Op de werkvloer hoor je regelmatig: ‘Door dit hoepeltje springen we ook wel weer’. Het is goed om te beseffen dat sommige hoepels geen hindernis zijn, maar een doorgang naar vernieuwing. Daarom organiseerde Centre for Arts & Sciences Education (CASE) op 5 februari Testlab: Vakoverstijgend onderwijs voor de toekomst. Een plek waar innovatief en modern onderwijs wordt gevoed, passend bij 2026 en daar voorbij. Met ruimte voor experimenteren, gewoon doen en een setting waar durven wordt omarmd. Een bruisend samenkomen waar werd gedacht, uitgewisseld, getest en ontworpen vanuit verschillende invalshoeken op vakoverstijgend werken.
Deze gastblog is geschreven door Pallas Linssen.
Pallas Linssen ervaren docent, mentor en cultuur coördinator vo, werkzaam op De Nassau in Breda. Ontwikkelt duurzaam en innovatief onderwijs met sterke focus op vakoverstijgend werken, lesontwerp, formatief handelen en digitale didactiek.
Vernieuwing ontspringt daar waar ruimte is voor een nieuwe leercontext. Dat kunnen we als docenten zelf creëren. Verder kijken dan het traditionele rooster met losstaande vakken. De wereld buiten school bestaat immers ook niet uit vakjes. Waar mogelijk, hier en daar met een stukje digitalisering en technologie, niet bedoeld als einddoel maar als ondersteunende tool.
Loslaten of anders vasthouden?
Vakoverstijgend werken betekent niet dat we het oude loslaten. Boeken, literatuur en vakinhoudelijke diepgang blijven het fundament. Dat huis staat stevig. Een vraag is hierbij; Hoe richten we het in zodat het past bij deze tijd? Wordt het renoveren, uitbouwen, verduurzamen of toch verhuizen?
Digitale ontwikkelingen veranderen het onderwijslandschap razendsnel. Het papieren printje kreeg gezelschap van Augmented Reality (AR), virtual reality (VR) en de 3D-printer. Kunstmatige intelligentie is onderdeel geworden van het dagelijks leven van leerlingen. Ze genereren teksten, analyseren data en creëren beelden. In het voortgezet onderwijs werken studenten steeds vaker aan multidisciplinaire opdrachten waarin technologie, onderzoek en creativiteit samenkomen. Dat vraagt om een andere benadering.
Dat betekent uit je vakje stappen. Grenzen verkennen. Het curriculum op een nieuwe manier vasthouden en aanbieden. Het opnieuw ordenen en inrichten, uitbouwen of verbouwen; dat geeft uitdagingen. Vakoverstijgend werken biedt enkel een andere inrichting van bestaande inhoud. Waarbij gekeken wordt naar overlap en ruimte geven aan hoe we leerlingen breed voorbereiden op hun vervolgopleiding en toekomst. Loslaten hoeft niet.
Begin en verken
Begin februari voelde ik bij CASE opnieuw hoe krachtig die kruisbestuiving is. Niet alleen voor leerlingen, maar ook voor docenten. De uitwisseling met collega’s, onderzoekers en ontwerpers inspireert. Soms bevestigt het wat je al doet. Soms zet het je aan tot verandering. Je eigen vak is het startpunt, vertrouwd en bekend.
Zoek de interactie op. Verbind met je leerlingen, je collega’s en de wereld buiten school. Vakoverstijgend onderwijs spreekt verschillende talenten aan. Het geeft ruimte aan de doener, de denker, de dromer en de beslisser. Het ondersteunt executieve functies en vergroot betrokkenheid. En nee, je tikt misschien niet elk boxje aan, maar het zijn er meer dan je denkt.
Wanneer taal wordt verbonden aan technologie, geschiedenis aan actuele vraagstukken, wiskunde aan ontwerp en kunst aan data, ontstaat een leerervaring waarin kennis een bouwsteen wordt in plaats van een eindpunt. Leerlingen zien verbanden en ervaren relevantie.
Beren op de weg
De beren op de weg? Die komen. Haperende wifi, apps die niet werken, lokaalwissels, lege devices en collega’s die twijfelen: ze horen bij het proces. Ze maken het experiment sterker, de uitdaging groter en het geluk als het van de grond komt groter. Jij valt terug op je ervaring, je vakkennis en je vermogen om te schakelen. Ja, dat is spannend, met 29 energieke tieners voor je kan er van alles misgaan. Maar dat is niet erg. Juist daar zit ontwikkeling. Verleg die grenzen en verken de mogelijkheden. Begin klein. Eén project. Eén samenwerking. Eén les waarin vakken elkaar raken. Vanuit daar kun je uitbouwen.
Volgend jaar is er weer een testlab, het is de moeite. En ga in de tussentijd zelf op verkenning, alleen of met collega’s, zoek de plekken waar dit kan. Want misschien is dat hoepeltje geen hindernis, maar precies de doorgang die het onderwijs nu nodig heeft.
