De kans is groot dat er één of meer meertalige kinderen in jouw klas zitten. Het ondersteunen van de meertalige kinderen in de les kan een uitdaging zijn, de instructie- en voertaal van Lijn 3 is immers het Nederlands. Bovendien werk je met technisch lezen aan de koppeling van klanken uit de Nederlandse taal naar de Latijnse schrifttekens, waar niet alle kinderen van huis uit mee bekend zijn. Hoe zorg je dat je inspeelt op de behoeften van deze kinderen?
Eveline van Baalen en Marlou Bijlhout zijn beiden als conceptauteur verbonden aan de methode Lijn 3.
Een plek voor elke thuistaal
Zorg dat je in de eerste weken in beeld krijgt welke (andere) talen de kinderen thuis spreken. Dit kunnen vreemde talen zijn, maar ook streektalen of gebarentaal. Je kunt hiervoor gebruik maken van het vriendenboekje dat de kinderen maken bij één van de taallessen van thema 1. Ze kunnen daar invullen welke talen ze allemaal spreken en met wie.
De thuistaal is voor het kind deel van de eigen identiteit. Keur het gebruik van de thuistaal in de klas daarom niet af. Bovendien laat onderzoek zien dat je een andere thuistaal kunt inzetten om beter Nederlands te leren. Maak afspraken over de manieren waarop jullie de thuistaal in de les benutten. Jullie kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van een vertaalapp of kinderen die dezelfde thuistaal spreken, met elkaar laten overleggen over de lesstof.
Nodig kinderen ook regelmatig uit om iets van hun hun eigen taal en cultuur te delen in de klas. Zo ontstaat een mooie uitwisseling waarin meertalige en eentalig-Nederlandse kinderen van elkaar leren.
‘De thuistaal is voor het kind deel van de eigen identiteit. Keur het gebruik van de thuistaal in de klas daarom niet af.’
Ouders informeren bij elk thema
Natuurlijk wil je ouders informeren over wat er in de lessen gebeurt. Bij elk thema van Lijn 3 is er daarom een ouderbrief, die je bij voorkeur bij de start van het thema meegeeft. In deze brief staat uitgelegd aan welke doelen je in het aankomende thema werkt. Ook staan er tips voor ouders die thuis iets extra’s willen doen en voor passende voorleesboeken bij het thema.
Deze ouderbrieven zijn ook vertaald naar de negen meest voorkomende andere talen in Nederlandse klassen: het Arabisch, Duits, Engels, Frans, Oekraïens, Pools, Spaans, Tamazigt en Turks. Je vindt de vertaalde ouderbrieven in Bingel.
Zitten er in jouw klas kinderen voor wie de thuistaal niet het Nederlands of één van de negen andere talen van de ouderbrieven is? Geef dan de ouderbrief mee in de taal die de ouders het meest machtig zijn. Ook kun je samen met deze ouders de brief op school even doornemen, eventueel gesteund door een vertaaltool.
Prentenboek in je eigen taal herbeleven
Zoals je weet, lees je bij elk thema een prentenboek voor. Deze bevatten rijke taal en spreken de hogere denkfuncties aan. Meertalige kinderen hebben – net als eentalig-Nederlandse kinderen – veel baat bij zo’n rijk taalaanbod, maar voor kinderen die de Nederlandse taal nog niet goed machtig zijn, is het fijn als je extra ondersteuning geeft om het verhaal te kunnen begrijpen. Dat kan bijvoorbeeld door het verhaal in de eigen taal te beluisteren. Van alle prentenboeken is er een audio-vertaling in dezelfde negen talen als de ouderbrieven. Deze vertalingen zijn – net als de originele Nederlandse boeken – beschikbaar via de thuisbieb.
