De snelweg A12 was dit weekend weer het toneel van een demonstratie van actiegroep Extinction Rebellion. In de media komen verhalen naar voren over een haast feestelijke sfeer, en vele honderden arrestaties. Zijn deze demonstraties hard nodig of laten de arrestaties vooral het voorrecht van hoogopgeleide witte Nederlanders zien?
De actiegroep Extinction Rebellion (XR) is weer in het nieuws vanwege de blokkade van de A12 in Den Haag. De actiegroep probeert hiermee aandacht te vragen voor klimaatverandering. Vooral de miljarden euro subsidie die Nederland geeft aan fossiele bedrijven vindt deze actiegroep maar niks. Maar er is discussie ontstaan over de beweging en hun deelnemers. Waarom zijn de XR-klimaatactivisten voornamelijk wit en welgesteld? Volgens critici is het laten arresteren voor het klimaat een voorrecht dat mensen van kleur zich niet kunnen veroorloven.
Demonstreren als privilege
De actiegroep zegt dat hun deelnemers uit alle hoeken van het land komen en van verschillende leeftijden en achtergronden zijn. Als je de demonstratie bekijkt dan valt inderdaad op dat mensen van alle leeftijden meedoen. Maar wat ook opvalt is dat maar weinig demonstranten van kleur meedoen. Ook zijn het vooral hoogopgeleide mensen die meedoen. Want wat zijn de gevolgen van burgerlijke ongehoorzaamheid voor niet-witte mensen eigenlijk? Anders gezegd: is het vertonen van burgerlijk ongehoorzaam gedrag zoals het blokkeren van een snelweg een voorrecht voor witte mensen?
“Ze hebben zoveel vertrouwen in het systeem dat aan hun kant zal staan en hen niet naar de gevangenis zal sturen, of hen niet lang naar de gevangenis zal sturen. En de moed die daarbij hoort; mensen van kleur kunnen dat niet. Het zal niet voor ons gebeuren.”
Susuana Amoah, een milieuactivist uit Brighton in the Guardian.
Hoe dan wel?
Demonstreren, protesteren, het blokkeren van een snelweg. Het zijn allemaal manieren waarop burgers hun onvrede kenbaar maken aan de overheid en aan de rest van de samenleving. Maar als demonsteren alleen is weggelegd voor witte mensen, is het dan wel een recht voor iedereen? De politieagenten om de demonstreren te arresteren kunnen ook ergens worden ingezet waar ze misschien harder nodig zijn. Welke manieren om te protesteren moeten actiegroepen als Extinction Rebellion dan wel gebruiken?
De demonstratie van dit weekend laat zien dat het een ingewikkeld maatschappelijk vraagstuk is. Alles van het vak maatschappijleer komt terug. Van grondrechten tot belangentegenstellingen. Van de pluriforme samenleving tot de parlementaire democratie. Wat vind jij?
