Voor veel scholen blijft het een uitdaging om toiletten schoon, fris en toegankelijk te houden voor iedere leerling. Dat is niet zonder gevolgen: uit onderzoek blijkt dat veel leerlingen het toiletgebruik op school uitstellen omdat ze de wc’s vies, onveilig of onprettig vinden. Dit zogeheten ‘ophoudgedrag’ kan leiden tot klachten zoals buikpijn en verstopping. Dit zijn vijf praktische tips die je direct kunt toepassen!
De helft van de leerlingen van basisscholen en middelbare scholen poept (bijna) nooit op school-wc’s, zo blijkt uit het onderzoek van MDL Fonds – voorheen Maag Lever Darm Stichting. MDL Fonds ontwikkelde daarom in samenwerking met Schoonmakend Nederland praktische tips om scholen hierbij te helpen. Geen ingewikkelde oplossingen, maar een mix van beleid, gedrag en dagelijkse aandacht.
1 Geef leerlingen toiletvrijheid
Een goed toiletbeleid is de basis. Geef leerlingen de ruimte om tijdens de les naar het toilet te gaan, zeker als daar een medische reden voor is. Strenge regels of pasjessystemen werken vaak juist averechts. Leerlingen wachten dan te lang met naar het toilet gaan of voelen zich niet serieus genomen. Naar het toilet gaan is geen luxe, maar gewoon nodig. Door daar flexibel mee om te gaan, voorkom je klachten.
2 Plan een extra schoonmaakronde in
Zichtbare schoonmaak tijdens de schooldag heeft een dubbel positief effect. Scholen die overdag extra rondes doen, merken dat toiletten schoner blijven. Het vuil wordt sneller aangepakt én leerlingen gaan zorgvuldiger om met een ruimte die zichtbaar wordt onderhouden. Werk daarbij volgens bestaande richtlijnen, zoals die van het RIVM en LCI (Landelijke Coördinatie Infectiebestrijding). Denk dus aan twee keer per dag schoonmaken, extra aandacht voor contactpunten zoals kranen en deurklinken, en goede ventilatie. Klagen leerlingen over blijvende geurproblemen? Check dan ventilatie, kalkaanslag of verouderd sanitair.
3 Zorg voor een werkzaam meldsysyteem
Een vies toilet? Dan wil je dat dat snel wordt opgelost. Een meldsysteem, bijvoorbeeld via een QR-code of via de conciërge, kan vooral op middelbare scholen helpen. De succesfactor zit in de opvolging. Als meldingen blijven liggen, verliest het systeem direct zijn waarde. Maak daarom duidelijke afspraken: wie pakt meldingen op en hoe snel moet dit gebeuren. Een goed ingericht systeem vergroot het gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid en zo voorkom je dat kleine problemen groot worden.
4 Maak gedrag bespreekbaar
Schone toiletten gaan niet alleen over schoonmaken, maar ook over gedrag. Leerlingen hebben zelf invloed op hoe ze een toilet achterlaten. Door hier aandacht aan te besteden in de les, wordt het onderwerp bespreekbaar. Dat helpt om het taboe te doorbreken, waardoor ophoudgedrag afneemt. Ook vergroot dit het verantwoordelijkheidsgevoel. Zeker in het basisonderwijs helpt het als leerkrachten tussen de lessen door even op het toilet kijken en de bevindingen – opbouwend of al positief – bespreekbaar maakt. Zo wordt netjes gebruikmaken van het toilet vanzelf de norm.
5 Betrek schoonmakers
Schoonmakers weten als geen ander wat er speelt. Zij zien dagelijks wat goed gaat en waar het misloopt. Door hen te betrekken bij beleid en uitvoering benut je die kennis. Vraag hun advies over schoonmaakmomenten, middelen of inrichting. Dat zorgt niet alleen voor betere resultaten, maar ook voor meer betrokkenheid. Zorg daarnaast dat schoonmakers zich gewaardeerd voelen en echt onderdeel zijn van de school. Betrek hen bijvoorbeeld ook bij feestelijke activiteiten. Of de schoonmaak intern geregeld is of wordt uitbesteed, maakt minder uit. Het gaat vooral om goede samenwerking, duidelijke afspraken en het serieus nemen van het onderwerp.
Lees verder
Groot tekort aan toiletten op middelbare scholen
Betere school-wc’s komen stap dichterbij – De Tweede Kamer heeft in april 2026 een motie aangenomen om onderzoek te doen naar de staat van schooltoiletten in Nederland
