Het onderwijs is altijd in ontwikkeling en daarmee ook het onderzoek naar het onderwijs. In deze rubriek bespreken we telkens verschillende onderzoeksresultaten. Deze keer: regionetwerken in het primair onderwijs.
In april 2024 werd in opdracht van de PO-Raad het rapport ‘Delicate verbanden’ gepubliceerd. De onderzoekers van dit rapport namen tien regionale netwerken Samen opleiden en professionaliseren onder de loep. Zij onderzochten hoe deze netwerken georganiseerd zijn en hoe ze zich hebben ontwikkeld.
Samen sta je sterker
De onderzochte netwerken bestaan zo’n vijf tot vijftien jaar en zijn opgericht ten behoeve van de professionalisering en opleiding van leraren. Ze zijn begonnen vanuit de gedachte dat schoolbesturen en mbo- en hbo-instellingen leraren niet alléén kunnen opleiden en/of professionaliseren, in de netwerken slaan zij daarom de handen ineen. Verder is opleiden sectoroverstijgend en zorgt het netwerk voor betere toegang tot geld of subsidies, menskracht en kennis.
Een grappige uitkomst van het onderzoek is dat de leden van de netwerken elkaar gemiddeld in drie, vier, maar soms ook zeven andere netwerken tegenkomen! Aan de ene kant is dat een voordeel, omdat je hierdoor goed contact onderhoudt. Aan de andere kant kun je je afvragen of er wel zo veel verschillende thematische netwerken nodig zijn en of dit niet leidt tot onnodige druk voor bestuurders.
Resultaten door relaties
Volgens de onderzoekers zijn de netwerken delicate verbanden. De netwerken zijn gebouwd op onderlinge relaties van bijvoorbeeld schoolbestuurders. Een hiërarchie binnen de netwerken is daarom vaak afwezig. In het informele karakter van deze netwerken schuilt enerzijds de kracht ervan, maar anderzijds de zwakte omdat niet altijd duidelijk welke besluiten worden genomen of welke resultaten worden geboekt. Formele netwerken zijn vaak groter en krijgen meer voor elkaar, maar dat gaat dan weer niet zelden ten koste van de goede onderlinge verhoudingen. Dit is een blijvende uitdagingen voor de netwerken.
Het onderzoek laat ook zien dat de netwerken vaak vooral pragmatisch worden gebruikt, bijvoorbeeld voor het creëren van opleidingsplekken voor bestaande leraren en het vinden van een goede opleidingsplek voor aanstaande leraren. Soms gaat de samenwerking verder en ontwikkelen netwerken een gezamenlijke onderwijsvisie of een gezamenlijk beroepsbeeld. Weet jij in welk(e) regionetwerk(en) jouw school zit?
