Lezen stimuleren begint niet alleen bij leerlingen. Ook als onderwijsprofessional helpt het om zelf regelmatig een boek open te slaan en met anderen over lezen te praten. Een leesclub kan daarbij net dat zetje geven om tijd vrij te maken, nieuwe boeken te leren kennen en leeservaringen uit te wisselen. Renée den Breems, Hoofd Leesbevordering en Advies bij Passionate Bulkboek, vertelt waarom samen lezen volgens haar zo goed werkt, welke vormen ze zelf heeft uitgeprobeerd en wat een leesclub kan opleveren voor jou, je collega’s én je leerlingen.
Foto: Marco de Swart
Lezen is belangrijk. We zijn er inmiddels allemaal van doordrongen, maar de tijd ervoor vinden is soms nog best lastig. Hoe vaak ik niet hoor, ‘Ik heb daar eigenlijk alleen de rust voor tijdens mijn vakanties’ of ‘Ik wil wel, maar ik heb de tijd er gewoon niet voor!’ En leraren hebben dan nog een extra uitdaging te tackelen, want kiezen zij voor een boek dat henzelf aanspreekt óf voor een boek dat zij vervolgens aan hun leerlingen kunnen tippen?
Mijn advies? Start een leesclub! Geloof me: samen lezen is een stuk leuker en motiverender dan alleen. Je zult bovendien versteld staan hoeveel tijd je hiervoor blijkt te hebben zodra een verhaal of onderwerp je eenmaal bij de lurven heeft. Er zijn overigens heel wat verhalen die zowel voor volwassenen áls voor jongeren de moeite waard zijn.
Tijdens het congres Heel MBO leest verder organiseerde ik voor het eerst een inspiratiesessie over de vele ervaringen die ik zelf opdeed in leesclubs. Ik vertelde over diversiteit in opzet, duur, regelmaat, samenstelling, verwachtingen én inhoud en gaf mijn deelnemers zo een scala van mogelijkheden mee. In deze blog vertel ik over een van mijn favoriete leesclubs en tot slot deel ik ook nog wat voordelen om een leesclub te starten.
Laagdrempelig starten met Club Lees
De leden van Club Lees van de VPRO hebben – vind ik – een goed neusje voor boeken die zowel een jongere als oudere doelgroep aanspreken. Club Lees is de online leesclub van VPRO waar iedereen zich gratis voor kan aanmelden. Via de app word je iedere zes weken getrakteerd op een (vaak actueel) boek, dat je online kunt lezen. Een mooie toevoeging is dat er in de kantlijn van die boeken van alles gebeurt.
In die kantlijn leveren de leden namelijk commentaar op het verhaal en stellen zij prikkelende vragen die hun lezers aan het denken zetten. Je kunt via de app ook een éigen leesclub starten, zodat je in vertrouwde kring elkaar kunt bevragen en attenderen in de kantlijn. Zelf lees ik al mee sinds de oprichting in 2023 en ondanks mijn voorkeur voor papieren boeken, blijkt deze vorm van lezen mij ook aan te spreken. Niet in het minst omdat deze app mij ervan weerhoudt op verloren momenten hersenloos nog maar eens mijn mail of social feed te checken, maar me motiveert verder te lezen in het boek van dat moment. Voor die-hard fans is er iedere zes weken ook een online meet-up én worden gedurende de daaraan voorafgaande periode aansprekende video’s gedeeld via Instagram.
Beginnen wordt een stuk makkelijker!
Een leesclub is ook een stok achter de deur om daadwerkelijk in een boek te beginnen. Ik ben zelf gek op lezen, maar moet nog steeds een drempel over voor ik begin in een nieuw boek. Het is altijd een beetje inkomen en daarbij ‘mis’ ik soms de karakters of situatie van het boek dat ik daarvoor las. Door met elkaar een datum te prikken, kun je elkaar in aanloop ernaartoe scherp en enthousiast houden. Immers: gedeelde smart is halve smart en wederom zal je merken hoe motiverend het is als je omgeving meeleest en -leeft.
Van lezen komt praten
Een ander voordeel van een leesclub is dat dit dwingt met elkaar van gedachten te wisselen over het boek. Het zal je verbazen hoezeer de observaties uiteen kunnen lopen en je zult versteld staan van de waarnemingen van jouw mede-lezers. Aidan Chambers, Brits schrijver en leesbevorderaar pur sang, zei ooit: ‘We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen’, en zo is het. Gesprekken over boeken stimuleren belangrijke vaardigheden zoals creatief denken, ordenen, reflecteren en kritisch denken.
Nieuwe vriendschappen
Voortbordurend op bovenstaande zul je merken dat je je mede-lezers beter (of op een andere manier) leert kennen. Dat is niet alleen leuk, maar ook handig! Verhalen bieden op relatief veilige wijze de mogelijkheid om hier een mening of gedachte bij te verkondigen. Aannemelijk is dat men de eigen realiteit of leefwereld als referentiekader neemt en die gebruikt om die mening te onderbouwen. Bij een leesclub met leerlingen zul je merken dat nieuwe vriendschappen ontstaan, geheimen worden gedeeld en gevoeligheden worden blootgelegd. Een mooie ingang voor jou, als leraar, is hierop in te spelen en rekening mee te houden.
Mogelijk is het je overtuiging dat leerlingen geen zin hebben in een leesclub … Het zal je verbazen! Natuurlijk zijn er wel een hele reeks do’s en don’ts te bedenken. Een belangrijke ‘do’ is bijvoorbeeld de bijeenkomst te combineren met lekkers; lekkere drankjes met snacks of misschien wel een volledige maaltijd. Betrek bijvoorbeeld de lokale pizzeria. Wie weet krijgen jullie zelfs een leuke korting!
Zelf een leesclub starten met jouw team, vakgroep of school?
In onze inspiratiesessie Practice what you preach, een leesclub organiseer je zo! geven we nog veel meer tips om succesvol een leesclub te starten. Inclusief handig stappenplan. We delen succesverhalen en geven voorbeelden van verschillende soorten leesclubs: online-versies, fysieke versies, leesclubs met vakgenoten, met leerlingen of juist privé en van eenmalige bijeenkomsten tot een reeks, er komt veel voorbij.
We verzorgen deze inspiratiesessie graag voor jou op locatie. Vraag eenvoudig een sessie aan via de website van Passionate Bulkboek en vermeld in het opmerkingenveld ‘Over leesclubs’.
Want zien lezen, doet lezen. Wedden dat jouw enthousiasme leerlingen aansteekt om óók meer te gaan lezen?!
