Het onderwijs is altijd in ontwikkeling en daarmee ook het onderzoek naar het onderwijs. In deze rubriek bespreken we telkens verschillende onderzoeksresultaten. Deze keer: de Monitor leskwaliteit van de Inspectie van het Onderwijs.
In maart 2023 publiceerde de Inspectie van het Onderwijs in samenwerking met de Universiteit Twente het onderzoek ‘Monitor leskwaliteit’. Met een wetenschappelijk onderbouwd lesobservatie-instrument werden lessen op 198 bassischolen in Nederland steekproefsgewijs beoordeeld door onderwijsinspecteurs, leerkrachten en leerlingen.
De monitor was gebaseerd op vijf kenmerken van effectief lesgeven, vertaald naar het concrete gedrag van de leerkracht. Er werd gekeken naar:
1 een goed lesklimaat
2 klassenmanagement
3 effectieve instructie
4 goede afstemming (en omgaan met verschillen tussen kinderen in de klas)
5 het aanmoedigen van zelfregulerend leren
Uitkomsten
Het lesklimaat en het klassenmanagement (1 en 2) bleken vaak goed op orde. De instructie (3) was vaak helder, hoewel het nut van de les niet altijd aan de kinderen werd uitgelegd. Er was niet altijd voldoende afstemming (4) tussen de leerkracht en de kinderen die de lesstof al snapten, hoewel leerlingen die extra hulp wilden deze vaak wel kregen. Het laatste kenmerk, zelfregulerend leren (5), werd nauwelijks waargenomen in de klas. Leerlingen werden niet of nauwelijks gestimuleerd om zelf na te denken over wat zij niet snapten van de lesstof en over hoe zij dit wel konden begrijpen.
De onderwijsinspecteurs beoordeelden de lessen strenger dan de leerlingen en leerkrachten. Vaak zagen leerlingen en leerkrachten meer kenmerken van een effectieve les dan de inspecteurs. Het onderzoek benadrukt verder dat feedback van collega’s of leerlingen zeer behulpzaam is.
Dit onderzoek geeft handvatten om na te denken over de effectiviteit van lessen. De vijf kenmerken zijn wetenschappelijk onderbouwd en de concrete acties van een leerkracht kunnen meteen worden toegepast.
