De Onderwijsinspectie voerde in 2022-2023 een peilingsonderzoek uit met de titel Mens en Maatschappij. Het onderzoek peilde de kennis van geschiedenis en aardrijkskunde onder leerlingen van groep acht, leerkrachten en schoolleiders. De conclusie: er is werk aan de winkel!
Mens en maatschappij?
De naam van dit peilingsonderzoek Mens en Maatschappij loopt eigenlijk een beetje op de zaken vooruit. De Onderwijsinspectie sorteert hiermee voor op de actualisatie van de kerndoelen. Het laatste peilingsonderzoek naar geschiedenis en aardrijkskunde stamt uit 2008, een tijd geleden dus. Dat onderzoek laat grote verschillen in leerlingprestaties zien met het rapport van 2022-2023.
De leerlingen uit het recente onderzoek scoren gemiddeld lager dan die in 2008. Er is een daling in de kennis van aardrijkskunde- en geschiedenis zichtbaar. Bij topografie zijn de verschillen tussen individuele leerlingen die in dezelfde klas zitten, en dus hetzelfde onderwijs krijgen, het grootst. Leerlingen zeggen dit onderdeel ook het moeilijkst te vinden. Ook kennis- en onderzoeksopdrachten vinden ze moeilijk. Toch blijkt uit het peilingsonderzoek dat de meeste leerlingen aardrijkskunde en geschiedenis relatief makkelijk vinden.
Op naar de nieuwe kerndoelen
Eigenlijk best gek dat leerlingen geschiedenis en aardrijkskunde makkelijk vinden, terwijl zij gemiddeld een stuk slechter presteren dan in 2008. Dit hangt volgens één van de onderzoekers samen met de algemene daling van de leesvaardigheid. Aardrijkskunde en geschiedenis doen immers een groot beroep op die vaardigheid.
Hoewel de resultaten van het peilingsonderzoek Mens en Maatschappij vrij negatief klinken, is de publicatie van dit onderzoek op dit moment ontzettend waardevol. Volgens de Onderwijsinspectie hebben leerkrachten namelijk behoefte aan meer houvast (in de vorm van lesuren, voorbeelden en professionalisering) om de mens en maatschappij gerelateerde vakken goed te kunnen geven. Hopelijk zijn de nieuwe kerndoelen de manier om leerlingen te interesseren voor aardrijkskunde en geschiedenis en hun prestaties bij deze vakken te verbeteren.
