De puntjes op de i

Datum: 2 februari 2026

Als je aan elkaar schrijft, haal je je pen aan het einde van een woord van het papier. Pas daarna zet je het puntje op de i. Wanneer gebruik jij de uitdrukking: de puntjes op de i zetten? Schrijfster en taalvirtuoos Paulien Cornelisse vertelt over de herkomst en de betekenis van deze uitdrukking.

Vragen vooraf

1. Gebruik jij graag uitdrukkingen (spreekwoorden of gezegden) in je taal? Waarom wel of niet?
2. Hoe kun je overtuigen met woorden?

Bekijk de video

Voer in een zoekmachine deze zoekterm in: Paulien Cornelisse over puntjes op de i zetten. Ga naar de website van NPO Radio 1 en bekijk daar de video.

Vragen bij de video

1. Op welke manier wordt in de inleiding de aandacht van het publiek getrokken?
2. In het Engels is de vergelijkbare uitdrukking to dot your i’s and cross your t’s. Waarom is deze uitdrukking correcter dan de Nederlandse variant?
3. De punt is pas in de negende eeuw toegevoegd. Bij de Romeinen kreeg de i bijvoorbeeld geen puntje. Waarom zou dit puntje toegevoegd zijn, denk je?
4. Waarom past de uitdrukking ‘de puntjes op de i zetten’ volgens Paulien Cornelisse goed bij het aankomende kabinet?
5. Tegenwoordig is het moeilijker om geen puntjes op de i te zetten. Hoe komt dat?
6. Paulien Cornelisse stelt voor om het aankomende kabinet aan te duiden met ‘je hebt het er maar mee te doen-kabinet’ in plaats van een minderheidskabinet of een samenwerkingskabinet. Wat vind je van dit voorstel? Gebruik in je antwoord een argument en een subargument.

Aan de slag

Optie 1

De puntjes op de i zetten, praten als Brugman, op de letter. Het Nederlands kent behoorlijk wat uitdrukkingen, zoals spreekwoorden en gezegden, die iets te maken hebben met taal. Zoek een leuke talige uitdrukking en maak er een poster bij. Op de poster staat:

• de uitdrukking
• de betekenis van de uitdrukking
• de etymologie van de uitdrukking
• een passende afbeelding

Tip: Hang de posters op in school, zodat iedereen zijn woordenschat kan vergroten!

Optie 2

In het fragment hoorde je over typisch politiek taalgebruik: het is voor 98% rond, leveren, samenwerken, consistent en consequent, samenwerkingskabinet. Het zijn allemaal woorden die heel nadrukkelijk zijn gekozen om uit te dragen waar het kabinet voor staat.

Bekijk de eerste zes minuten van deze video Presentatie coalitieakkoord D66, VVD en CDA | NPO Radio 1 Extra. Let tijdens het kijken op typisch politiek en retorisch taalgebruik.

Selecteer uit de video’s tien uitspraken met typisch politiek en retorisch taalgebruik. Schrijf hierover een satirisch artikel (minimaal 400 woorden) waarin je jouw mening over het nieuwe kabinet laat doorschemeren. In je artikel staan de tien uitspraken centraal.