VTV-reeks (4): Verschil tussen leren moedertaal en vreemde taal -deel 2-

Geef uw reactie REACTIES (17 totaal) Alle reacties...

dr.Henk Witteman - Sheila. Leuk dat er zelfs in het verre Zuid Afrika lezers zijn van deze site. In het Nederlands spreken we van echolalie. Dit "papagaaien" komt ook voor in normale taalverwerving bij niet-autistische kinderen. Bij een normale ontwikkeling komt echolalie slechts een korte tijd in het leven van een kind voor. Op den duur maken kinderen van de brokken tekst waaraan ze slechts een beperkte betekenis toekennen, kleinere betekenisvolle brokjes. Deze brokjes nemen ze dan op in hun normale taalrepertoire. Bij autistische kinderen kan echolalie veel langer duren. Soms verdwijnt het helemaal niet. We beschouwen echolalie tegenwoordig als een poging van het kind om tot communicatie te komen. Als een autistisch kind spreekt is het namelijk lang niet zeker dat hij begrijpt wat hij zegt. Het kind ziet echter dat mensen om hem heen contact met elkaar hebben via spraak en dat zou hij zelf ook wel willen. Hij gaat dus "papagaaien" om hetzelfde te bereiken, namelijk te kunnen voldoen aan zijn diep-menselijke behoefte aan contact met medemensen. Sheila, het is lang niet zeker dat je broertje in dit stadium blijft. Probeer contact met hem te krijgen door te proberen zijn communicatieve uiting te begrijpen. Leer zijn taal.

Sheila uit Johannesburg - Jan, HAVOPLUS. ik woon in Johannesburg en ben van Nederlandse ouders. Mijn broertje van 8 jaar oud is autistic en spreekt alleen Engels. Soms kan hij hele stukken text van de TV zo by heart zeggen. Dat kan hij dan heel goed. Zij noemen dat hier echolalia. Kan hij daarvan genezen? Hier zeggen ze van niet. Wat is echolalia precies?

dr. Henk Witteman - Janneke Schaepkens, Michel, platform HAVOPLUS. In mijn artikel www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-hoe-komt-kennis-tot-stand ben ik ingegaan op enkele aspecten van de biologische kant van het leren. Kennis bereikt het langetermijn geheugen langs een aantal paden. We zijn in het onderwijs sterk geneigd het pad van de meeste weerstand te nemen: het semantische geheugen. We zouden echter veel meer gebruik moeten maken van de sensorische en procedurele geheugens. Het probleem van deze geheugens is dat ze vooral impliciete kennis opbouwen. Hoezo probleem? Het is een probleem omdat impliciete kennis niet verbaal kan worden getoetst, althans heel moeilijk. Het is dus een toetsprobleem. Dus een probleem van leraren. Een groot aantal kinderen wordt door deze aanpak tekort gedaan. Dat geldt zeker voor autistische en adhd kinderen. Een projectmatige, interdisciplinaire aanpak zou veel van deze leerproblemen opheffen. Wat is er mis met concepten die vooral sensorisch zijn opgeslagen? Niets toch? De expliciete kennis van een timmerman kan leiden tot een fraaie beshrijving van de totstandkoning van zijn product. Zijn impliciete kennis (vaardigheid, creativiteit) levert echter het product zelf. Het is maar wat je belangrijk vindt. Geef mij het product maar!

Janneke Schaepkens - In het vorige artikel las ik de reactie van Michele over de invloed van muziek. Dat klopt. Ik heb twee kinderen op de Vrije School gehad net over de grens in Maastricht . Daar deden ze veel aan muziek en kunstzinnige vorming. Vooral mijn jongste dochter die niet zo goed in taal was, heeft daar veel voordeel aan gehad. Ze had als kind moeite om zich te uiten. Dat is in de loop van de schooltijd steeds beter gegaan. Volgens mij kwam dat door de muziek. Ze werd er steeds helemaal blij van. Nu studeert ze Psychologie in Leuven. En het gaat goed. Dat is toch schoon, nietwaar?

dr. Henk Witteman - In 10e regel van mijn laatste bijdrage heb ik een copypaste fout gemaakt. Het artikel over het semantische gehuegen vindt u onder: www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-het-semantische-geheugen/ Sorry!

