Erno Mijland – Hét vak van morgen: kieskunde!

7

Deel 5 van de reeks columns van onderwijsjournalist Erno Mijland: leren kiezen.

Welkom in de 21e eeuw. De eeuw waarin je kunt zijn en worden wat je wilt, in alles mag geloven (ook in niets) en overal – tot in elke denkbare virtuele wereld – kunt gaan en staan. Ga je gang, kies zelf maar uit duizenden vervolgopleidingen, vrijetijdsbestedingen, vrienden voor het leven, films of soorten chips.

 

Schrijf je een profielwerkstuk over het Internationaal Gerechtshof? Google geeft je 228.000 bronnen. Wil je een filmpje over het przewalskipaard voor in je presentatie. YouTube geeft je er bijna 200. Pick your choice. En straks hebben we nog meer voor je: bepaal je eigen uiterlijk, hoeveel en wat voor kinderen je wilt, op welk moment in je leven en of je wel of niet wilt weten of je later kanker krijgt. Dit is de eeuw van keuzes maken. Zoek maar uit en geniet van je ultieme vrijheid.

Keuzestress
Dat genieten valt nog niet zo mee, blijkt al snel. De Amerikaanse wetenschapper Barry Schwartz beschrijft in zijn boek ‘The Paradox of Choice’ hoe dat kan. Hij constateert dat al die keuzevrijheid kan leiden tot keuzestress. Dat heeft onder andere te maken met het idee dat veel keuzes hebben leidt tot hoge verwachtingen bij de keuzemaker. De kans dat de uiteindelijke keuze dan tegenvalt wordt groter. Bovendien: hoe meer opties, hoe kleiner het verschil tussen die opties. En dan is er nog de omgeving die van je verwacht dat je de juiste keuze maakt. Er is immers informatie genoeg om je keuze op te baseren. Waag het niet ongelukkig te worden, want je hebt alle vrijheid om te kiezen. Niet kiezen of je keuzes verbergen? Vergeet het maar. Dit is het tijdperk van de transparantie.

Kieskunde
Onderwijs is bedoeld om jongeren voor te bereiden op een gelukkig en zinvol leven. Niet goed kunnen kiezen staat dat in de weg. Dus moeten we kinderen leren kiezen. Hoogste tijd voor het vak kieskunde, het vak waarin je leert informatie te duiden en argumenten te verzamelen en af te wegen, het vak waarin je jezelf beter leert kennen en uiteindelijk slimmer leert kiezen. Het vak met basismodules als ‘statistiek’ en ‘kritisch omgaan met informatie’, maar ook inspirerende keuzemodules als ‘ethiek’, ‘relativeren’ of ‘werken met een voor- en nadelenbalans’. Een uurtje in de week gedurende een leerjaar moet voldoende zijn. En aan het eind uiteraard een toets met… meerkeuzevragen.

Wat denkt u: zou het vak kieskunde uw leerlingen kunnen helpen?

Lees ook: Slimmer kiezen

 

7 REACTIES

  1. Misschien. Het klinkt nu te abstract om echt te werken. Net als het vak studievaardigheden in de brugklas, werkt ook niet. Als er goed lesmateriaal in ontwikkeld kan worden, het liefst zonder boek en met veel interactie, zou het wat kunnen worden

  2. Al heel jong in zijn leven leert een kind keuzes maken. Denk aan: wat wil je op je boterham kaas of hagelslag? Ongeveer wanneer een kind peuter is. Keuze stress ontstaat wanneer een kind steeds niet kan kiezen. Dan moet je als ouder kiezen en wachten tot het kind er wel aan toe is. Sommige kinderen weten altijd wat ze willen en wat ze niet willen. Wanneer je kijkt naar de redenen waarom mensen voor een studie kiezen zijn dat (bijna) altijd irrationele redenen. Beslissingen worden vaak met emotie genomen. Het vak kieskunde zoals jij het omschrijft is voor mij veel meer analyseren. Dat helpt bij keuzes maken maar zal nooit voldoende zijn want wanneer je gaat studeren en je vriend van de middelbare school gaat ook naar Groningen dan besluit je misschien op grond van die reden en feitelijk heeft dat niets met jou te maken. Kieskunde kan sommige kinderen helpen maar is wat mij betreft niet nodig.

