Geef jij het liefst staand les of ga je ook weleens zitten als je leerlingen uitleg geeft? Of ben jij een leraar die graag door het lokaal loopt? Wat jouw favoriete positie ook is, de plek die jij inneemt kan invloed hebben op de sfeer, aandacht en interactie in de klas. In dit artikel geven we je tips hoe je met jouw houding bewuster kunt werken aan een prettig leerklimaat.
Jouw houding bepaalt mede het energieniveau in de klas
Ga eens bij jezelf na: ben jij je altijd bewust van de houding die je aanneemt? Deze kan namelijk invloed hebben op het energieniveau in de klas. Ook kun je met jouw houding een duidelijke boodschap overbrengen. Wil je dat leerlingen stil zijn en rustig doorwerken? Dan kan het helpen om te zitten. Wil je juist de aandacht van de klas? Zorg dan dat je opvalt en gaat staan. Bij een interactieve les loop je juist door de klas. Zo nodig je leerlingen uit om mee te doen.
3 tips: welke positie kies je in de klas?
In de les gebruik je vaak woorden om iets duidelijk te maken, maar daarbij spelen ook jouw houding en lichaamstaal een belangrijke rol. Deze non-verbale manier van communiceren beïnvloedt hoe leerlingen je instructies en verwachtingen interpreteren. Met deze tips kun je meteen aan de slag:
- Wil jij met de les beginnen, maar is het nog rumoerig in de klas? Ga op je vaste plek zitten, maak oogcontact met leerlingen, maar zeg niets. Met zitten kun je rust uitstralen en duidelijk maken dat je wilt dat leerlingen stil zijn. Volgens Herjon Nieuwburg van Instituut Mentoris is dat in het begin lastig. ‘Voor veel docenten een zeer ongemakkelijke situatie die in het begin zelfs enkele minuten kan duren. Een troost: de aanhouder wint.’
- Wil je de aandacht van leerlingen krijgen? Bijvoorbeeld omdat je uitleg wilt geven over de lesstof? Ga dan voor de klas staan. Daarmee pak je de leiding en straal je autoriteit uit. ‘Leeractiviteiten zoals theorie uitleggen en instructie geven zijn uitermate geschikt om te gaan staan’, zegt trainer Alard Joosten van De Docentenacademie op de website van Trajectum. ‘De boodschap is: ik ben aan het woord en ik wil dat jullie nu luisteren. Je bent duidelijk inhoudelijk leider of geeft leiding aan het proces.’
- Wil je dat leerlingen in actie komen? Ga dan staan en beweeg je door de klas. Daarmee nodig je leerlingen uit om aan de slag te gaan. Ook kun je leerlingen vragen stellen en een gesprek met ze aangaan. Nog een tip die Herjon Nieuwburg in zijn artikel geeft: ‘Wil je de studenten aan het werk zetten door middel van een werkvorm, leg deze vorm dan staand uit. Bij het startsein: actie, loop je de klas in.’
Bewust omgaan met lichaamstaal
Je houding, gezichtsuitdrukking, oogcontact, handgebaren, ruimte en afstand bepalen samen hoe je overkomt op leerlingen. Wat doe je met je handen? Waar in de klas ga je zitten of staan? Welke positie jij kiest, bepaalt hoe je overkomt op je leerlingen en dat heeft invloed op het leerklimaat in de klas. Als je daar bewust mee omgaat, kun je het leerklimaat positief beïnvloeden. In het artikel 5 x meer bereiken met non-verbale communicatie lees je er meer over.
Wat werkt, hangt natuurlijk af van je groep, de leeftijd van je leerlingen, de lesfase en jouw manier van lesgeven. Juist daarom helpt het om bewust te kiezen: wanneer ga je zitten, wanneer sta je en wanneer beweeg je door de klas?
