Een speurtocht tijdens de Kinderboekenweek of een boekenquiz tijdens een les Nederlands: rond jeugdliteratuur kun je talloze activiteiten bedenken. Maar hoe zorg je ervoor dat zo’n activiteit ook echt doorwerkt in je leesonderwijs?
Het leesvirus verspreiden, dat drijft taalcoördinatoren en groepsleerkrachten Natascha Roos en Sander van der Meulen van basisschool Prins Johan Friso in Berkel en Rodenrijs. ‘Lezen is goed voor ieder kind,’ zegt Natascha. ‘Het stimuleert de taalontwikkeling en de woordenschat. Wie niet van lezen houdt, heeft gewoon nog niet het juiste boek gevonden. Daarom zijn wij er voorstander van dat collega’s kinderboeken lezen, dan kunnen ze leerlingen gericht titels aanraden.’
The masked reader
Om die mindset te kweken, pakken de twee zo nu en dan groots uit met activiteiten die alles te maken hebben met kinderboeken. Zoals met The masked reader tijdens de Kinderboekenweek, waarbij een panel met daarin de directie en bovenbouwleerlingen met hulp van kinderen in de zaal, moest raden wie de vier verklede voorlezers op het podium waren. Die lazen met gekke stemmetjes voor uit onder meer De mooiste vis van de zee en Juffrouw Pots. ‘De kinderen waren superenthousiast,’ vertelt Sander.
Ook op de Voorleesdagen kijken ze met plezier terug. ‘Elke dag las een andere leerkracht voor in de groepen en na afloop wilden leerlingen die boeken graag zelf lezen.’
De twee beschouwen zulke activiteiten als een manier om hun collega’s te laten ervaren hoeveel plezier je samen kunt hebben dankzij kinderboeken. Natascha: ‘Het uiteindelijke doel is sterker taalonderwijs. We blijven stappen zetten die helpen om daaraan verder te bouwen.’
Aan de slag met The masked reader in het po of vo
1. Kies je opzet
Laat 4 tot 6 voorlezers meedoen en organiseer het evenement groots in de aula of maak filmpjes van het voorlezen, zodat iedere groep het op een moment naar keuze af kan spelen.
2. De voorlezers maken zich onherkenbaar door kleding en stemvervorming.
3. Kies fragmenten van 2-3 minuten.
Verwerk zo mogelijk subtiele hints naar de voorlezer in de keuze van het boek, het fragment of de vermomming.
4. Lezen maar!
Introduceer de voorlezer en het boek. Laat kinderen daarna hun vermoedens delen en beargumenteren. Bespreek ook het boek: zegt het genre of de kaft iets over de voorlezer? Als alle fragmenten voorgelezen zijn, maken de kinderen hun definitieve keuze: wie zijn de gemaskerde voorlezers? Daarna maken de karakters zich een voor een bekend.
5. Plan dezelfde week een verwerkingsopdracht waarin je terugkomt op een fragment of een boek.
Onderstaande tips kunnen je hierbij helpen.
5 tips om creatieve activiteiten écht te laten doorwerken in leesbevordering
Een activiteit als The masked reader maakt kinderen en collega’s enthousiast. Hoe een activiteit doorwerkt in boekkeuze, leesgedrag en gesprekken over verhalen, zit ‘m in wat je daarna met de boeken doet. Naast de eerder gegeven tips om leerlingen met meer plezier te laten lezen, helpen de volgende vijf tips je specifiek bij het opvolgen van een creatieve activiteit rond jeugdliteratuur.
1 Geef de boeken een plek, mét denkopties
Zet de gebruikte boeken op een speciale plek in de klas of bibliotheek. Verrijk de tafel of kast met beschrijvingen zoals:
- In dit verhaal weet je nooit of de hoofdpersoon te vertrouwen is.
- Dit boek is voor lezers die graag nieuwe werelden verkennen.
Die denkopties helpen leerlingen bewustere keuzes te maken en bevorderen zelfstandig leesgedrag.
2 Houd je lezende collega’s in beeld
Een activiteit zoals die van Natascha en Sander tijdens de Voorleesdagen of Kinderboekenweek brengt puur leesplezier de school in. Gebruik de energie van de activiteit om het lezende team – al dan niet gemaskerd – in beeld te houden. Hang bijvoorbeeld een bord in de gang met tips als:
- Juf Mandy leest op dit moment …
- Meneer Weijts raadt dit boek aan voor leerlingen die …
- Juf Norah moest hardop lachen tijdens het lezen van het boek …
Zo krijgen leerlingen niet alleen tips van hun eigen leerkracht, maar ook van anderen. Wijs je groep regelmatig op het bord. Motiveer ze om de tips uit te proberen en bespreek hun ervaringen daarna in de klas.
3 Gebruik een fragment als gespreksstarter
Koppel aan een van gebruikte fragmenten een rijk gesprek. Rijke informatieve en verhalende teksten bieden daarvoor veel inspiratie.
- Wat zou er gebeuren als niet kip, maar varken dit avontuur beleeft?
- Hoe denk je dat het personage zich voelde?
- Hoe heeft de auteur dit fragment spannend of grappig gemaakt?
Leesgesprekken dragen bij aan het tekstbegrip. Daarnaast werkt het motiverend voor kinderen om met elkaar in gesprek te gaan over een tekst. Het leesplezier neemt er merkbaar door toe.
4 Introduceer een ‘masked book’
Lees een fragment voor zonder de titel of auteur te noemen. Laat de leerlingen in groepjes bedenken wat voor boek erbij hoort. Aan de hand van steekwoorden maken ze een profiel van het boek en de auteur. Daarna vergelijken ze hun inschatting met het echte boek.
Dit werkt vooral bij nieuwe, minder bekende boeken en daagt leerlingen uit om na te denken over genres, thema’s en auteurs en hierover in gesprek te gaan.
5 Maak van nieuwsgierigheid meteen een leenactie
Organiseer je een speurtocht door de bibliotheek, een boekenquiz of The masked reader? Laat leerlingen daarna meteen kiezen: welk boek dat ik vandaag heb ontdekt ga ik lenen?
Werk je in het basisonderwijs en zoek je boeken die je centraal kunt stellen tijdens een creatieve activiteit? Kijk dan eens op lekker lezen. Je kunt zoeken op doelgroep, genre, onderwerp en trefwoorden.
Voor het voortgezet onderwijs en mbo publiceren we maandelijks zowel Nederlandse als Engelse leestips.
