‘Pffff … wat boeit mij die oorlog nou, meneer? Ik heb er toch geen last van.’
De opmerking komt ergens halverwege de les over het nieuws. Niet boos, niet provocerend, maar bijna geïrriteerd vraagt een student zich dit hardop af. Terwijl het nieuws de afgelopen weken vol staat met berichten over oorlog, Iran en geopolitieke dreiging, maakt mijn klas zich druk over heel andere zaken: een nieuwe jas, een gemiste bus en de vraag of die ene opdracht vandaag écht ingeleverd moet worden.
En eerlijk gezegd: dat is misschien ook precies hoe het leven in een mbo-klaslokaal werkt. De wereld kan buiten soms in brand lijken te staan, maar binnen draait het vooral om de dagelijkse realiteit van studenten.
Die twee werelden zijn interessant.
Als docent maatschappijleer probeer ik studenten bewust te maken van wat er in de wereld gebeurt. Maar nieuws over een conflict duizenden kilometers verderop voelt voor veel studenten simpelweg abstract. Iran is voor sommigen niet meer dan een naam die af en toe voorbijkomt in een nieuwsbericht of een filmpje op sociale media. Waar het precies ligt, waarom er spanningen zijn of wat de gevolgen zijn, blijft vaak onduidelijk.
‘Mijn klas maakt zich druk over heel andere zaken: een nieuwe jas, een gemiste bus …’
Sociale media helpen daar niet altijd bij. Studenten zien soms de meest heftige beelden voorbijkomen, maar die verdwijnen net zo snel weer tussen filmpjes over kleding, kittens of de nieuwe opgespoten lippen van een influencer. Binnen een paar seconden verschuift hun aandacht naar iets anders en daarna gaat het leven gewoon weer verder: school, werk, vrienden en geld. De zorgen van de dag.
Toch merk je dat het verhaal soms dichterbij komt dan studenten zelf denken.
In veel mbo-klassen zitten studenten met verschillende achtergronden en familiebanden over de hele wereld. Binnen onze zorgopleidingen zie ik dagelijks veel studenten voor wie Nederlands niet hun eerste taal is. Voor sommigen van hen is nieuws uit het Midden-Oosten, Oekraïne of andere conflictgebieden geen abstract verhaal uit een journaal, maar iets dat raakt aan hun familie of afkomst. Studenten die al jarenlang hun ouder(s) niet hebben gezien. Moesten vluchten voor oorlog en geweld.
Dat hoor je niet altijd meteen in een klassengesprek. Soms zit het in een korte opmerking, een blik of een gesprek na afloop van de les.
‘En misschien is dat wel de rol van ons als onderwijzers?’
Maar net zo vaak zie ik ook een laconieke houding. Niet per se doelbewust, maar eerder uit onwetendheid. Totdat ik het ook praktisch en tastbaar dichterbij probeer te halen. Dat nieuwe jasje dat een student heeft gekocht, wordt ook duurder door stijgende energieprijzen. Een volle tank voor de scooter kost ineens meer dan een paar maanden geleden. Dan ontstaat er soms een moment van herkenning: oh, dus wat daar gebeurt, heeft hier toch invloed.
En misschien is dat wel de rol van ons als onderwijzers? Niet om alle antwoorden te geven, maar om de wereld een beetje begrijpelijker te maken. Want uiteindelijk gaat onderwijs niet alleen over een diploma of een beroep. Het gaat ook over leren kijken naar de wereld om je heen.
Misschien is dat wel de belangrijkste les.
Zelfs als de wereld buiten soms in brand lijkt te staan
Ryan Smulders werkt als docent maatschappijleer in het mbo. ‘Het mbo heeft mijn hart gestolen! Als Gen Z leraar geef ik les én ben ik onderdeel van dezelfde generatie die in onze klaslokalen te vinden is: generatie Z. In mijn columns neem ik je graag mee in thema’s rondom generatie-denken, mijn ervaringen als jonge docent en de invloed van actualiteit op ons werk.’