dr. Henk Witteman - Jan, ouderplatform HAVOPLUS. Ik zal een eerste voorzet geven in deze discussie, omdat het ook de didactiek van het vreemde talenonderwijs raakt. In mijn artikel op deze site www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-hoe-werkt-het-geheugen/ kunt u lezen dat de weg van binnenkomende informatie verloopt van het Sensorische Geheugen (SG) via het Werkgeheugen (WG) naar het Lange Termijn Geheugen (LTG). Herhaaldelijke bewerking van de informatie (bijvoorbeeld door na te denken) leidt tot conceptualisatie. Conceptualisatie verloopt bij de meeste mensen via de verbale route. Dit betekent dat het denken in woorden leidt tot concepten, opvattingen. Zie hiervoor bijvoorbeeld mijn artikel over het semantische geheugen: www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-hoe-werkt-het-geheugen/ Veel autisten conceptualiseren echter niet via de verbale route, maar via een van de sensorische routes. Zo zijn er nogal wat beelddenkers. Zij denken echt wel, soms hebben zij zeer verfijnde concepten, maar zij kunnen deze niet verbaliseren. Zij leven als het ware op een andere planeet en begrijpen niets van de mensen om hen heen. Een combinatie van woorddenken en beelddenken komen we ook in de kunsten tegen. Mijn favoriete dichter is William Blake (1757 – 1827). Hij is een beroemde schilder/dichter zoals mijn collega-anglisten weten. Zijn werken zijn niet erg toegankelijk, maar hij is in staat geweest via kunst toch met zijn wereld te communiceren. Als wij niet-verbale autisten willen helpen, zullen wij moeten proberen hun sensorische paden te vinden. Wij zullen hun moeten vragen ons te helpen hun taal te leren en zo met hen in contact te treden.

dr. Henk Witteman - Jan en platform HAVOPLUS. De probematiek van autistische en AD(H)D leerlingen is buitengewoon complex. Het onderwerp van deze reeks leent zich niet voor een uitgebreide beschouwing van deze beide stoornissen, maar kan ons wel het nodige leren over de problematiek van taal in het algemeen en van de didactiek in het bijzonder. Afhankelijk van de ingezonden reacties zal ik een artikel wijden aan deze problematiek voor zover deze de didactiek van het talenonderwijs raakt.

Jan, platform HAVOPLUS - Henk, Vanuit het Platform HAVOPLUS kwamen er enkele prangende vragen als reactie op de savant Daniel Tammet: •Waarom kunnen sommige autisten niet of nauwelijks praten? •Waarom zijn sommige autisten op semanitisch gebied ware taalwonderen, terwijl tekstbegrip en niet echt in zit? •Hoe leer je een ADHD-er in vredesnaam Engelse woordjes en bewaar ik thuis toch de lieve vrede? •Hebben AD(H)D-ers van nature meer moeite om een taal te leren?. Zo ja, waar ligt de oplossing? •Waar komt de wiskundeknobbel bij sommige ADHDers vandaan? Alle reacties zijn welkom.

dr. Henk Witteman - Erik en Marco. Eric, ik was erg blij met de link naar het youtube filmpje over de autistische savant die in staat bleek in een week tijd IJslands te leren. Je merkt terecht op dat dit voor taaldocenten een intigrerend onderwerp is. Er zijn veel theorieën over autistische savants. Er zijn wetenschappers die denken dat alle mensen de uitzonderlijke vaardigheden van savants binnen hun bereik hebben (A. Snyder &. J. Mitchel, 1999). We weten alleen niet hoe we deze Steen van Rosetta kunnen bereiken. Savants hebben op een punt in hun leven wel hersenschade opgelopen. Deze hersenschade maakt de savant. MRI scans van autistische savants doen vermoeden dat de rechter hersenhelft de schade compenseert die is opgelopen in de linker hersenhelft. Terwijl veel savants met taal en het begrijpen van taal worstelen (deze vaardigheden zitten meestal in de linker hersenhelft), zijn ze soms tot verbazingwekkende wiskundige staaltjes in staat en beschikken ze over een fenomentaal geheugen. Over het verschil in denken tussen de linker en de rechter hersenhelft, zie o.a. mijn artikel www.onderwijsvanmorgen.nl/denk-en-of-doen-links-of-rechts

