Spelling? Kinderspel!

10

De spelling van de Nederlandse taal is toe aan een ingrijpende herziening. Laat ik die knuppel maar eens in het hoenderhok gooien. Doelstelling is dat een kind de was moet kunnen doen. Onze spelling moet kinderspel worden. Ik zeg dat ondanks het feit dat ik daarmee een deel van mijn eigen ruiten ingooi. Ik werk immers af en toe als redacteur en verdien dan mijn brood met het verbeteren van andermans spelfouten. En als ik ooit mijn stiel als leraar Nederlands weer oppak, zal de in mijn opleiding opgedane kennis niet meer relevant zijn. Het zij zo.

Een stuk gereedschap

Waarom en waarom nu, zult u vragen. En als u dat niet gaat vragen, dan ga ik toch antwoord geven. Allereerst is er de enorme hoeveelheid onderwijstijd die gaat zitten in het aanleren van de spelling van het Nederlands in het basis- en voortgezet onderwijs. Spelling is wat mij betreft niet meer dan een stuk gereedschap dat bestaat uit een set afspraken. Zo hebben we er voor gekozen dat we ‘je wordt’ en ‘word je’ schrijven. Op allerlei gebieden krijgen we in hoog tempo efficiënter gereedschap tot onze beschikking. Wie zaagt er nog met een handzaag, belt er nog met de spreekwoordelijke koelkast of typt er nog een brief op een schrijfmachine? Samenwerkend menselijk vernuft heeft ons vooruitgang gebracht. Waarom zetten we dat vernuft niet in voor een eenvoudigere spelling. Dat bespaart kostbare onderwijstijd. Die kunnen we dan gaan gebruiken voor het aanleren van andere vaardigheden. Tel uit je winst.

De media is gedemocratiseerd

Ten tweede: internet heeft de media gedemocratiseerd. Iedere burger die beschikt over een computer met internetaansluiting kan zonder tussenkomst van een redacteur teksten publiceren. Dat levert misschien nogal wat niksigheid op, maar het leidt ook tot een unieke uitwisseling van kennis, ervaringen en ideeën. Een expert in houtbewerking, fietsreparatie of metselwerk is niet per definitie een spellingheld. Maar de angst om spelfouten te maken zou niet in de weg mogen staan om te delen. Een eenvoudiger spelling haalt een drempel weg om uitwisseling van informatie tussen burgers verder te intensiveren. Bovendien vergroot het de kans dat mensen geschreven taal zullen blijven gebruiken, in plaats van massaal over de stappen over audiovisueel publiceren. Daarmee houden we de geschreven taal levend. Overigens: ik kom ook in publicaties van hoogopgeleide medelanders vaak spelfouten tegen. Het geeft aan dat onze spelling te moeilijk is. Met regels, uitzonderingen en uitzonderingen op uitzonderingen.

 

Vereenvoudigen van onze spelling is geen gemakkelijke opgave. Eerdere, dappere pogingen van de Nederlandse Taalunie hebben niet hét antwoord opgeleverd. Het al dan niet schrijven van een tussen-n bezorgt menigeen nogal altijd hoofdbrekens. Misschien moeten we de krachten eens bundelen en juist ook degenen bevragen voor wie foutloos spellen geen vanzelfsprekendheid is. Hoe zou het voor jou gemakkelijker worden? Wat mij betreft haalt in 2020 iedereen een tien voor het ‘Groot Diktee van de Needurlantsu Taal’!

 

Wat denkt u hier als docent over? Moeten we alles laten zoals het is of is een herziening nodig in deze tijd van vooruitgang?

10 REACTIES

  1. Ik zou geen enkel land kunnen noemen waar de spelling net zo vaak us gewijzigd als in Nederland. Of een nieuwe wijziging een oplossing kan zijn? Misschien voor de kinderen die nu net op school zitten of nog moeten gaan. In geen geval voor de kinderen die nu al enkele jaren basisschool achter de rug hebben.
    Tenzij het zo eenvoudig wordt dat er geen uitzonderingen meer zijn op de spellingregels.

  2. Zit wat in. Wij leren kinderen in eerste instantie lezen en schrijven via de fonetische weg. De meest hardnekkige struikelblokken zijn m.i. de lange klanken in meerlettergrepige woorden en de werkwoordspelling. Hier wordt (soms tevergeefs) enorm veel onderwijstijd aan besteed. Fouten in werkwoorden worden helaas ook niet door de computer herkend.

  3. Spelling is niet slechts af te meten aan de hoeveelheid onderwijstijd. De redenering “het kost veel tijd, dus verander het tot minder tijdrovend” gaat compleet voorbij aan de rijkheid van taal, waarin gedachten en verhalen uitgedrukt kunnen worden. Spelling, regels en dergelijke zijn daarbij essentieel. Jouw tweede argument (delen van kennis ervaringen en ideeën) pleit juist voor een rijke taal waarin nuances uitgedrukt kunnen worden!

