Ik schrik niet van de chaos. Ik zie dat hier onderwijs wordt gegeven, in deze groep 1/2 van de basisschool die ik bezoek. Als bestuurder van een samenwerkingsverband passend onderwijs po en vo bezoek je af en toe een school om kennis te maken met de mensen daar. Zo ook vandaag.
Op de grond en aan tafels zitten leerlingen, soms in groepjes, verdiept in hun activiteit. Het is een blije boel en nog voordat we goed en wel binnen zijn, geeft een meisje daar uiting aan. Ze springt naar het been van de directeur die naast me staat en omarmt het stevig. Haar wangetje zit er helemaal tegenaan verfrommeld, haar lippen naar voren gedrukt in een dikke kroel. Als ze zich weer wegdraait, maakt ze van de gelegenheid gebruik om meteen ook van haar snotneus af te komen.
De directeur legt een hand op haar hoofd en voordat ze iets kan vragen, stroomt de kleuter leeg. Haar nog te ontwikkelen spraakvaardigheid probeert de woorden op een rij te zetten, maar door haar enthousiasme buitelen ze over elkaar heen. Met haar handen gebaart ze in het rond, alsof ze de verloren woorden weer wil beetpakken. Er is geen touw aan vast te knopen, behalve dan dat ze dolblij is met datgene waarmee ze aan de slag gaat.
Als een Concorde schiet ze opeens weg en rent ze door de klas. Ik kijk naar de juf. Die aanschouwt het met een glimlach en volgt haar door de ruimte. Als onze blikken elkaar vangen, krijg ik een vriendelijke schouderophaling die zegt: kijk haar toch gaan.
‘De juf kent de ruimte die dit kind nodig heeft en weet tegelijkertijd waar de grenzen ervan liggen.’
Maar haar blik dwaalt niet af. Terwijl het meisje haar weg door de klas vervolgt, houdt de juf haar in het oog. Ze kent de ruimte die dit kind nodig heeft en weet tegelijkertijd waar de grenzen ervan liggen. Ze laat haar gaan, maar laat haar niet los. Vrijheid in geborgenheid heet dat toch?
Haar klasgenoten reageren zoals je in een groep mag verwachten. Je pikt de karaktertjes er meteen uit. Een paar kinderen gaan zo op in hun eigen spel dat ze geen acht slaan op hun uitzinnige klasgenoot. Anderen hebben hun aandacht onmiddellijk op haar gericht. Sommigen willen met dezelfde vreugde deelgenoot worden van haar geluk, maar moeten het doen met een paar zinnen in de slipstream. Weer anderen staan stomverbaasd met open mond, te kijken.
Ze komt tot stilstand bij het tapijt, waar het geluk van vandaag op haar ligt te wachten: een afgebakende speelmat van een vierkante meter, met een wirwar aan blokjes, staafjes en allerlei accessoires. Ik kan er geen chocolade van maken en neig ertoe door mijn knieën te buigen en haar te vragen wat ze aan het doen is. Tegelijkertijd wil ik geen seconde van haar moment afsnoepen door haar tijd te laten besteden aan deze onbekende volwassene.
‘Ik hoop dat ze later met hetzelfde enthousiasme dat er toen mocht zijn, vertelt over de mooie tijd die ze op school heeft gehad’
Ik neem het lokaal in me op. Een oud schoolgebouw dat in de tijd dat ik zelf op de basisschool zat als modern werd beschouwd. Ik herken het uit mijn eigen jeugd: een plafond dat van laag naar hoog loopt, verftekeningen op de ramen, bruine stenen, een gezellig schoolplein, de geur en de kleuren, een beetje de oubolligheid van weleer. Te veel lagen verf op de deur en gaatjes in de muur van alles wat daar in de afgelopen decennia aan trotse werkjes heeft gehangen.
Zelf heb ik als kind te veel basisscholen gezien en daarom nooit de verbondenheid gevoeld met die periode. Ik hoop dat zij iets anders zal ervaren: een fijne plek waar ze later met haar eigen kinderen langsrijdt en dan, met hetzelfde enthousiasme dat er toen mocht zijn, vertelt over de mooie tijd die ze daar heeft gehad.
Ik kijk de directeur aan. ‘Dus, passend onderwijs, wat kan ik daaraan toevoegen?’ zegt ze lachend. Helemaal niks, alsjeblieft. Het is precies goed zo.

Danny Weeda begon zijn loopbaan als docent en stond bijna twintig jaar voor de klas. Daarna werd hij schooldirecteur en inmiddels is hij bestuurder van een samenwerkingsverband voor passend onderwijs. Die verschillende plekken in het onderwijs voeden zijn nieuwsgierigheid naar waarom we de dingen doen zoals we ze doen en vooral of ze in de praktijk ook werken zoals we hebben bedacht. Verwondering en soms wat ergernis daarover leiden regelmatig tot een artikel of column. ‘De wijze waarop de jeugd zich een weg baant door het leven is een eervol iets om getuige van te zijn en geeft verhalen voor het leven.
