Een initiatief van Malmberg

Perceptuele stijlen – De KINETISCHE EN HAPTISCHE STIJL

Mensen met een voorkeur voor de kinetische stijl leren vooral van bewegen. Zij doen graag fysiek mee met allerlei activiteiten in de klas. Als deze stijl je voorkeur heeft, doe je misschien graag aan sport, maar ook aan dansen, toneelspelen of beeldhouwen.

 

 

 

 

 

Of misschien pas je het toe in de kunst zoals Theo Jansen dat doet in het filmpje. Hij combineert hier twee werelden, de wereld van de techniek en die van de kunst. De wereld van de techniek staat voor de ratio (neocortex), de wereld van de kunst staat voor de emoties (limbische systeem).

 

Kinetische beeldende kunst (Gr. kinetika: zich bewegen) houdt zich bezig met mechanische en/of menselijke krachten in de beeldende kunst. De aandacht richt zich op tijd en beweging. De kinetische kunst werkt met bewegende objecten, dit in tegenstelling tot de traditionele kunst die in principe statisch is.

 

Wij hebben al eerder een artikel gewijd aan lichamelijk-kinetische intelligentie. Hier zagen we hoe leerlingen competenties verwierven door gebruik te maken van hun lichaam. Leren met behulp van bewegen is diep geworteld in de mens. De routines van het lichaam worden opgeslagen in het cerebellum (kleine hersenen). Dit deel van de hersenen coördineert de bewegingen van het lichaam. Het maakt gebruik van het procedurele geheugen. Dit is een heel ander soort geheugen dan de andere geheugens en wordt dan ook vanuit en heel ander deel van het brein (het cerebellum) aangestuurd. Herhaling is het sleutelwoord voor het procedureel geheugen. Hoe vaker fysieke bewegingen worden herhaald hoe beter ze worden opgeslagen. Het procedurele geheugen heeft een ongelimiteerd opslagvermogen en heeft weinig motivatie nodig. Daarmee is te verklaren waarom kinderen het vaak leuk vinden om iets te leren door iets te doen zoals sport, spel, dans en toneel.

 

De haptische stijl en de tastzin
Als deze stijl je voorkeur heeft, ben je iemand die het meest leert van het werken met materialen. Misschien voer je graag experimenten uit in een laboratorium, of bouw je graag modellen en vind je het gewoon prettig stoffen en materialen aan te raken. Je leert het gemakkelijkst als je met allerlei materialen aan de slag kunt gaan. Misschien ben je wel iemand die kunst het beste waarneemt op de tast? Want net als bij visuele en auditieve kunst is kunst pas kunst als er een emotionele overdracht plaatsvindt van kunstvoorwerp naar het daarvoor ontvankelijke publiek. En daarvoor hoef je niet persé blind te zijn. Ook zienden kunnen een voorkeur hebben voor het inzetten van het tastzintuig. Blinde en slechtziende mensen kunnen echter niet eerst zien en dan geloven. Voor hen zijn de vingertoppen de ogen. En die willen zij gebruiken.

 

Autisme en kunst
Volgens Flowers (1992) kan kunst een waardevolle bijdrage zijn bij het ontwikkelen van ideeën, ruimtelijk inzicht, het onderscheiden van vormen, het ontwikkelen van de fijne motoriek en het ontwikkelen van concentratie, tactiel en kinetisch bewustzijn. Volgens deze auteur kan kunst in belangrijk mate bijdragen  aan de ontwikkeling van kinderen met autisme. Wanneer het kind ervaring opdoet met kunst kan dit bijdragen tot bewustwording van zijn of haar plaats in de omgeving.

Zijn er lezers die ervaring hebben met het inzetten van kunst ten behoeve van de ontwikkeling van autistische leerlingen? Stuur uw ervaringen in en deel ze met andere lezers.

Geraadpleegde literatuur
Flowers, T.(1992) Reaching the child with Autism through Art, Practical Fun Activities to enhance Sensory Motor Skills and to Improve Tactile and Concept Awareness. Arlington:Future Horizons.

 

Welkom! Hier kan je discussiëren over het onderwijsnieuws, tips uitwisselen, vragen stellen en inhoudelijk bijdragen aan artikelen. Reacties die niet in overeenstemming zijn met onze richtlijnen worden geweigerd. Het kan even duren voordat jouw reactie zichtbaar is.

6 Responses

  1. Wat een prachtig filmpje over de strandbeesten van Theo Janssn. Een mooi voorbeeld van kinetische kunst. Ik denk dat op kleuterscholen nog allerlei voorbeelden te vinden zijn van voorwerpen die gedreven worden door de wind. Kinderen maken dan in ieder geval kennis met verschijnselen uit de natuur. Leuk artikel!

