Een initiatief van Malmberg

Het brein in de 21e eeuw 3: Brave New World

In mijn artikel over het moderne brein verwees ik naar de Digital Natives (DN) en Digital Immigrants (DI) uit het spraakmakende boek iBrain van de Amerikaanse neuroloog Gary Small. Ik behoor tot de oudere generatie en ben dus een Digital Immigrant die met grote belangstelling, ja met nieuwsgierigheid, kijkt naar de gevolgen die de nieuwe technologieën teweeg (gaan) brengen bij de jonge generaties.

Zullen wij, docenten, onze doceerstrategieën moeten aanpassen? Dagelijks wordt ons brein blootgesteld aan nieuwe uiterst complexe technologieën. Maar wetenschappers doen er ook onderzoek mee. Wat leert ons het onderzoek van bijvoorbeeld dr. Eveline Crone van de Universiteit Leiden, die een wetenswaardig boekje heeft geschreven over het “Puberende Brein”? En niet te vergeten die van Prof. Dr. Jelle Jolles van de Vrije Universiteit  Amsterdam?
Krijgen wij zelf meer inzicht in de werking van het menselijk brein door onderzoeksresultaten die met behulp van MRI en PET-scans worden bereikt? In hoeverre ondersteunen deze de onderzoeksresultaten van vooraanstaande onderzoekers als Prof. Dr. Monique Boekaerts?

Omdat de interactie tussen brein en omgeving de vorming van nieuwe neurale netwerken tot stand brengt, moeten de nieuwe technologieën wel tot een evolutie leiden in de werking van het individuele menselijke brein. Kunnen deze veranderingen permanent worden? Wat betekenen deze veranderingen voor de wijze waarop wij onze emoties beleven? Gaan er veranderingen optreden in de wijze waarop wij met onze sociale omgeving omgaan?

Nu al zien we dat de jonge DN-ers minder vaak naar bibliotheken gaan en minder vaak kranten en tijdschriften lezen. De neurale netwerken van de DN-ers verschillen volgens Gary Small dramatisch van de DI-ers (inclusief babyboomers). Betekende vroeger een generatiekloof vooral een verschil in inzichten en in normen en waarden, nu betekent het veel eerder andere vormen van neurale netwerken, die zich in de loop van de tijd door de constante blootstelling aan digitale technologieën bij de DN-ers hebben gevormd. De DN-ers hebben nu hun eigen digitale sociale netwerken gecreëerd en hun eigen steno. Gaming geeft hun kansen deel te nemen aan een nieuwe uitdagende, spannende virtuele wereld.

In 1932 schreef de bekende Britse schrijver Aldous Huxley zijn utopische roman Brave New World. Hierin beschrijft hij een wereld die geheel wordt beheerst door technologie en rationalisme.
In zijn voorwoord dat hij in 1947 toevoegde, omschrijft Huxley het thema als “the advancement of science as it affects human individuals”. Het thema is dus niet de vooruitgang van de wetenschap als zodanig; het is de vooruitgang van de wetenschap voor zover deze menselijke individuen raakt.

Dit is ook het thema dat ik in mijn volgende artikelen voor ogen heb. Wat betekenen deze technologieën voor ons allemaal of je nu DN-er of DI-er bent en wat kunnen ze betekenen voor ons onderwijs?
Ik nodig de lezers van harte uit actief mee te doen met de discussie.

Welkom! Hier kan je discussiëren over het onderwijsnieuws, tips uitwisselen, vragen stellen en inhoudelijk bijdragen aan artikelen. Reacties die niet in overeenstemming zijn met onze richtlijnen worden geweigerd. Het kan even duren voordat jouw reactie zichtbaar is.

