De Eerste Kamer heeft op 10 november de Wet terugdringen schoolverzuim aangenomen. Vanaf 1 augustus 2027 krijgen scholen een duidelijker kader om verzuim eerder te signaleren en langdurige afwezigheid te voorkomen. Wat verandert er door de wet en wat wordt er van scholen verwacht?
Schoolverzuim in cijfers
In schooljaar 2023/2024 waren 67.267 leerlingen minstens zestien uur in vier weken ongeoorloofd afwezig. Een jaar eerder waren dat er 65.715. Sinds 2019/2020 stijgt het aantal leerlingen dat ongeoorloofd verzuimt elk jaar. Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) houdt de cijfers over schoolverzuim en thuiszittende leerlingen bij op hun website.
De cijfers geven niet het hele beeld. Langdurig ziekgemelde leerlingen vallen bijvoorbeeld niet onder de cijfers over ongeoorloofd verzuim. Hun aantallen worden landelijk nog niet bijgehouden. De nieuwe wet moet het zicht op zowel geoorloofd als ongeoorloofd verzuim verbeteren.
Wat regelt de Wet terugdringen schoolverzuim?
Waar de Leerplichtwet vooral de focus legt op ongeoorloofd verzuim en reactief handelen, richt deze nieuwe wet zich ook op geoorloofd verzuim en op de voorwaarden die nodig zijn om preventief te kunnen handelen. De Wet terugdringen schoolverzuim is onderdeel van de bredere verzuimaanpak van de overheid en vraagt scholen, samenwerkingsverbanden en gemeenten om verzuim eerder in beeld te brengen en daar waar nodig eerder gezamenlijk op te reageren.
Bij een aanvraag voor vrijstelling vanwege lichamelijke of psychische redenen vraagt de jeugdarts voortaan standaard advies aan het samenwerkingsverband over de onderwijsmogelijkheden in de regio. Het doel is om samen te kijken naar wat wél mogelijk is en te voorkomen dat een kind onnodig of voor een te lange duur geen onderwijs krijgt.
Wat betekent de wet voor de onderwijsprofessional?
De wet beschrijft wat er van de school wordt verwacht. De precieze verdeling van taken binnen het team komt in het verzuimbeleid van de school te staan. De toolkit Van wet naar mindset van het Steunpunt Passend Onderwijs biedt een algemene handreiking en praktische hulpmiddelen voor scholen. Daarbij maakt de toolkit onderscheid tussen verschillende doelgroepen.
De eerste doelgroep is de onderwijsprofessional. Een leerkracht of mentor merkt vaak als eerste dat het welbevinden of de betrokkenheid bij school van een leerling verandert. Voor hen gaat het onder meer om het verzuim zorgvuldig registreren volgens de schoolafspraken, veranderingen of patronen opmerken en zorgen en signalen delen met betrokkenen. In de toolkit wordt onderwijsprofessionals aangeraden nieuwsgierig te zijn naar het verhaal achter het verzuim, in mogelijkheden te denken en preventief te handelen.
Naast onderwijsprofessionals biedt de toolkit ook ondersteuning voor onder meer interne ondersteuningsprofessionals, schoolleiders, beleidsmakers en samenwerkingsverbanden passend onderwijs in po en vo. De toolkit is nadrukkelijk bedoeld als een groeidocument. De basis die nu gelanceerd is, zal de komende periode verder worden uitgebreid en verrijkt met nieuwe voorbeelden, tools, kennis en ervaringen uit de praktijk.