  2. Bij het artikel https://staging-onderwijsvanmorgensowmedia.kinsta.cloud/theater-als-middel/ schreef Henk Witteman een commentaar die ook voor dit artikel en met name voor de kinetische stijl geldt. Hij schreef:
    Corinne, het is begrijpelijk dat er op dit artikel positieve reacties komen. Theater als middel werkt namelijk via het procedureel geheugen. Het gaat dan om processen die het lichaam verricht en zich herinnert. Niet voor niets wordt dit geheugen ook wel het `’spiergeheugen“ genoemd. De routines van het lichaam worden opgeslagen in het cerebellum (kleine hersenen). Dit deel van de hersenen co-ordineert de bewegingen van het lichaam. Het procedureel geheugen is een heel ander soort geheugen dan de andere geheugens en wordt dan ook vanuit en heel ander deel van het brein aangestuurd. Herhaling is het sleutelwoord voor het procedureel geheugen: hoe vaker fysieke bewegingen worden herhaald hoe beter ze worden opgeslagen. Het procedureel geheugen heeft een ongelimiteerd opslagvermogen en heeft weinig motivatie nodig. Daarmee is te verklaren dat kinderen het vaak leuk vinden om iets te leren door iets te doen zoals sport, spel, dans, toneel, rollenspellen. Eigenlijk leren kinderen in de kleuterjaren vaak via dit geheugen. Het leven van een kind zit vol fysieke acties die hem of haar doen staan, zitten, liggen, lopen, rennen, spelen bouwen. Hierdoor ontstaat een grote sensorische input die groter is dan bij alleen hersenactiviteit. Op school wordt dit type leren helaas ieder jaar minder, tot er alleen nog lichamelijke oefening overblijft. MAAR NU IS DAAR THEATER OM TE HELPEN BIJ HET LEREN!

  3. Dit interessante artikel deed ons herinneren aan de tijd dat onze kinderen op de Vrije School in Maastricht zaten. Het was een heerlijke tijd, waarvan wij oprecht genoten hebben. Hoe gaat dat op zo’n Vrije School? Wij vonden een artikel op internet;
    In de gang van de Michaëlschool in Leeuwarden gooien twee 9-jarige leerlingen elkaar een bal toe. De worp gaat telkens gepaard met het opgeven van een som. Zes keer zeven is… en de bal vliegt weg, 42 klinkt het als hij aan de andere kant gevangen wordt. „Dit”, zegt directeur Marie-Marth Prins, „is nu typisch vrijeschool. Bewegen bij het leren, daar gaat het om.”

    De tafels leren is een cognitieve bezigheid, maar door erbij te klappen, stampen of elkaar de bal toe te spelen, maak je er ook een fysieke oefening van. „Kinderen die beeldend denken, kunnen bijvoorbeeld door te klappen of te stampen beter onthouden. Een van mijn eigen kinderen is juist erg cognitief en die helpt het weer bij het ontwikkelen van zijn motoriek.”

    Al snel doet zich een nieuw voorbeeld voor van wat ’typisch vrijeschool’ is. De leerlingen moeten even opzij, want er komt een zingende kleuterklas voorbij, hand in hand, de juf voorop. Ze zingen over stralende sterren en zijn op weg naar de les euritmie, eveneens bewegingsonderwijs.
    Kortom voor kinderen betekent bewegen leven.

    In de gang van de Michaëlschool in Leeuwarden gooien twee 9-jarige leerlingen elkaar een bal toe. De worp gaat telkens gepaard met het opgeven van een som. Zes keer zeven is… en de bal vliegt weg, 42 klinkt het als hij aan de andere kant gevangen wordt. „Dit”, zegt directeur Marie-Marth Prins, „is nu typisch vrijeschool. Bewegen bij het leren, daar gaat het om.”

    De tafels leren is een cognitieve bezigheid, maar door erbij te klappen, stampen of elkaar de bal toe te spelen, maak je er ook een fysieke oefening van. „Kinderen die beeldend denken, kunnen bijvoorbeeld door te klappen of te stampen beter onthouden. Een van mijn eigen kinderen is juist erg cognitief en die helpt het weer bij het ontwikkelen van zijn motoriek.”

    Al snel doet zich een nieuw voorbeeld voor van wat ’typisch vrijeschool’ is. De leerlingen moeten even opzij, want er komt een zingende kleuterklas voorbij, hand in hand, de juf voorop. Ze zingen over stralende sterren en zijn op weg naar de les euritmie, eveneens bewegingsonderwijs.

  4. Mieke en Jordy. Ik kan bevestigen dat dit klopt. Mijn beide zonen hebben in de jaren ’80 ook op de Vrije School in Maastricht gezeten. Prima school met gemotiveerde leerkrachten.