  3. Mooi concept Erno! Ik merk in mijn werk dat het nog bij weinig mensen, ook docenten, echt doordringt dat er, laat staan welke, nieuwe vaardigheden nodig zijn om niet te ‘verzuipen’ in de enorm snel groeiende consumptie- en informatiemaatschappij. In de grenzeloze digitale wereld, bijvoorbeeld. Velen van ons zijn zich er niet van bewust dat ze ‘maar wat doen’ als het op het ‘hoe en waartoe’ van individuele zoek- en keuzeprocessen aankomt. Dat geldt niet alleen voor jongeren! Natuurlijk is goed lesmateriaal nodig, vooral casussen die dan uitvoerig besproken worden. Welke keuzes maak je, op basis van welke informatie, welke afwegingen, welke conclusies verbind je daaraan? En hoe verschilt jouw aanpak van die van iemand anders? Wat betekent dat voor samenwerken? Is er verschil tussen de manier waarop je iets voor school of werk uitzoekt/kiest/besluit, en de manier waarop je (inter)persoonlijke beslissingen afweegt en kiest? Intuitie versus feiten, hoe zit dat? Zo zijn er talloze onzichtbare processen die zich afspelen, die direct te koppelen zijn aan kennis van je eigen leerstrategieën en samenwerkingsvaardigheden. Niet kunnen kiezen, of steeds opnieuw de verkeerde keuzes maken leidt tot verlamming, stilstand en demotivatie. Het expliciet en bewust kunnen maken van je keuzes ten behoeve van je eigen leren en leven, en vaardigheden opdoen zou nog wel eens kunnen leiden tot een stabieler zelfvertrouwen en een beter ‘richtingsgevoel’.
    Ik hou me aanbevolen om hierover eens mee te denken!

  4. Goed idee, Erno!
    Ik ben niet helemaal subjectief, want ik verdiep me al tijden in het onderwerp kiezen en vind dat dit allang een te leren vaardigheid moet zijn. Keuzestress is inmiddels al een gouwe ouwe binnen de moderne welvaartsproblemen. En zo’n basale vaardigheid, dat ik vaak denk: waarom heb ik dat vroeger niet geleerd in plaats van topografie of staartdelingen?!
    Er is nog een alternatief voor invoeren op school: afwachten! Want het aantal keuzes waar kinderen en jongeren mee opgroeien stijgt zo exponentieel, dat hun natuurlijke vaardigheid om te kunnen kiezen wellicht meegroeit. Ze zullen het wel moeten leren!

    @manon
    Ook het niet-rationele (irrationeel vind ik net te ver gaan) aspect van kiezen valt te leren, al geef ik toe, dat dat moeilijker is. Maar puur inzicht hebben in deze irrationele processen (die Schwartz erg geestig en herkenbaar beschrijft) is al een megastap.
    Toevallig heb ik het gisteren nog toegepast. Als ‘maximaliseerder’ heb ik binnen 15 minuten mijn nieuwe laptop gekozen, waar ik normaal weken over zou kunnen doen. Als ik niet had geweten welk voordeel de ‘optimaliseerders’ onder ons hebben, had ik nooit zo snel gekozen. Een nuttig vak dus en prima praktisch didactisch te maken!

  5. En ook bij zo’n toets zou er iets te kiezen kunnen zijn:
    meerkeuze vragen: testen van opgedane kennis
    zelfreflectie: terugblik op product en proces
    portfolio: bewijsstukken die competentie en capaciteit zichtbaar en bespreekbaar maken.

  6. Ik mis een oranje-knop: uitstellen van het keuzemoment. Sommige keuzes moet je eerst goed overdenken. Koop tijd als dat mogelijk is om af te wegen, uit te wisselen, aan te voelen, perspectief te wisselen.

  7. Elk jaar studeren er zo’n 30 docenten af die dit vak prima zouden kunnen geven: docenten Omgangskunde worden juist opgeleid om over dergelijke zaken met leerlingen na te denken!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here