Home » Een escalatieladder in de klas?

Een escalatieladder in de klas?

Onenigheid met een collega? Een leerling die je het bloed onder de nagels vandaan haalt? De vraag is: hoe los je het op? De escalatieladder is een populaire manier om het conflict in kaart te brengen. Maar: wat kun je nou met zo’n ladder? In dit artikel lees je er alles over.

De escalatieladder, in 1941 bedacht door Friedrich Glasl, geeft aan hoe een conflict zich ontwikkelt. Hoe verder op de ladder, hoe moeilijker het conflict op te lossen is. De ladder heeft negen treden en kent drie fases. Elke stap op de ladder staat bovendien voor een positie in het conflict.

Drie fases van conflict

In iedere fase nemen de conflicterende partijen een andere houding aan. Afhankelijk van de fase van het conflict wordt vervolgens naar een passende oplossing gezocht:

1. Relationele fase – win/win
In deze fase is er sprake van een meningsverschil, maar zoeken beide partijen een oplossing waar iedereen blij mee is. Het herstellen van de goede relatie staat voorop.

2. Emotionele fase – win/verlies
Beland je in de emotionele fase, dan is de redelijkheid verdwenen. Emotie neemt de overhand, er is geen begrip voor de ander en je denkt vanuit eigenbelang.

3. Vechtfase – verlies/verlies
In de vechtfase is het conflict zo geëscaleerd dat de twee partijen niet langer met elkaar in een ruimte willen zijn. Het gaat niet meer om de situatie. De woede is gericht op de persoon.

Escalatieladder in de klas?

Je gebruikt een escalatieladder om een conflict te de-escaleren. Behalve bij conflicten met collega’s kun je een escalatieladder ook gebruiken in de klas. Ook bij conflicten tussen leerlingen kun je de ladder in je achterhoofd houden. Om te bepalen hoe je het conflict het best kunt oplossen, kijk je eerst waar het zich op de escalatieladder bevindt. Op basis daarvan bepaal je een oplossingsstrategie. In de relationele fase kun je er samen nog uitkomen: praten helpt dan. In de emotionele fase is hulp van een bemiddelaar onmisbaar. Eenmaal in de vechtfase is de oplossing minder makkelijk en vraagt de situatie om mediators.

Maak je eigen escalatieladder

Tot de vechtfase wil je het in de klas (en daarbuiten) uiteraard niet laten komen. Dat hoeft ook niet als je voor jezelf een duidelijke escalatieladder opzet. Daarmee maak je al in de eerste stappen van een conflict de juiste keuzes om het conflict de kop in te drukken. Je kunt een eigen escalatieladder maken waarbij je stap voor stap uiteenzet hoe je omgaat met een conflictsituatie in de klas. Welk gedrag heeft welke consequenties? Bijvoorbeeld: praat een leerling door de les, dan krijgt diegene een waarschuwing. Wordt er geschreeuwd in de klas, dan moet diegene de les verlaten.

Treden om leerling te bereiken

Een ladder bestaat uit meer dan twee treden. Bedenk dus genoeg stappen om je eigen escalatieladder vorm te geven. Wat kun je doen om leerlingen te bereiken en een conflictsituatie in de klas te beëindigen? Oogcontact maken, naar een leerling toelopen, de leerling apart zetten, een persoonlijk gesprek voeren; het zijn slechts enkele voorbeelden. Beland je onverhoopt in de emotionele fase? Dan kan een gesprek met de mentor van de leerling erbij uitkomst bieden.

Gebruik jij een escalatieladder in je les? Hoe ziet deze eruit? Laat een reactie achter via onderstaand reactieformulier.

2 reacties op “Een escalatieladder in de klas?”

  1. A.van der Garde

    Door de provocatie van de docent is er tot flink escalatie waaronder de bedreiging door de leerling tot stand is gekomen. De bedreiging is zowieso niet toegestaan. Hoe kunnen we dat handelen? Het belangrijkst is dat er beide partijen wordt gehoord en dat bij de beide partijen iets er aan gedaan moet worden, vind ik.
    Graag je mening hierover.
    mvg
    A.vd Garde, docente/mentor

    1. Dag A, Dit is hoe ik daarover denk:

      Beide partijen moeten gehoord worden- dat is een goed begin. Wel op een moment dat een rationeel gesprek mogelijk is, overigens, dus soms moet dit even wachten.
      Op overtredingen dient een passende consequentie te volgen, meestal beschreven in een protocol over gedrag. Een gesprek alleen is bij overtredingen niet afdoende, ook niet als de docent ook fouten heeft gemaakt. (Ieder is verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag.)
      Als de situatie docent-leerling ernstig is geëscaleerd, is het (voor de veiligheid van beide partijen) raadzaam om het consequentiegesprek door een afdelingsleider oid te laten doen, waarbij zowel leerling als docent en evt. mentor en/of ouders aanwezig zijn. De mentor is m.i. niet de persoon om namens anderen straffen uit te delen.
      Mocht de docent in kwestie ook fouten hebben gemaakt, dan dienen deze eerst besproken te zijn tussen de docent en de leidinggevende die dat consequentiegesprek gaat voeren. Doe dit nooit in aanwezigheid van de leerling. De docent biedt, indien nodig, tijdens het consequentiegesprek (want: belangrijk dat daar een toehoorder bij is) zelf excuses aan voor wat er mis ging en laat de leerling weten wat hij de volgende keer anders zou doen. Belangrijk dat dit van te voren goed voorbereid wordt, zodat de docent die een fout gemaakt heeft, hulp kan ontvangen bij reflectie op de situatie en weet hoe hij een volgende keer iets dergelijks kan voorkomen. Nogmaals: collega’s of afdelingsleider zouden zich daar naar de leerling toe niet over (hoeven) moeten uitlaten. Voor herstel van de relatie tussen docent en leerling, moet ook de docent zijn verantwoordelijkheid pakken in het bijzijn van de leerling.
      Het gesprek wordt altijd afgesloten met concrete afspraken over hoe nu verder, zodat de leerling zo snel mogelijk weer lessen kan volgen bij deze docent, zonder dat er nog enige hinder is van het conflict. En een goede afdelingsleider houdt vervolgens bij beide vinger aan de pols.

      Ik zie dat het voorval al enige tijd geleden heeft plaats gevonden, maar wellicht heb je er iets aan voor de toekomst.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Laatste onderwijsnieuws

Kinderen van ver

Leestip: Kinderen van ver

Als je met je groep in gesprek wil gaan over oorlog, komt dit boek, gebaseerd op waargebeurde verhalen, goed van pas.

Bekijk

Onbeperkt toegang
met je OvM account

Met het OvM account krijg je als onderwijsprofessional toegang tot meer artikelen en regel je welke informatie je wilt ontvangen. Bijvoorbeeld de nieuwsbrief of Juf & Meester.