Een half uur lezen aan het begin van elke les. Geen boekverslagen, geen verplichte titels, maar zelf kiezen wat je leest en vooral: plezier hebben in lezen. Bij het Talland College in Hoorn besloten docenten Nederlands en Engels Bregje Kerseboom en Daniël Brouwer om lezen structureel onderdeel te maken van hun lessen binnen de mbo-opleidingen. Hoe reageren de studenten?
Jullie zijn dit schooljaar gestart met een half uur lezen aan het begin van de les Nederlands en Engels. Wat was voor jullie de belangrijkste aanleiding om dit te doen?
Bregje: ‘Voor mij draait het vooral om het belang van taalontwikkeling. We wilden iets doen met die eerste tijd van de les: hoe vullen we die op een zinvolle manier? Als wij dit schooljaar vijf studenten lezen laten ontdekken of herontdekken, zijn wij al hartstikke blij.’
Daniël: ‘Dat was voor mij ook het startpunt: we hebben die tijd toch, hoe kunnen we die nuttig inzetten? Leesvaardigheid loopt bij veel jongeren achteruit. Gaan we dan studenten dwingen om te lezen? Nee. We wilden juist niet één boek geven en zeggen: dit moet je lezen en daarna lever je een boekverslag in. Daarom kozen we voor zoveel mogelijk vrijheid: als een boek niet bevalt, leg je het weg en pak je iets anders. Het belangrijkste doel is leesplezier.’
En.. werkt die vrijheid?
Bregje: ‘Ja, studenten nemen nu zelf boeken mee naar de les. Tijdens Nederlands lezen ze soms Engelse boeken en tijdens Engels juist Nederlandse. Het gaat ons niet om de taal, maar om het vergroten van het leesplezier.’
Daniël: ‘Soms leest een student met een andere achtergrond een boek in zijn of haar moedertaal. De vaardigheden die je ontwikkelt door te lezen, neem je uiteindelijk ook mee naar andere vakken.’
Wat hebben jullie concreet moeten aanpassen in jullie lessen om hier ruimte voor te maken?
Bregje: ‘Het instructiegedeelte van de les is iets korter geworden. Maar we merken dat studenten het juist fijn vinden om meteen zelfstandig aan de slag te gaan. Voorheen begonnen we met uitleg, daarna een gezamenlijke opdracht en pas later zelfstandig werken. Met een les van anderhalf uur duurde dat te lang. Tegen de tijd dat ze zelfstandig mochten werken, waren we ze vaak al kwijt. Nu is de tijdsinvulling meer in balans en helpt het leesmoment om de les beter op te bouwen.’
Daniël: ‘En dat half uur lezen is in de praktijk vaak twintig minuten echt lezen. Je bent tijd kwijt aan boeken pakken en weer terugleggen.’
‘Zowel voor Nederlands als Engels groeit de woordenschat, het taalbegrip en de leessnelheid.’
Hoe ziet het leesmoment eruit in de praktijk?
Bregje: ‘Ik lees meestal zelf mee, vaak op mijn e-reader. Op het bord staat altijd een quote die met lezen te maken heeft. En steeds meer studenten nemen hun eigen boek mee. Ze weten: tijdens het lezen is het stil. Daarna vraag ik wie wat leest en of iemand iets wil delen, en dan zetten we de boeken terug en gaan we door.’
Daniël: ‘Ik pak het iets anders aan. Ik lees wel mee, maar eerlijk gezegd ben ik zelf ook niet zo’n grote lezer. Ik begrijp dus wel dat de leesmotivatie soms een extra duwtje nodig heeft, een soort gedeelde smart, haha.’
Bregje: ‘Ik geef er misschien wat meer vorm aan. Zo hangt er een poster met een book journal-template, waar studenten sterren kunnen geven aan boeken. Daarnaast heb ik een wedstrijd tussen eerstejaars klas A en B: welke klas heeft aan het eind van het jaar de meeste boeken gelezen? Die klas trakteer ik.’
Hoe reageerden studenten in het begin op dit leesmoment, en hoe is dat nu?
Bregje: ‘In het begin was het heel wisselend. Sommige studenten namen meteen een boek of e-reader mee en vonden het leuk. Andere studenten verzetten zich er meer tegen. Ik denk dat het nog te vroeg in het schooljaar is om te zeggen dat we daar echt grote veranderingen in hebben gezien. Maar wat je wel merkt: als ze eenmaal beginnen, zijn ze ook echt met lezen bezig.’
Daniël: ‘Je kunt ze nooit allemaal meekrijgen. Maar ik had laatst een jongen die aan het eind van de les zei: “Ik vond het eigenlijk best wel leuk.” Dan denk ik: die hebben we toch weer te pakken!’
Wat levert het op dat jullie dit samen doen vanuit twee verschillende vakken?
Bregje: ‘Zowel voor Nederlands als Engels groeit de woordenschat, het taalbegrip en de leessnelheid. Dan maakt het eigenlijk niet uit wat ze lezen.’
Daniël: ‘We hebben inmiddels ook zelf een boekencollectie in het lokaal opgebouwd, omdat de bibliotheek helaas verdwenen is.’
‘Leerlingen voelen het direct als je ergens zelf plezier in hebt.’
Wat zouden jullie andere docenten willen meegeven die nadenken over starten met lezen in de les, maar nog twijfelen?
Bregje: ‘Sta eerst stil bij wat je ermee wilt bereiken. Bij ons zit er bewust geen opdracht aan vast. Het gaat om plezier, om het leuk houden met elkaar. Als dat je uitgangspunt is, hoeft het niet ingewikkeld te zijn.’
Daniël: ‘Maak het niet te moeilijk voor jezelf. Het belangrijkste is: doe het op een manier die bij jou past. Leerlingen voelen het direct als je ergens zelf plezier in hebt.’
Bregje: ‘En investeer in de band met je leerlingen. Als die er is, zijn ze veel meer bereid om iets voor je te doen.’
Waarom lezen belangrijk is
Goed kunnen lezen is een van de belangrijkste voorspellers van schoolsucces. Lezen helpt leerlingen verbanden te leggen, vergroot de woordenschat, stimuleert empathie en nodigt uit tot reflectie: vaardigheden die in alle vakken van betekenis zijn.
Onderwijsvanmorgen.nl laat in de whitepaper Basisvaardigheden in het vo zien waarom een vakoverstijgende focus op lezen (en schrijven) essentieel is. De whitepaper biedt praktische handvatten en strategieën om leesvaardigheid structureel te versterken in de klas.
