Laatst was het Dag van de Schoolleider. Het was niet de dag van de middenmanager (te druk). Ook niet die van de bestuurder (te bescheiden), maar van dé schoolleider. En zoals het een goed schoolleider betaamt, vind je zo’n dag eigenlijk onzin. Want net zoals dat er thuis achter elke leider een sterke partner staat, bereik je als schoolleider alleen iets samen met je team.
Daar hebben we een heel arsenaal aan middelen voor opgebouwd: APV’s, BILA’s, ontwikkel-, beoordelings- en promotiegesprekken, onboarding, werkdrukreductiemiddelen, beleidsvergaderingen, MR-avonden, AFAS-cursussen, LPB-retoriek, koersplannen (in diverse tijdsspannen) en nog een hele rits ander formeel gedoe.
En natuurlijk investeren we ook stevig in onszelf. Persoonlijk leiderschap (drie dagen intern), onderwijskundig leiderschap, aanvullende HR-trainingen, mediatraining (voor de rectoren onder ons) en niet te vergeten: stapels boeken over verbindend en gedeeld leiderschap, al dan niet aanbevolen via LinkedIn.
‘En zoals het een goed schoolleider betaamt, vind je zo’n dag eigenlijk onzin.’
Toch denk ik dat het om meer gaat dan dat. Of eigenlijk om minder.
Want als je schoolleiderschap moet samenvatten in één veelgehoorde zin, dan is het namelijk deze:
Hebbie effe?
Dat is wat collega’s zeggen terwijl ze in de deuropening staan van die beroemde ‘deur die altijd open is’. En volgens mij is dát het moment van echt schoolleiderschap. De vraag aan jou is dan maar één ding: kun je op dat moment jouw o zo belangrijke directiewerk afschalen en – hoe vol je hoofd ook zit – schakelen naar waar die collega zit?
Negen van de tien keer gaat het ergens over dat vanuit jouw perceptie zeker niet zo zwaar weegt als jouw eigen agenda. Daar zit de crux. Ik heb geleerd dat die agenda bijna altijd denkt dat hij belangrijker is dan mijn collega. En dat mijn agenda het meestal mis heeft.
Je draait je stoel richting deur. Even is het stil, een korte blik, schouders iets omhoog. Je scant razendsnel de non-verbale signalen. In uiterste geval zeg je: ‘Ga even zitten, ik kom zo bij je.’ Maar eigenlijk zeg je: ‘Natuurlijk. Wat kan ik voor je doen?’
‘Met luisteren haal je vaak al de kou uit de lucht.’
En dan komen alle cursussen en boeken die je hebt gelezen hopelijk samen in één simpele handeling:
Luisteren …
De rest komt daarna pas, als dat dan nog nodig is. Want met luisteren haal je vaak al de kou uit de lucht.
Over klimaat gesproken, van een collega ontving ik een stukje van Ken Robinson dat precies samenvat wat ik bedoel: ‘Schoolleadership is not about control, but about climate control‘. Prachtig! Climate control is zorgen dat spanning niet escaleert, dat mensen zich veilig voelen om te spreken en dat een vraag in een deuropening geen risico is.
Dus neem die trots op Dag van de ‘Klimaatwetenschapper’ gerust even mee. Mijmer ’s ochtends bij dat eerste bakkie koffie kort over wat je doet (reflectiemoment, in onze taal). En ga dan weer over tot de orde van de dag. Wat die orde van de dag is voor de schoolleider? Hebbie effe?
Danny Weeda is directeur van een kleine familiaire middelbare school. Hij heeft bijna twintig jaar voor de klas gestaan en staat nog steeds in goed contact met de leerlingen van zijn school. Met zijn frisse kijk op onderwijs stelt hij vaak en graag de vraag: waarom? Dat geeft mooie gesprekken en discussies die soms uitmonden in een artikel of column. ‘De wijze waarop de jeugd zich een weg baant door het leven is een eervol iets om getuige van te zijn en geeft verhalen voor het leven.’
