Sterke basisvaardigheden – en vooral leesvaardigheid – zijn van groot belang voor iedere mbo-student. Want hoewel studenten de hele dag door lezen, van schoolopdrachten tot appjes en handleidingen, weten ze vaak niet hoe ze een tekst het beste kunnen aanpakken. Goed leesonderwijs begint daarom met grip: weten wat je doet terwijl je leest.
Waarom leesstrategieën onmisbaar zijn
Je studenten komen dagelijks verschillende soorten teksten tegen. Even het laatste nieuws checken? Dat doe je globaal. Weten hoe je iets moet uitvoeren? Dan pak je een stappenplan of handleiding. Soms lees je een tekst helemaal, maar vaak juist niet.
Door studenten bewust te maken van welke strategie je wanneer gebruikt, help je hen om teksten met meer zekerheid en structuur te lezen. Leesstrategieën ondersteunen daarbij het tekstbegrip, vergroten de zelfstandigheid en kunnen bijdragen aan meer leesmotivatie.
In de praktijk worden vaak vier basisstrategieën onderscheiden.
1. Verkennend lezen
Bij verkennend lezen bepalen studenten snel wat voor tekst ze voor zich hebben. Ze bekijken de titel, bron, kopjes en afbeeldingen en lezen de eerste en laatste alinea vluchtig door.
- Een bericht van nos.nl: waarschijnlijk informatief.
- Een titel als ‘In 9 stappen naar…’: een stappenplan.
Zo leren studenten inschatten: is deze tekst relevant voor mij?
2. Globaal lezen
Globaal lezen helpt studenten de grote lijn van een tekst te zien. Ze lezen de inleiding, het slot en de kernzinnen van elke alinea. Deze strategie is geschikt voor teksten die snel te overzien moeten zijn, zoals nieuwsberichten.
3. Gericht lezen
Wanneer studenten antwoord zoeken op een specifieke vraag, lezen ze gericht. Ze letten op een bepaald begrip, woord of naam en focussen alleen op de stukken die nodig zijn voor hun opdracht.
4. Intensief lezen
Bij intensief lezen is alle informatie relevant. Denk aan een protocol dat ze moeten volgen, een theoretisch hoofdstuk, of een instructie die precies uitgevoerd moet worden. Studenten lezen nauwkeurig en controleren actief of ze alles begrepen hebben.
Voor mbo-studenten werkt leesonderwijs het best wanneer deze strategieën zichtbaar, concreet en herkenbaar worden aangeboden.
De leesstrategieposter
Om je studenten daarbij te ondersteunen, kun je gebruik maken van een visueel hulpmiddel zoals de leesstrategieposter voor het mbo. Een praktisch hulpmiddel dat studenten stap voor stap houvast geeft bij het lezen; van oriënteren tot controleren.
De poster brengt de belangrijkste leesstrategieën overzichtelijk samen in stappen die studenten direct kunnen toepassen bij opdrachten, examens en praktijksituaties.
Docenten kunnen zulke hulpmiddelen gebruiken:
- tijdens instructiemomenten,
- als reminder in het lokaal,
- of als hulpmiddel bij begeleid lezen.
Zo worden leesstrategieën niet iets abstracts, maar een praktisch hulpmiddel dat studenten écht verder helpt.
Onderwijs van Morgen Leesweek 2026
Van 2 t/m 8 februari staat Onderwijs van Morgen in het thema van lezen. Laat je inspireren door boeiende interviews, praktische lessuggesties en verrassende boekentips.
De Onderwijs van Morgen Leesweek wordt mede mogelijk gemaakt door de makers van Talent.