  4. @GdV Ik houd erg van onze taal, een rijke taal vind ik dan ook erg belangrijk. Maar ik zie nog niet hoe spellingregels bijdragen aan de rijkdom van onze taal. Zou je dat eens concreet willen maken, want ik ben benieuwd naar je argumenten? Om kinderen de rijkdom van de taal te laten gebruiken, zie ik vooralsnog meer heil in meer aandacht voor bijv. woordenschat. Zie mijn eerdere column: http://www.onderwijsvanmorgen.nl/een-kist-vol-woordenschat

  5. Ik geloof niet dat afschaffing van de spellingsregels het antwoord is op het probleem. Enkele regels zijn noodzakelijk om bijvoorbeeld het verschil tussen tegenwoordige tijd en verleden tijd uit te drukken.
    Daarnaast mogen leerlingen wel wat meer tijd en aandacht besteden aan hun werk.
    Het grootste probleem is het internet. Daar worden zoveel fouten gemaakt dat het woordbeeld verstoord wordt. Ik had een leerling in de klas die niet wilde geloven dat je ‘apart’ met slechts één p schreef. Of de gevallen van eg (echt) en is (eens). Ook kom ik regelmatig ‘hun’ tegen ipv het onderwerp ‘zij’. Dit zijn fouten, die aangeleerd zijn, omdat ze het telkens verkeerd tegenkomen.
    De regels bij de werkwoorden, zoals jij wordt en word jij, zijn juist eenduidig. Bij het werkwoord lopen werkt het immers precies hetzelfde.
    En een drempel voor mensen om iets te publiceren? Nee… Ik verwacht dat de wens bij die mensen om iets op internet te publiceren heel klein is.
    Vorig jaar hebben we bij onze verbouwing verschillende offertes gehad en dan maakt het mij echt niet uit of er spelfouten in zitten. Ik heb liever dat hij zijn vak goed verstaat. Waarom zouden ze spelling als een drempel zien bij het publiceren op internet en niet bij andere taaluitingen?

    Afschaffen van alle regels lijkt mij helemaal geen oplossing. Het zou teksten juist lastiger maken, moeilijker te lezen. Waar leg je dan een grens? Teksten vol breezertaal, afkortingen en fonetisch geschreven woorden uit allerlei dialecten…
    Oh ja, een tien voor het Groot Diktee; dat is nu met alle regels ook mogelijk, als ze tenminste normale woorden en zinnen zouden gebruiken. Nu heb ik het idee dat de schrijvers in het woordenboek bladeren om maar de meeste ongewone woorden erin te kunnen verwerken…

  6. Ik ben van mening dat door het vereenvoudigen van spellingsregels het beoogde doell, dat iedereen teksten zonder fouten kan producueren, niet bereikt wordt omdat veel mensen ook de grammatica onvoldoende beheersen en een goede grammaticabeheersing is in feite nog belangrijker om een begrijpelijke en foutloze tekst te kunnen schrijven.

  7. Wat een vreemde manier van problemen oplossen. Het wordt te moeilijk, dus doen we het maar niet meer. Als schrijfster zie ik telkens weer de uitdaging om taal op een dusdanige manier te gebruiken dat het verhaal zo kort, eenvoudig maar toch zo spannend mogelijk wordt overgebracht. Als ik op allerlei fora lees, dan zie ik de taalgebruikers waar Erno het over heeft. Zj kennen geen schroom om de taal te gebruiken wanneer zij communiceren over een bepaald onderwerp. Ik zie ook steeds minder dat mensen elkaar corrigeren, wat overigens super irritant is als het om de boodschap gaat. Wat een feit is, is dat de woordenscht en het leren fatsoenlijk communiceren meer aandacht mag krijgen. Maar dat hoeft zeker niet ten koste van de huidige rijkdom van onze spelling te gaan, hoe moeilijk die soms ook is. Bij een piano haal je toch ook geen toetsen weg omdat die amper gebruikt worden?

  8. Het ‘afschaffen’ van alles wat door een beperkte groep ‘ te moeilijk’ wordt gevonden is natuurlijk altijd de ‘dood in de pot’. Nog vorige week stond de (terechte) opmerking in de Volkskrant, dat taalgebruikers niet ‘ passief kunnen gaan zitten wachten totdat hun taalfouten ‘goed’ Nederlands worden’. Taal/Spelling/Grammatica mag bést wat moeite kosten; alle andere dingen, die je op serieus niveau wilt beheersen kosten dit immers óók. Het wordt tijd, dat wij als maatschappij niet meer bij het minste of geringste beetje ‘verzet’ meeveren of wegduiken. Onze mooie taal verdient in ieder geval beter!

  9. Als leerkracht in de bovenbouw van het basisonderwijs zie ik dat veel kinderen moeite hebben met de regels en dat er inderdaad erg veel lestijd in gaat zitten. Uiteindelijk krijgen de meesten het we voor elkaar, maar het is voor velen taaie stof. Ik vind dan ook dat veel regels best simpeler mogen. Maar alles fonetisch gaat me wel erg aan het (taal)hart. Taal moet wel ‘mooi’ blijven.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here