De leeromgeving is van invloed op de motivatie van leerlingen voor school. Maar hoe zit dat eigenlijk precies? En welke rol speelt de docent daarbij? Het recente onderzoek ‘Studying motivation in classrooms. Effects of teaching practices on early adolescents’ motivation’ van promovendus Kim Stroet geeft inzicht in deze vragen. Het onderzoek is uitgevoerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en gefinancierd door het NRO.
Schooltype
De motivatieontwikkeling van leerlingen is afhankelijk van hun leeromgeving. Daarbij zijn docent-leerling interacties ter ondersteuning van de competentie, autonomie en betrokkenheid van leerlingen erg belangrijk. Maar ook het schooltype (niet het niveau) is van invloed is op de motivatie van leerlingen. Dat zit zo:
Op traditionele scholen dragen docenten de verantwoordelijkheid voor het leerproces van leerlingen. De nadruk ligt op kennisreproductie. Bij innovatieve, meer leerlinggestuurde schooltypes ligt de focus juist op kennisconstructie: bij voorkeur door leerlingen zelf met de docent in een ondersteunende en begeleidende rol. Uit deze onderzoeksresultaten kan niet worden opgemaakt welk schooltype beter is voor de motivatieontwikkeling van leerlingen. Wel heeft het schooltype implicaties voor de mogelijkheden van docenten. Zo ervaren docenten op een traditionele school minder ruimte om te differentiëren terwijl dat juist belangrijk is om het competentiegevoel van leerlingen te ondersteunen.
Inconsequent
Wel blijkt dat leerlingen op gecombineerde scholen minder gemotiveerd zijn dan leerlingen op traditionele of leerlinggestuurde scholen. Dat heeft te maken met inconsequenties in het handelen van docenten. Zo kan bijvoorbeeld de visie op instructie op een gecombineerde school minder duidelijk geformuleerd zijn of tegenstrijdigheden bevatten. Daardoor handelen docenten – zowel individueel als op teamlevel – minder consequent en zijn de onderlinge verschillen groter. Deze onvoorspelbaarheid kan voor leerlingen erg verwarrend zijn en zo hun motivatie om te leren verlagen. Het is voor de motivatieontwikkeling van leerlingen dus van belang dat docenten én docententeams consequent zijn in hun handelen.
Ook op schoolniveau
Om dat te bereiken is een duidelijke, eenduidige visie vanuit de school essentieel. Er zijn dus niet alleen interventies op docentniveau, maar ook op schoolniveau nodig om langdurige effecten op dit gebied te ontwikkelen. Onderwijs van Morgen is benieuwd naar uw mening over dit onderwerp:
Hoe ziet een succesvolle interventie op schoolniveau er volgens u uit? En hoe motiveert u uw leerlingen? Laat een reactie achter via onderstaand reactieformulier.
Verder lezen? Een aantal hoofdstukken zijn via de webpagina van Rijksuniversiteit Groningen in te zien.
