Hoewel de noodzaak van sterke basisvaardigheden voor iedereen vanzelfsprekend lijkt, roept dit in de praktijk talloze vragen op. Wat betekent het concreet voor docenten en schoolleiders? Welke rol spelen zij in het waarborgen van de kwaliteit van taal, rekenen, digitale geletterdheid en burgerschap? Hoe kun jij, als onderwijsprofessional, jouw steentje bijdragen aan deze gezamenlijke taak? En wat levert het je op?
In de whitepaper Basisvaardigheden in het vo lees je de twaalf meestgestelde vragen over basisvaardigheden. In enkele alinea’s wordt elke vraag beantwoord, waar nodig met aanvullende bronnen, praktische handvatten en concrete strategieën die je helpen om de ontwikkeling van deze essentiële competenties in jouw klaslokalen te ondersteunen.
Elke maand lichten we op onderwijsvanmorgen.nl een vraag uit en delen we inzichten die je direct kunt toepassen. Deze maand beantwoorden we de vraag: Wat zijn basisvaardigheden rekenen/wiskunde?
Complete whitepaper ontvangen?
Wil je alle twaalf antwoorden meteen lezen? Download de volledige whitepaper en ga er vandaag nog mee aan de slag.
Vraag 6: Wat zijn basisvaardigheden rekenen/wiskunde?
De aandacht voor basisvaardigheden geldt nadrukkelijk ook voor rekenen/wiskunde. Maar wat bedoelen we precies met basisvaardigheden binnen dit leergebied? Door maatschappelijke en technologische ontwikkelingen verandert de inhoud hiervan in de loop van de tijd. Tegenwoordig spreken we vooral over gecijferdheid.
Wat is gecijferdheid?
Onze samenleving zit vol kwantitatieve informatie. Denk aan berekeningen die nodig zijn bij het afsluiten van een lening, het inschatten van risico’s, of het interpreteren van grafieken over klimaatverandering of huizenprijzen. Gecijferdheid betekent dat leerlingen goed kunnen omgaan met cijfers, verhoudingen, procenten en grafieken. Het doel is dat leerlingen deze vaardigheden zodanig beheersen dat ze zich kunnen redden in vervolgopleidingen, beroepen en het dagelijks leven.
De rol van basisoperaties
Vroeger lag de nadruk op het uit het hoofd leren van rekenfeiten en procedures, zoals de staartdeling. Inmiddels beschikken leerlingen vrijwel altijd over digitale hulpmiddelen, waardoor de nadruk meer verschuift naar inzicht, handig rekenen en schattingsvaardigheden. Rekenprocedures blijven belangrijk, maar vooral als hulpmiddel om situaties goed te begrijpen en schattend rekenen mogelijk te maken.
Gecijferdheid in het curriculum
In het vernieuwde curriculum staat gecijferdheid centraal. Het mbo loopt hierin voorop: sinds 2022 gelden daar nieuwe rekeneisen waarin praktische situaties uit de leefwereld van studenten centraal staan en het gebruik van rekenmachines altijd is toegestaan. Binnen enkele jaren gelden nieuwe kerndoelen voor rekenen-wiskunde ook voor het basis- en voortgezet onderwijs. Opvallend hierbij is dat alle leerlingen examen gaan doen in het vak wiskunde en zo gecijferdheid ontwikkelen. Daarnaast blijven specifieke, niet-verplichte wiskundevakken bestaan, gericht op analytisch denken, algebraïsche vaardigheden en voorbereiding op vervolgopleidingen.
Doel is dat leerlingen zich ontwikkelen tot gecijferde burgers, die in staat zijn om situaties te begrijpen en informatie kritisch te interpreteren.
Waarom is gecijferdheid essentieel?
Bron: definitieve conceptkerndoelen SLO, 2024
Gecijferdheid helpt leerlingen om succesvol deel te nemen aan onze samenleving. Zoals in de karakteristiek van de kerndoelen staat: ‘Gebruiken en begrijpen van wiskunde, waaronder rekenen, is belangrijk voor het functioneren in de samenleving, bij het uitoefenen van een beroep en voor het maken van keuzes in het persoonlijke leven. Om kansengelijkheid te bevorderen is het nodig dat alle leerlingen een goede basis meekrijgen. Alle leerlingen moeten vlot en wendbaar leren rekenen en zich ontwikkelen tot gecijferde burgers. Gecijferdheid stelt mensen in staat om de werkelijkheid te begrijpen en informatie op waarde te schatten. In het funderend onderwijs leren leerlingen met wiskunde informatie en verschijnselen in de wereld om hen heen op eigen niveau te doorgronden. Het herkennen en gebruiken van wiskunde in bekende en nieuwe situaties draagt bij aan hun verdere wiskundige ontwikkeling.’
