Hoe creëer je een optimale, motiverende leeromgeving?

8

De droom van iedere docent: een klas vol intrinsiek gemotiveerde leerlingen. Helaas is de praktijk een stuk weerbarstiger en zijn niet alle leerlingen even gemotiveerd om te leren. Om leerlingen intrinsiek te motiveren, dien je als docent in te spelen op hun basisbehoeften. In dit artikel lees je hoe je dat kunt doen.

Intrinsieke motivatie: het soort motivatie dat vanuit leerlingen zelf komt. Intrinsiek gemotiveerde leerlingen leren niet omdat het van buitenaf wordt opgelegd (extrinsiek), maar omdat ze het zelf graag willen. Ze zijn geïnteresseerd en nieuwsgierig naar het onderwerp en hebben plezier in het leren an sich. Intrinsieke motivatie zit deels in de genen, maar het is niet iets dat je simpelweg hebt of niet hebt. Je kunt er als docent invloed op uitoefenen door in te spelen op hun basisbehoeften: autonomie, sociale verbondenheid en competentie (Ryan & Deci, 2000). Intrinsiek motiveren via de extrinsieke weg, zeg maar.

1. Autonomie
Leerlingen die autonomie ervaren, hebben het gevoel zelf richting te kunnen geven aan en verantwoordelijk te zijn voor het eigen leerproces. Als docent kun je hierop inspelen door vraaggericht onderwijs te bieden. Daarbij hoort een uitnodigende houding, waarin plaats is voor inbreng van (individuele) leerlingen. Bijvoorbeeld door ze zelf te laten kiezen op welke manier ze een onderwerp willen onderzoeken. Of door bij aanvang van de les te informeren naar wat leerlingen graag te weten zouden willen komen over het onderwerp dat de komende periode op het programma staat. De mate waarin je als docent bereid bent om de regie over het leerproces te delen, is afhankelijk van het leerjaar, het niveau en de huidige kennis: gemiddeld genomen én per individuele leerling.

2. Sociale verbondenheid
Goede relaties tussen docenten en leerlingen hebben een positieve uitwerking op de prestaties en motivaties van leerlingen. De tweede basisbehoefte is dan ook sociale verbondenheid: het gevoel dat je elkaar kunt vertrouwen. Als docent kun je aan die relatie werken door je geïnteresseerd, geduldig en zorgzaam op te stellen. Niet alleen met betrekking tot de lesinhoud, maar ook op persoonlijk niveau. Heb je iets ontzettend leuks gedaan? Schroom niet om er uitgebreid aan leerlingen over te vertellen en ga ook eens een-op-een het gesprek met ze aan. Leerlingen vinden het prettig om de persoon achter de docent te leren kennen en iets van zichzelf te laten zien. Spreek leerlingen daarnaast aan op hun sterke punten en zoek samen naar oplossingen voor problemen.

3. Competentie
Competentiegevoelens zijn een belangrijke voorwaarde voor intrinsieke motivatie. Het gaat er hierbij niet zozeer om of een leerling iets daadwerkelijk kan, maar of hij zich competent voelt om iets te kunnen doen. Om die reden is een heldere, steeds terugkerende instructie aan het begin van de les van essentieel belang. Pak dit zo structureel mogelijk aan, want in een gestructureerde omgeving voelen leerling zich competenter. Daarnaast is het ook belangrijk om leerlingen aan te moedigen. Is een onderwerp of een opdracht lastig? Vertel dat er dan bij. Zo merken leerlingen dat het niet vreemd is als ze de opdracht niet gelijk begrijpen.

Wat is jouw gouden tip met betrekking tot het intrinsiek motiveren van leerlingen? Deel je tips, trucs en ervaringen in een reactie via onderstaand reactieformulier.

8 REACTIES

  1. 1. Leraar als leerder: Wees een voorbeeld in de ‘struggle’ van het leren.
    2. Emotionele connectie: Geef leerlingen de gelegenheid om vragen te stellen en te onderzoeken die er voor hun toe doen.
    3. Positie: Plaats het bureau van de leraar niet langer voor in de klas. Hij/zij is immers niet degene die alles weet.
    4. Creëer een klascultuur waarin je echt fouten mag maken.

  2. – Biedt keuze aan in verwerking en afronding!
    – Maak gebruik van de aanwezige verschillen.
    – Biedt ruimte voor interesses.
    – Laat leerlingen echt kiezen.
    – Zet werkvormen in die leerlingen aanzetten tot leren.

  3. Maak helder wat het doel is en leg uit waarom het geleerde belangrijk is. Laat leerlingen zelf nadenken over wat ze willen bereiken.

  4. Beste Sandra,

    Bedankt voor je terechte commentaar. Het artikel is gebaseerd op de zelfdeterminatietheorie van Ryan en Deci en de tips zijn geformuleerd op basis van de kennis die ik in de loop der jaren over dit onderwerp heb vergaard. Ik zal de door jou genoemde bron ook eens bekijken, wellicht zit daar ook een interessant aanvullend artikel in!

  5. Aanbieden van informatie in praktische vorm. Zelf beleven, ervaren en verschillen ontdekken. Lesstof die ontstaat door ervaringen van studenten en theorieën die in praktijk zichtbaar zijn.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here