Paulien Cornelisse en de Nederlandse taal

Datum: 5 oktober 2026

Op 30 september 2026 overleed schrijfster en cabaretière Paulien Cornelisse. Als geen ander kon zij de Nederlandse taal observeren en analyseren. Met haar boeken en voorstellingen gaf zij ons een bijzonder kijkje in de keuken van het Nederlands. Radiomaker Frits Spits, die het programma De Taalstaat presenteerde, vertelt over haar.

Vragen vooraf

1. Heb je ooit iets van Paulien Cornelisse gelezen? Wat heb je gelezen?
2. Heb je haar ooit op televisie gezien? Wat heb je gezien?

Bekijk de video

‘Paulien Cornelisse heeft de Nederlandse taalnieuwe kleur gegeven’

Vragen bij de video

1. Frits Spits zegt over Paulien Cornelisse en de Nederlandse taal: ‘Ze heeft de Nederlandse taal, die af en toe de neiging heeft een beetje grijs te zijn, nieuwe kleur gegeven.’ Wat bedoelt hij met die uitspraak?
2. Paulien Cornelisse zag volgens Frits Spits dingen in de taal die anderen niet zagen. Hij geeft daarbij als voorbeeld: ‘Leuk, die badhanddoek. Ga je soms zwemmen?’
   • Waarom is het woordje ‘soms’ in die zin wat vreemd?
   • Welk woord past beter op die plek volgens jou?
3. Paulien Cornelisse heeft zich altijd vast kunnen houden aan de taal, zegt Frits Spits. Waarom kunnen of willen mensen zich vasthouden aan de taal, denk je? Noem twee redenen.
4. Wat vind jij? Reageer op deze stelling: Als iemand veel over taal schrijft, is het belangrijk dat die persoon geen oordeel heeft over het taalgebruik van anderen.
5. Paulien Cornelisse schreef columns waarin haar observaties van de taal een grote rol speelden.
   • Wat stel jij je voor bij een column over taal?
   • Wat is het belang van mensen, zoals Paulien Cornelisse, die schrijven en spreken over taal, denk jij?

Aan de slag

Optie 1

Frits Spits zegt aan het einde van het fragment dat Paulien Cornelisse hem heeft laten zien dat taal meer is dan een brei van woorden of een brei van zinnen. Taal is eigenlijk een schatkamer vol met mooie diamanten.

Hoe ziet jouw schatkamer van mooiste taaldiamanten eruit? Toon ons jouw schatkamer door middel van een collage. Je collage bevat minimaal tien woorden, zinnen of gezegden die voor jou taaldiamanten zijn, afbeeldingen (uit kranten of tijdschriften) en een interessante compositie.

Zoek je inspiratie, bekijk dan enkele video’s waarin Paulien Cornelisse vertelt over taal, zoals deze over het woordje hè of deze over de uitspraak van het woord puzzelen.

Optie 2

In haar laatste column bespreekt Paulien Cornelisse kort de woorden ‘apegapen’, ‘ginnegappen’ en ‘lanterfanten’. Zoek op wat deze woorden betekenen.

Schrijf vervolgens een kort verhaal (400 – 1500 woorden) waarin je deze woorden op een goede manier verwerkt. Je mag alles aan het verhaal zelf verzinnen!