21 Responses

  1. Oei, dat is een onverwachte overgang na de beide vorige artikelen over het brein in de 21e eeuw. Misschien ook wel logisch, want bij landbouwers em jagers denk je aan vroeger eeuwen. Ik moet toch wel even wennen, want ik zat nog echt in het verleden.Ik denk dat je het verschil tussen de vorige artikelen en dit artikel moet zoeken in de genen. Landbouwers en jagers bestaan al duizenden jaren. Hun gewoonten hebben zich in onze genen opgeslagen. Het zal wel tienduizenden jaren duren voordat onze huidige tijd ook in onze genen zit. Ik denk dat er dus niets verandert.

  2. Er is een verschil tussen genetische zaken en de vorming van neurale netwerken. Niet dat ik precies weet hoe of wat maar ik heb dat ergens in de artikelen van Henk Witteman gelezen. Maar misschien kan de heer Witteman dat verschil nog eens uitleggen?

  3. Selma en Arjen. Ik wil reageren op de vraag van Selma. Een deel van het antwoord vind je al in https://staging-onderwijsvanmorgensowmedia.kinsta.cloud/vtv-reeks-8-selectionisme-of-instructionisme
    Wat blijkt? • Het is de functie van het brein te mediëren tussen de binnenwereld van het lichaam en de buitenwereld. Dit wil zeggen dat het brein een selectie maakt uit de aanwezige “kennis”.
    •Om succesvol te kunnen mediëren moet het brein in staat zijn tot verandering, als gevolg van ervaring. Deze “ervaring” is opgeslagen deels genetisch (zie weer VTV8) deels door wat ons brein in dit leven heeft geleerd door persoonlijke ervaringen.
    Voorbeeld van beide ervaringen: Je loopt door de jungle. Je hoort iets in het struikgewas. Je reactie: je verstijft (van angst). Deze reactie zit in onze genen. Het is een adekwate respons op een mogelijke aanval van een roofdier!
    Maar dan blijkt het roofdier je buurvrouw te zijn. Je hebt haar bontjas versleten voor een roofdier. Je voelt de spanning wegglijden (ook genetisch), maar je besluit niet boos te worden, omdat je haar best wel aardig vindt. Je begroet naar hartelijk. Dit laatste gedrag is het gevolg van ervaring.Je hebt geleerd dat je positieve zaken van haar kan verwachten.

  4. Henk een vraag van mijn kant voordat ik verder reageer. Is de definitie voor een DN of DI aan leeftijd gebonden? Bepaalt dan je bouwjaar of je tot DN of DI hoort? Waar ligt dan de cesuur?

  5. De artikelenreeks over vreemdetaalverwerving (VTV) van Henk Witteman gaat volgende week woensdag verder! Deze drie artikelen van de afgelopen weken over het brein in de 21e eeuw vormden het zomer-intermezzo.

  6. Helaas Francine, ik vrees dat het aan leeftijd gebonden is. Het is als met een taal en met name de moedertaal. Kinderen in de kritische periode leren de grammatica van de computer waarschijnlijk net zo gemakkelijk als de grammatica van een taal . Meer hierover in mijn volgende artikel over VTV. Wij, ouderen leren de taal van de computer net zoals wij een vreemde taal hebben geleerd, door hard te werken, door woordjes te leren, door veel te oefenen bouwen we onze impliciete kennis op. En na veel inspanning bereiken we een bepaald niveau. Maar het niveau van de kinderen is voor ons meestal onhaalbaar.

  7. Bedankt voor je goede zorgen en heldere antwoord Henk. Ik heb het boek Generatie Einstein ISBN 978 90 430 1094 8 uit de kast gehaald om me te verdiepen in dit onderwerp. Voor mij mooi om het zomer-intermezzo mee af te sluiten.

  8. Dr. Witteman,
    Is de titel van dit artikel bedoeld als waarschuwing? Uw laatste artikel komt bij mij over als een koude douche na de twee eerdere artikelen!
    Denkt u dat we het tij nog kunnen keren door een andere vorm van onderwijs met meer aandacht voor de mogelijkheden van de rechterhersenhelft? Of is de toekomst onafwendbaar en komen we terecht in een maatschappij zoals Huxley beschreef?

