Hoe krijg je leerlingen aan het lezen én aan het praten over literatuur? Het project #DeZin laat zien dat één goedgekozen zin al genoeg kan zijn om nieuwsgierigheid te wekken. Studenten van de lerarenopleiding Nederlands maken LessonUps bij recente Nederlandstalige romans en brengen zo de longlist van de Libris Literatuur Prijs de klas in.
Sinds jaar en dag maakt het lezen van fictie onderdeel uit van het schoolvak Nederlands. Wat scholen en vakgroepen decennialang gretig inzetten, was de verplichte leeslijst. Welke dertiger (of ouder) is niet groot geworden met het al dan niet verplicht lezen van romans als De aanslag, De avonden of De donkere kamer van Damokles? Stuk voor stuk overigens prachtige klassiekers uit de Nederlandse literatuur die absoluut niet vergeten mogen worden.
De laatste jaren wordt de verplichte lijst steeds vaker aan de kant geschoven en ontstaat er ruimte voor wat leerlingen zelf graag willen lezen; er komt meer keuzevrijheid. Een bekend initiatief als Lezen voor de lijst helpt leerlingen in het maken van hun keuze. Er is echter meer, zoals het project #DeZin, dat jaarlijks achttien recente, Nederlandstalige titels naar het klaslokaal brengt.
#DeZin
Sinds 2022 slaan de organisatie van de Libris Literatuur Prijs en de lerarenopleiding Nederlands van Hogeschool Windesheim de handen ineen. Zodra de longlist van de literaire prijs bekend is, gaat elke tweedejaarsstudent een van de achttien titels van de lijst lezen. Tijdens het lezen selecteren studenten een zin uit de roman die hen aanspreekt. Een zin kan ontroerend, spitsvondig, grappig of gewoonweg stilistisch prachtig geschreven zijn. Precies die ene zin, door de student persoonlijk gekozen, vormt de basis van een LessonUp waarin meer informatie over de roman wordt gedeeld en de keuze voor de zin uiteraard wordt onderbouwd vanuit de eigen beleving.
LessonUp
De gecreëerde LessonUps zijn, gecategoriseerd per jaar, te vinden in een speciaal kanaal van LessonUp: Libris Literatuur Prijs. Zowel docenten als scholieren hebben vrije toegang tot het materiaal en hebben zo de beschikking over een medium dat ondersteuning biedt in het zoeken van en enthousiasmeren voor een roman.
Bij de zes romans die worden genomineerd voor de shortlist volgt bovendien een extraatje in de LessonUps. De auteurs worden in de periode tussen de bekendmaking van de shortlist en de uitreiking van de prijs namelijk geïnterviewd. Tevens wordt een podcastaflevering gemaakt rondom elke roman, waarin ook de auteur zelf aanschuift. Zowel het interview als de podcast zijn via de betreffende LessonUps te vinden.
Een zin als werkvorm
Ondertussen is het project #DeZin uitgegroeid tot een vast onderdeel van een literatuurmodule op de lerarenopleiding. Studenten maken op deze manier kennis met het literaire veld en krijgen een werkvorm in handen die zij zelf weer kunnen gebruiken in hun eigen lespraktijk. Immers, het spreken over een boek op basis van één zin is een verwerkingsopdracht die uitstekend in het klaslokaal van de middelbare school past.
Leerlingen hebben een boek gelezen en kiezen een zin die er in hun beleving uitspringt. Ze maken zich de zin eigen en voelen er een bepaalde verbondenheid mee. Met dat als uitgangspunt kan er door de leerlingen meer over hun persoonlijke beleving bij de roman verteld worden, of het nou via een fysieke presentatie is of via een LessonUp.
En die klassiekers? Ook daarin staan zinnen die een gesprek over literatuur kunnen openen.