Ouders kunnen er dus voor kiezen om het boek samen met hun kinderen te bekijken en beluisteren in de taal van hun voorkeur. Als de ouders meekijken en -luisteren, kunnen zij samen in gesprek gaan over het verhaal en ontstaat er een dieper begrip. Helemaal waardevol wordt het, wanneer ouders deze boeken thuis al vóór de lessen met hun kinderen bekijken en beluisteren. Zo kunnen de meertalige kinderen in de lessen beter meepraten over de inhoud van het boek en is de kans groter dat zij de Nederlandse woorden, uitdrukkingen en zinsstructuren uit het verhaal zullen oppikken.
Biebboekjes thuis beschikbaar
Ook alle 100 biebboekjes van Lijn 3 zijn thuis te lezen via de digitale bibliotheek. Wijs kinderen en ouders hierop. Zeker voor kinderen bij wie Nederlandstalige boeken thuis beperkt beschikbaar zijn, is dit aanbod een meerwaarde. De biebboekjes bieden nuttig oefenmateriaal, maar zijn ook gewoon leuk om samen te lezen.
Geef je er de voorkeur aan kinderen uit fysieke boeken te laten lezen? Wellicht kun je afspreken dat kinderen de biebboekjes uit de klas mee naar huis mogen nemen. Zorg voor duidelijke afspraken over wie welke boeken meekrijgt en hoe en wanneer ze weer ingeleverd worden.
‘Voorlezen kan in het Nederlands, maar wijs erop dat voorlezen in de thuistaal minstens zo waardevol is.’
Voorlezen
Stimuleer ouders om veel te blijven voorlezen, ook als het kind al zelf kan lezen. Voorlezen is een mooie manier om ook bij meertalige gezinnen thuis te zorgen voor een rijk (schriftelijk) taalaanbod. Dat kan in het Nederlands, maar wijs erop dat voorlezen in de thuistaal minstens zo waardevol is. Sommige ouders kunnen verbaasd opkijken van dit advies. Voorheen werd het gebruik van een de thuistaal – helaas – vaak afgeraden. Taalkundigen zijn het er nu over eens dat kinderen veel meer gebaat zijn bij een rijk en grammaticaal correct taalaanbod in de eigen taal, dan bij een verarmd en ongrammaticaal aanbod in het Nederlands.
Wijs ouders ook op de – soms al meertalige – bibliotheek, de website Prentenboeken in alle talen, kinderzwerfboek en lokale initiatieven.
De informatieavond
De informatieavond met de ouders is een geschikt moment waarop al bovenstaande adviezen nog eens samen kunnen komen. Tijdens zo’n avond kun je bijvoorbeeld bespreken hoe de thuistaal ingezet kan worden om de taalontwikkeling van het kind te stimuleren.
Wijs ouders tijdens deze informatieavond op de vertalingen van de prentenboeken en benoem ook de mogelijkheid van de thuisbieb. Plan je de ouderavond bij de start van het schooljaar, dan is het ook een handig moment om te inventariseren in welke beschikbare taal de ouders de ouderbrief willen ontvangen.
Samenvatting
Binnen Lijn 3 zijn er verschillende manieren waarop je meertalige kinderen extra kunt ondersteunen.
- Inventariseer aan het begin van het jaar welke thuistalen er zijn en geef elke taal en cultuur een plek in de klas.
- Geef bij de start van elk thema een ouderbrief mee in de voorkeurstaal van de ouders.
- Wijs ouders op de beschikbare audio-vertalingen van de prentenboeken en stimuleer ze om deze voorafgaand aan de lessen met hun kind te beluisteren.
- Wijs ouders op de thuisbieb, waarin de 100 biebboekjes van Lijn 3 thuis beschikbaar zijn.
- Stimuleer ouders om voor te lezen, ook in de thuistaal.
- Plan aan het begin van het jaar een informatieavond in, waarin je al deze dingen doorneemt met de ouders.
Bronnen
Meer lezen
- Antwoorden op vragen over omgaan met meertaligheid in het onderwijs in het Nederlandse taalgebied – Taalunie
- Talige diversiteit benutten – Onderwijsraad
- Meertalige leerlingen ondersteunen in het leesonderwijs: Een literatuurstudie naar meertaligheid, lezen met begrip en leesmotivatie – Stichting Lezen