  5. Jan, Je vraagt om ervaringen met autisme en kunst. Je krijgt een paar losse flodders en vertaal kunt naar de uitvoerende itt je voorbeeld in de beeldende kunst. Ik gebruik het voorbeeld van mijn oudste (16, PDD nos + ADHD) wel eens in mijn reacties. Zij zit al van jongs af aan op celloles. Behoudens af en toe wat strijd om te oefenen voor de les, blijkt toch iedere keer als ze bezig is, dat ze “er in op gaat”. Het geeft haar een soort focus, noem het concentratie. In het jeugdorkest waar ze speelt zie je dat ze bijkans de muziek uit haar hoofd meespeelt. Ze luister om zich heen in de cello groep wat er gebeurt. Corrigeert vooral op wat ze hoort. Meer dan op wat er in de muziek genoteerd staat. Piano spelen heeft ze er een tijdje bij gedaan. We hebben vleugel thuis staan. Daarop ging ze zelf oefenen en muziekstukjes instuderen. Ze verzon zelf grepen bij de muziek. Later op de eerste les zegt de juf “gut, zo kan je het inderdaad ook spelen”. Mijn echtgenote geeft vioolles aan verschillende muziekscholen. Ze heeft verschillende leerlingen met autismevormen, maar ook aandachtstekortstoornissen. Het zijn stuk voor stuk hele dankbare leerlingen die veel inzet tonen en wel varen bij het muziek maken.
    Dan nog even naar de aandachtstekortstoornissen. Mijn 3e dametje (11 en ADHD) speelt viool en danst (klassiek ballet en een toonaangevende volksdansgroep). Ze heeft in beide vreselijk veel plezier. Zoals je schrijft voelt ze zich gekend en erkend. Ook omdat er niet zoveel andere kinderen zijn die het doen en goed kunnen. Toch zie je ook de permanente strijd om te willen zijn als iedereen. Naarmate ze ouder wordt heeft ze daar steeds meer last van. De kudden maakt haar steeds vaker duidelijk dat zij niet is zoals de rest, die voetbalt en games speelt in de vrije tijd.
    Er is het nodige onderzoek dat aantoont dat er een positieve relatie is tussen kunst beoefenen en leerprestaties van kinderen. Toch vreemd dat ons land juist hierop (1/3) meent te moeten bezuinigen. In het kunst onderwijs gaat het al jaren achteruit, geen subsidies meer, geen individuele lessen meer, hooguit 17,5 minuut per week, ….. Op de meeste basisscholen is ook al geen gespecialiseerde leerkracht voor muziek meer aanwezig. Gaat de kracht van het door jou beschreven mechanisme verloren? Volgens mij gaan we onze hersenen zo vreselijk verwaarlozen. Wat zal er gebeuren als we straks geen cerebellum meer nodig blijken te hebben ?????

  6. Jan, Je vraagt om ervaringen met autisme en kunst. Je krijgt een paar losse flodders en vertaal kunt naar de uitvoerende itt je voorbeeld in de beeldende kunst. Ik gebruik het voorbeeld van mijn oudste (16, PDD nos + ADHD) wel eens in mijn reacties. Zij zit al van jongs af aan op celloles. Behoudens af en toe wat strijd om te oefenen voor de les, blijkt toch iedere keer als ze bezig is, dat ze “er in op gaat”. Het geeft haar een soort focus, noem het concentratie. In het jeugdorkest waar ze speelt zie je dat ze bijkans de muziek uit haar hoofd meespeelt. Ze luister om zich heen in de cello groep wat er gebeurt. Corrigeert vooral op wat ze hoort. Meer dan op wat er in de muziek genoteerd staat. Piano spelen heeft ze er een tijdje bij gedaan. We hebben vleugel thuis staan. Daarop ging ze zelf oefenen en muziekstukjes instuderen. Ze verzon zelf grepen bij de muziek. Later op de eerste les zegt de juf “gut, zo kan je het inderdaad ook spelen”. Mijn echtgenote geeft vioolles aan verschillende muziekscholen. Ze heeft verschillende leerlingen met autismevormen, maar ook aandachtstekortstoornissen. Het zijn stuk voor stuk hele dankbare leerlingen die veel inzet tonen en wel varen bij het muziek maken.
    Dan nog even naar de aandachtstekortstoornissen. Mijn 3e dametje (11 en ADHD) speelt viool en danst (klassiek ballet en een toonaangevende volksdansgroep). Ze heeft in beide vreselijk veel plezier. Zoals je schrijft voelt ze zich gekend en erkend. Ook omdat er niet zoveel andere kinderen zijn die het doen en goed kunnen. Toch zie je ook de permanente strijd om te willen zijn als iedereen. Naarmate ze ouder wordt heeft ze daar steeds meer last van. De kudden maakt haar steeds vaker duidelijk dat zij niet is zoals de rest, die voetbalt en games speelt in de vrije tijd.
    Er is het nodige onderzoek dat aantoont dat er een positieve relatie is tussen kunst beoefenen en leerprestaties van kinderen. Toch vreemd dat ons land juist hierop (1/3) meent te moeten bezuinigen. In het kunst onderwijs gaat het al jaren achteruit, geen subsidies meer, geen individuele lessen meer, hooguit 17,5 minuut per week, ….. Op de meeste basisscholen is ook al geen gespecialiseerde leerkracht voor muziek meer aanwezig. Gaat de kracht van het door jou beschreven mechanisme verloren? Volgens mij gaan we onze hersenen zo vreselijk verwaarlozen. Wat zal er gebeuren als we straks geen cerebellum meer nodig blijken te hebben ?????

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerd

Advertentie

Volg OvM

0 K
volgers
0 K
volgers
0 K
likes
0 K
volgers

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Onderwijs van Morgen. Dan houden we je maandelijks op de hoogte van onderwijs ontwikkelingen, trends en tips.