  9. Jack. Huxley vreesde de invloed van nieuwe technologische ontwikkelingen op het menselijke individu. Dit groeide uit tot een diep wantrouwen tegen de snelle opmars van wetenschappelijke vooruitgang van zijn tijd. Ik deel dit pessimistische wantrouwen niet. Maar ik vind wel dat wij op onze hoede moeten zijn voor mogelijke nadelen die de huidige maatschappelijke en technologische ontwikkelingen met zich meebrengen. Ik denk dan vooral aan onze jeugd die in massale onderwijsinstituten dreigt tussen de wal en het schip te raken. Ik denk dan aan alle jongens en meisjes die enigszins afwijken van de standaard en die etiketten opgeplakt krijgen, die ze hun hele leven meedragen. In de Brave New World hadden ze het gemakkelijk. De mensen kregen een drug “soma” geheten die hen in een permanente staat van euforie bracht, terwijl de kinderen keurig werden verdeeld in alpha, beta tot en met epsilon types en als zodanig ook klassiek en operant werden geconditioneerd. Er komen de laatste tijd steeds meer resultaten vrij van wetenschappelijk onderzoek vanuit uitstekende universiteiten. Ik zie het als mijn taak deze onderzoeken op hun merites te beoordelen. U vraagt naar rechterhersenhelft denkers (jagers). Ik heb al geschreven dat ik voorzie dat deze in de toekomst meer nodig zullen zijn. Zij zullen ons met hun creativiteit en verbeeldingskracht de weg moeten helpen wijzen richting toekomst. Ook de landbouwers (linkerhersenhelft) blijven nodig. Zij zullen de weg die de jagers ons wijzen moeten inbedden in duidelijke structuren. Ik wil over een aantal weken in overleg met de redactie ook een artikel wijden aan de gevolgen van ICT voor het jonge brein. Naast de positieve zijn er ook schokkende conclusies, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Daar mogen we onze ogen niet voor sluiten. Kortom, ik hoop met velen van u van gedachten te kunnen wisselen. Onze gezamenlijke inspanningen moeten leiden tot INDIVIDUEEL AANGEPAST ONDERWIJS voor iedereen. Of zoals in de Amerikaanse grondwet staat: NO CHILD LEFT BEHIND!. Dat is onze taak.

  10. Corinne. Betekent dit dat deze interessante reeks over het brein nu al stopt. Ik had de indruk dat dit een langere serie zou worden. Of niet, soms?

  11. Jack, dit beeld is inderdaad angstaanjagend. In Huxley’s Brave New World werden de onaangepasten op speciale eilanden geplaatst uit het zicht van de geconditioneerde andere mensenklassen. Op de site van het NLOO lazen we een bericht vanuit ELSEVIER van Wier Duk. Hier is de tekst die ons aan het nadenken zette:
    Titel: DRAAI GELDKRAAN VOOR “GEKKE” KINFDEREN DICHT.
    In Nederland krijgen te veel kinderen een psychiatrisch etiket opgeplakt. Psychiaters, leerkrachten en ouders denken kinderen hiermee te helpen, maar schrijven ze in feite af. Overheid moet ingrijpen en geldkraan dichtdraaien.

    Wij willen hiermee aangeven hoe riskant het is, zomaar medicijnen zoals Ritalin voor te schijven.

  12. Kristel, de serie gaat gewoon door. Daarnaast gaat de serie over vreemdetaalverwerving (VTV) ook weer verder met ingang van woensdag 16 september.

  13. Ik heb het boek van E. Crone gekocht. De titel is HET PUBERENDE BREIN. Als moeder en als leerkracht heb ik veel aan dit boek. Fijn, dat u deze titel heet verteld. Ik begrijp nu veel meer van het gedrag van de kinderen.

