Gaat de leesvaardigheid van leerlingen achteruit?

6

Het is weer Boekenweek en dat levert vaak beschouwingen op over jongeren en lezen. Martin Slagter, docent Nederlands aan een journalistieke opleiding, scheef onlangs in de Volkskrant dat het steeds minder studenten lukt een lang artikel te lezen, laat staan een boek. Hij wijt dat aan de combinatie van een gebrekkige concentratie en moeite met woordenschat, grammaticale constructies en beeldspraak. Veel leerlingen zouden dit te weinig van huis uit meekrijgen. Daarnaast  wordt er onvoldoende aandacht aan besteed in het voortgezet onderwijs en het mbo.

Groeiend probleem

Als uitgever van een biologiemethode hoor ik soms ook van docenten dat teksten en artikelen in de biologieboeken niet te lang mogen zijn, want dan heeft een deel van de leerlingen een probleem. Naast moeite met begrijpend lezen lijkt ook steeds vaker dyslexie een rol te spelen. Aan de andere kant wordt er op basisscholen nog steeds veel aandacht besteed aan begrijpend lezen. Ergens in het voortgezet onderwijs loopt er dus iets spaak. Daarbij vraag ik me af of dit inderdaad een groeiend probleem is of dat het vooral speelt bij een kleinere groep.

Veranderende wereld

Overduidelijk is dat steeds meer vrije tijd wordt besteed aan sociale media en internet en dat dit ten koste gaat van onder meer het lezen van boeken. Yvonne van Sark stelt in Ode Magazine dat jongeren wel degelijk met taal en communicatie bezig zijn, maar dan via hun mobiel en met sociale media. Misschien ligt een deel van de oplossing dus in het accepteren van een veranderende wereld met nieuwe communicatiemiddelen en informatiestromen?

Risico’s

Zelf ben ik van mening dat nieuwe media inderdaad nieuwe mogelijkheden en vaardigheden bieden. Maar het risico is wel dat de concentratie in toenemende mate moet concurreren met de vluchtigheid van nieuwe media. En dat is weer niet bevorderlijk voor de lees- en studievaardigheden van leerlingen in het algemeen. Hier ligt dus wel degelijk een uitdaging voor het voortgezet onderwijs, en niet alleen bij de taal- en communicatievakken. Ook bij zaak- en bètavakken zoals biologie mogen we een bepaalde mate van leesvaardigheid en de daarvoor benodigde concentratie blijven verwachten, zodat we niet in een neerwaartse spiraal belanden.

Wat zijn uw ervaringen hiermee? Is leesvaardigheid inderdaad een probleem aan het worden en hoe gaat u hiermee om?

Yvonne Morsink – neerlandica en uitgever van Biologie voor jou

6 REACTIES

  1. Inderdaad hoor ik steeds vaker docenten mopperen over het feit dat teksten niet leesbaar zouden zijn. Daarbij hoor ik ook misconcepties, zoals bijvoorbeeld rond dyslexie. Een grotere letter is goed voor kinderen die minder goed zien, maar voor dyslectici biedt deze weinig soelaas. Volgens Dyslexie Nederland is de ideale letter voor dyslectici bijvoorbeeld de letter dyslexie (ontworpen door een dyslectisch vormgever), maar is die letter een ramp voor mensen die geen leesbeperking hebben. Andersom geldt hetzelfde: schreefletters – de letter die in uw dagelijkse krant wordt toegepast – bieden het meeste houvast bij het lezen van langere teksten. Maar die letters zijn voor dyslectici niet bepaald ideaal. Beide partijen kun je dan ook niet naar ieders tevredenheid bedienen.
    Wat mij zorgen baart, is dat steeds meer docenten zeggen dat ‘ze’ niet meer kunen lezen. Moeten we ons daar dan bij neerleggen? Als je dat werkelijk constateert, dan kun je daarop oefenen. Bijvoorbeeld door in iedere toets een aantal reproductievragen op te nemen en die zwaar mee laten wegen in het eindresultaat. Goed lezen is ook een stukje aanleren. Daarin kunnen we allemaal een rol spelen.
    Als laatste: pak thuis eens vaker een boek, tijdschrift of krant. Laat die tv uit, stop laptop, iPhone en tablet ver weg in de meterkast en geef het goede leesvoorbeeld.

  2. … dat het steeds minder studenten lukt een lang artikel te lezen, laat staan een boek. Hij wijdt (?) dat aan de combinatie van een gebrekkige concentratie en moeite met woordenschat, grammaticale constructies en beeldspraak.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here