19 januari is Martin Luther King Day, een Amerikaanse feestdag ter ere van Martin Luther King, dominee en politiek activist die streed voor de burgerrechten van mensen van kleur. Vorig jaar tipten we drie boeken van auteurs van kleur over thema’s als racisme en discriminatie. Ook dit jaar staan we hierbij stil met drie boeken die zijn boodschap verder uitdragen, want een wereld zonder racisme en discriminatie is er helaas nog steeds niet.
De boeken en de feestdag bieden tevens een mooie kans om aansluiting te zoeken bij vakken als maatschappijleer en wellicht zelfs godsdienst, omdat King ook dominee is geweest.
‘Wat betekent het om een zwarte/witte jongen te zijn (in Amerika)?’
All American boys (15+)
Jason Reynolds & Brendan Kiely
Simon & Schuster
Publicatiejaar: 2015
Jason Reynolds heeft al meerdere boeken geschreven over racisme, en heeft de gave om de diepte in te gaan zonder dat het te zwaar wordt. Hij schreef dit boek samen met Brendan Kiely – een witte auteur – waarbij het verhaal ook uit twee perspectieven bestaat: dat van een zwarte en een witte jongen. Het boek gaat over Rashad en Quinn: Rashad wordt wakker in een ziekenhuis zonder dat hij weet wat er is gebeurd, maar Quinn zag het allemaal gebeuren, Rashad is namelijk in elkaar geslagen door een (witte) politieman die hem ten onrechte beschuldigde van stelen. Beiden moeten ze de gebeurtenis verwerken en het voorval zorgt daarnaast voor verdeeldheid. Quinn moet het juiste doen: eerlijk vertellen wat hij heeft gezien en het opnemen voor zijn klasgenoot.
All American Boys is een krachtig boek dat veel los kan maken en aanleiding geeft tot waardevolle gesprekken. Het verhaal nodigt lezers uit om na te denken over racisme en ongelijkheid, en laat zien dat deze thema’s ook vandaag de dag nog spelen. Daarbij komt onder andere het concept van wit privilege aan bod, bijvoorbeeld via het personage Quinn. Het boek leent zich goed voor bespreking in de les Engels, maar ook bij vakken als maatschappijleer, levensbeschouwing en zelfs geschiedenis, omdat het verschillende perspectieven en maatschappelijke vragen samenbrengt.
‘Een onmisbaar boek in de Black Lives Matter-beweging’
The Hate U Give (15+)
Angie Thomas
Walker Books
Publicatiejaar: 2017
Een boek dat vaak vergeleken wordt met Dear Martin (en andersom) is het inmiddels verfilmde The Hate U Give (THUG). Dit boek is geschreven vanuit een vrouwelijk perspectief, namelijk dat van Starr Carter. Haar beste vriend Khalil wordt doodgeschoten door een politieagent, terwijl hij niets verkeerd deed. Starr zit op een school met voornamelijk witte jongeren, waar ze het naar haar zin heeft, maar sinds het incident kijkt ze anders naar de buurt, de samenleving en de wereld waarin ze leeft. Moet ze stil en meegaand zijn, of komt ze op voor waar ze in gelooft?
Ook dit boek is niet lastig te lezen en zou verplichte leeskost moeten zijn voor alle leerlingen: Thomas maakt het makkelijk je in Starr te verplaatsen, ook al is het boek nog zo aangrijpend. Daarnaast is het onderwerp (de Black Lives Matter beweging) nog steeds belangrijk en interessant. Er gebeuren vandaag de dag nog steeds incidenten zoals deze tegen minderheidsgroepen en/of vanuit racistische beweegredenen.
Het is ook een goed boek om te lezen in samenwerking met maatschappijleer, coaching/mentorschap óf met muziek: De titel THUG verwijst namelijk naar een nummer van Tupac en de zin: ‘The Hate U Give Little Infants Fucks Everybody’. Het is een ingrijpende songtekst om te ontleden.
‘Laagdrempelig, maar aangrijpend boek over ongelijkheid’
If you come softly (12+)
Jacqueline Woodson
Nancy Paulsen Books
Publicatiejaar: 1998
If you come soflty is een heel laagdrempelig boek over ongelijkheid. Het gaat over het joodse meisje Elisha (Ellie) dat verliefd wordt op de zwarte jongen Jeremiah (Miah) die bij haar op een privéschool zit. Ze hebben meer gemeen dan ze denken – waaronder een moeizame relatie met hun familie – maar hun relatie wordt dwarsgezeten door de vooroordelen van vrienden, familie en zelfs vreemden. Daarom zien ze zich genoodzaakt hun relatie geheim te houden. Wanneer Ellie haar familie eindelijk over Miah wil vertellen, is hij zo blij dat hij door een park rent om naar haar toe te gaan. Daar wordt hij door de politie verward met een zwarte crimineel die op hem lijkt en wordt hij doodgeschoten.
Het verhaal is niet vrolijk, maar juist erg confronterend: Je raakt gehecht aan de personages, ondanks (of misschien juist doordat) het verhaal eigenlijk begint nadat Miah al is overleden en Ellie hem herdenkt in een flashback. De afwisseling tussen flashbacks en flashforwards kan het lezen wat lastiger maken, maar het boek blijft goed te volgen en is bovendien niet erg dik. De titel verwijst naar een gedicht van Audre Lorde dat Miah aan Ellie voordraagt, wat het verhaal extra betekenis en gelaagdheid geeft. Het is een boek dat je met je neus op de feiten drukt: racisme bestond toen en bestaat helaas nog steeds.
Merel is bibliothecaris en mag zich de NBD Biblion Jeugdspecialist van het Jaar 2023 noemen. Naast haar werk in de bibliotheek is ze vooral bezig met haar (boeken)blog, haar eigen bedrijf waarmee ze boek- en bierproeverijen organiseert én natuurlijk met het lezen van een heleboel boeken! Haar voorkeur? Jeugdboeken, Young Adult en thrillers.