Erik - Marco - Jouw verhaal deed me gelijk denken aan de savant Daniel Tammet. Je kent hem wellicht wel. Hij werd uitgedaagd om IJslands te leren in een week...kijk maar eens via deze link www.youtube.com/watch?v=qMz3gjl9x-M Enorm interessant voor talen-mensen.

dr. Henk Witteman - Eric en Marco. Het onderwerp leerstijlen, waaronder linker en rechter hersenhelft, heeft mijn speciale belangstelling. Op deze site ben ik op het verschil tussen beide hersenhelften ingegaan, zie www.onderwijsvanmorgen.nl/denk-en-of-doen-links-of-rechts

Marco - Erik. Ik heb een wat andere ervaring, maar het ligt in het verlengde van jouw ervaring. Net als jij heb ik Engels gestudeerd. Enkele jaren geleden was ik in IJsland. Een prachtig land, leuke mensen. En...ze spraken een taal die enige gelijkenis had met Oud-Engels. Zeker als ik de woorden kon lezen in bijvoorbeeld een krant en ik het onderwerp enigszins kende, kon ik er handen en voeten aangeven. Het leukste was dat ik het redelijk goed kon uitspreken. Ik had dus enige voorkennis. Zonder voorkennis lukt dat niet zoals in jouw geval.

Erik - In reactie op vraag 2: Na de kritische fase nog een taal verwerven is lastig omdat er een groot bewustzijn is ontstaan van de regels van de moedertaal. De dominantie van de moedertaal zit verwerven in de weg. Ik heb me op 26 jarige leeftijd in Spanje in Spaans onder laten dompelen. Het begon met klankkerkenning, net als baby's dus, om vervolgens woorden te gaan onderscheiden. Mij viel al snel het woordje 'ya', uitgesproken als Nederlands 'ja', op. Ik weet nog dat ik dacht dat ik hier op iets gemeenschappelijks met het Nederlands stuitte. Echter, alleen de klank was hetzelfde en qua betekenis had ik niets aan het Nederlands en moest dus via 'leren' en beredeneren hoe het zat met 'ya'. Het betekent trouwens 'al'. Dus: dominante regels en structuren van de moedertaal blokkeren verwerven, denk ik. Vr groet, Erik, docent Engels

Leidse student - Ik heb uw artikel vloeiend Frans gelezen. Ik citeer de volgende zinnen: "Een logisch, maar zeer omstreden advies is dan ook: geef geen expliciete grammatica tot leerlingen een behoorlijk taalvaardigheidsniveau hebben bereikt. Dat is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Een start zou zijn om niet de grammaticale fouten te benadrukken, maar juist wat goed gaat. Grammaticale fouten verdwijnen vanzelf, vooral als in de klas veel Frans wordt gesproken". Einde citaat. Mijn vraag: waarom noem u dit advies omstreden? Het lijkt me nogal logisch. Hoe denken medestudenten hierover? Hoe denken leraren voor de klas hierover?

dr. henk witteman - Mario, dat klopt. Onder "verwerven" versta ik hier "leren zonder inspanning". Dat lukt ons het best tot ons 6e jaar. Tussen 6 en 12 jaar is het een combinatie van verwerven en leren (dus met inspanning, maar toch nog heel gemakkelijk). Daarna wordt het vooral "leren", dus met inspanning. Toch blijven mensen deels in staat tot "verwerven". Maar dat gebeurt vooral bij onderdompeling in het taalgebied. Zie o.a. mijn artikel www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-vloeiend-frans

Mario Lammers - Wat bedoelt u in de tweede vraag met verwerven? Ik kan dat alleen lezen als tegenstelling tot wat u leren noemt. Ik was op school vrij goed in talen en dat was toch na wat u de kritische periode noemt.

Arjen Verhaak - Ik heb wel eens gelezen dat in de kinderjaren mensen te veel zenuwcellen hebben en dat daardoor een surpllus aan leervermogen aanwezig is. Is dat waar?