Gastblog: Het nieuwe leiderschap van docenten

3

Als dochter van een onderwijzer kreeg Sanne Spil de liefde voor onderwijs vanuit huis mee. Met een achtergrond in de sociologie en onderwijskunde werkte ze jaren als hbo-docent. Daar ontwikkelde ze een visie op nieuw onderwijs waarin de docent centraal staat. Nu runt ze een academie voor en door docenten en schrijft ze voor OVM.

Ik was eind twintig toen ik startte als docent in het hbo. Ik herinner mij een bespreking van het vak sociologie waarbij mijn collega, destijds een begin zestiger, mij even apart nam, nadat ik tegen een student had gezegd dat ik het antwoord op haar vraag niet wist en het even zou opzoeken. “Sanne”, zei hij, “je kunt echt nooit zeggen tegen een student dat je het niet weet”.

Anekdote uit de praktijk

Deze anekdote vertel ik tegen de startende docenten, die ik begeleid wanneer het gaat over jezelf kwetsbaar opstellen als docent. Het is niet erg om het niet te weten. Waar de docent decennia terug de kennisoverdrager was, leven we inmiddels in een samenleving waar kennis overal te vinden is. Het is belangrijker om studenten aan te leren waar ze de ‘juiste’ kennis kunnen vinden, dan dat je het als docent allemaal weet. De rol van de docent verandert mee met het veranderen van de samenleving.

Docentschap en leiderschap

Het docentschap kunnen we vergelijken met de veranderende rol van leiderschap, want in mijn visie is de docent informeel leider van groep(en) leerlingen. De rol van de leider is de afgelopen decennia veranderd. De nieuwe leider is niet meer een vakman, die anderen voorschrijft en controleert bij uitvoering van een taak. De nieuwe leider is gedreven, heeft visie, verbindt mensen en is betekenisvol. Wanneer we kijken naar de rol van docent, wordt deze nog steeds gezien volgens het oude leiderschapsmodel. De docent draagt zijn kennis over aan leerlingen, schrijft hen voor wat ze moeten doen en controleert ze.

Nieuwe visie op docentschap

Het is interessant om te kijken naar wat de samenleving van nu van ons vraagt; wereldburgerschap, participatie, innovatie en kritisch burgerschap. De roep om 21st century skills in het onderwijs komt voort uit de veranderende samenleving. Nieuwe vaardigheden zoals creativiteit, bewegend leren, kritisch denken, gebruik van ict en persoonlijk leren vragen om een hele andere rol van de docent.

Nieuwe handvatten

Kortom: de docent van nu heeft nieuwe handvatten nodig. De docent van nu moet weten wie hij zelf is, zodat hij leerlingen persoonlijk kan begeleiden; weten hoe hij een creatieve leerruimte creëert; kritische vaardigheden kan aanleren; en het lef hebben om een nieuwe rol aan te nemen.

Voor docenten die veelal nog volgens het traditionele model worden opgeleid is dit een nieuwe taak. Essentieel hierbij is dat we als samenleving de rol van de docent in een ander licht gaan zien, zodat lerarenopleiders, onderwijsbesturen en de politiek daarop kunnen inspelen. Het onderwijs van nu vraagt om een nieuwe visie op de rol van docent; die van het nieuwe leiderschap!

Wat versta jij in deze context onder nieuw leiderschap? Laat een reactie achter via onderstaand reactieformulier.

3 REACTIES

  1. Ik heb het zo langzamerhand wel gehad met telkens weer dat ’21st century skills’. Er ZIJN GEEN 21st century skills !! Samenwerken en creativiteit bijvoorbeeld zijn van alle tijden, hoe hadden de Egyptenaren anders ooit de piramides kunnen bouwen? Of Rembrandt dat kunnen schilderen wat hij uiteindelijk afleverde?? Een goede docent (en ik zeg niet dat ik dat ben) ziet de mogelijkheden van de individuele leerling en stimuleert deze zo veel mogelijk. En hopelijk kan elke leerling in zijn/haar verdere toekomst samenwerken in een creatieve en lerende omgeving, een leven lang, want die term ….daar kan ik niet genoeg van krijgen!

  2. Na “vertel ik tegen” (ipv vertel ik aan) en het lege woord “betekenisvol” ben ik afgehaakt. Een paar concrete voorbeelden van het functioneren van die docent nieuwe stijl hadden het verhaal kunnen redden maar daar lees ik niks over. De bedoeling van het stukje zal goed zijn maar zorg dan dat het goed over het voetlicht gebracht wordt en wees concreet.

  3. Ik lees hier geen nieuw leiderschap.
    Als docent zijn de beschreven zaken tich normaal. Alle hippe kreten zijn weer eens oude wijn in bestaande zakken alleen dan met een nieuw etiket.
    21st century skill bestaan inderdaad niet en is ook weer zo’n verzinsel om de zaken spannender te maken dan ze zijn. De Wereld veranderd, en dat is normaal. De tools waarmee je onderwijs geeft ook. Normale zaak. Als docent ga je gewoon mee En ben je sowieso al creatief met het oplossen van leerproblemen bij, en het begeleiden van een lerende.
    Heb het eens over de torenhoge administratie die het huidige onderwijs met zich meebrengt en afbreuk doet aan de ontwikkeling van een ll/student. ‘Evidence based’ is hierbij ook weer zo een hippe kreet.

    Ter herrinnering: 1859 Dewy: ‘Dewey was er immers van overtuigd dat de school een samenleving in het klein was, waar kinderen werden klaargestoomd tot volwaardige burgers van de samenleving’.

    Toen al heel normaal.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here