  14. Ik denk toch ook dat de omvang van de klassen in Nederland het de docent vaak onmogelijk maakt om rekening te houden met al die verschillende kinderen. ADHD’ers zijn niet gestoord maar ze vallen uit de toon omdat ze niet te handhaven zijn in een overvol lokaal waar je moet stilzitten om te kunnen overleven. Meester Jaap laat in een van zijn boeken een jongetje gewoon af en toe een rondje om de school rennen maar waar kan dat nou echt? Welke school kan en durft een leerling fysiek de ruimte te geven?

  15. Selma, ik woon niet ver van de Belgische grens en kom vrij regelmatig in Hasselt, waar mijn man en ik vrienden hebben. In Vlaanderen hebben leraren 20 uur per week les en er zitten nooit meer dan 20 leerlingen in de klas. Het is waar dat de schoolgebouwen minder luxe zijn dan bij ons. Maar het leven van een leraar is daar veel beter. Het is niet voor niets dan duizenden Nederlande leerllingen uit Limburg, Brabant en Zeeland over de grens naar school gaan. Mijn man heeft een bedrijf. Als er klanten weglopen, gaat hij onmiddellijk vragen naar de redenen. Dan gaat hij aan de slag om de klanttevredenheid terug te krijgen. OCW is echter niet gevoelig voor kritiek. Daar is men erg tevreden over zichzelf ten koste van onze kinderen.

  16. Hallo Fieneke en Selma,

    In Nederland is de werkdruk in het onderwijs hoog en zijn de klassen nog steeds te groot! De laatste 20 jaar is het onderwijs overspoeld met allerlei vernieuwende plannen, die in plaats van een beter klimaat in de klas in wezen alleen maar steeds meer stress opleverden! Leerkrachten constateren daarbij een zorgelijke toename van gedragsproblemen! Hoe kan dat? Wat is daar aan te doen? Tijd om daar over na te denken, voor echte innovatie (van binnenuit) is er nauwelijks in de huidige school. Bij veel leerkrachten is de rek er uit! Er is jarenlang roofbouw gepleegd op de mensen voor de klas! Zie: http://www.nu.nl/economie/2077406/leraren-hebben-het-te-druk.html
    Wanneer gaat Nederland eindelijk meer inzetten op de leerkracht?

  17. technologie en rationalisme horen misschien wel bij elkaar maar dat wil niet zeggen dat de DN-ers zelf meer rationeel gesteld worden daardoor. Het is maar uiterlijk. Ze maken gebruik van technologie die mij(DI-er) de pet te boven gaat. Emotioneel gezien blijven mensen altijd wie ze zijn. Kijk maar naar de geschiedenis. De oude Grieken zijn nog steeds modern.
    Over onderwijs/leerkracht: we lopen(inderdaad) ver achter op Vlaanderen en andere landen(Nieuw-Zeeland, Zweden). Leerkrachten moeten meer geholpen worden, maar goedbedoelende directies van scholen mogen ook wel es wat meer support krijgen van hun docententeam!

  18. Hinke-ann eleveld. Ook op een andere plaats heb ik gezegd dat de mens (als soort) niet aan verandering onderhevig is. Tenminste niet in enkele eeuwen of zelfs enkele duizenden jaren. . Lees de oude Grieken en Romeinen en constateer dat niets menselijks hen vreemd was. De mens als soort wordt geregeerd door zijn genen (Nature). Anders is het bij de individuele mens. Daar speelt niet alleen Nature een belangrijke rol, maar ook NURTURE. Onder invloed van zijn omgeving kan de individuele mens belangrijke kwaliteiten ontwikkelen of juist niet. Maar deze kwaliteiten worden niet doorgegeven aan zijn nageslacht.

  19. Bedankt Malmberg dat jullie iets doen aan die vreselijke etikettering. Onze zoon lijkt soms wel wat vreemd, maar hij is niet gek. Ga vooral zo door alsublieft.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Gerelateerd

Advertentie

Volg OvM

0 K
volgers
0 K
volgers
0 K
likes
0 K
volgers

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Onderwijs van Morgen. Dan houden we je maandelijks op de hoogte van onderwijs ontwikkelingen, trends en tips.