Denken of Doen: leerfuncties, leerstrategieën en leertactieken

11

In dit derde artikel over leerstijlen besteden we aandacht aan leerfuncties, leerstrategieën en leertactieken. Deze begrippen hangen samen met de theorie over leerstijlen: de leerstijl van de leerling bepaalt de bijbehorende leerfunctie, leerstrategie en leertactiek. Leerlingen blijken zelf nauwelijks hierin te kunnen sturen. De docent kan hier wel invloed op uitoefenen. Voorwaarde hiervoor is wel dat de docent zelf weet hoe leerfuncties, leerstrategieën en leertactieken met elkaar samenhangen.

Volgens de Amerikaanse psycholoog Wilbert J. McKeachie zijn leerlingen slecht in staat leersituaties goed in te schatten. Ze weten dus niet meteen wat de beste aanpak is. Vaak is de enige tactiek die zij kunnen toepassen het verhogen of verlagen van hun inzet. Uit onderzoek naar leerstijlen en regulatiestijlen (H. Witteman, J.H. van Velzen) blijkt dat leerlingen vaak een bepaalde leerstijl inzetten met een beperkt scala aan strategieën. Leerlingen zijn meer gericht op de juistheid van de oplossing dan op de strategieën die gebruikt worden om het resultaat te behalen. Het is daarom goed in het kader van deze serie over leerstijlen aandacht te schenken aan leerfuncties, leerstrategieën en leertactieken waarbij we ons beperken tot docent-gestuurd onderwijs, omdat het vooral de docenten zijn die de leerlingen moeten helpen bij het vinden van de juiste combinatie van leerfuncties, leerstrategieën en leertactieken.

De leerstijl van de leerling bepaalt de spontane keuze van de leerfunctie. Onder leerfuncties verstaat de Utrechtse hoogleraar Jan Vermunt psychologische functies die tijdens het leren moeten worden uitgevoerd. Zo’n leerfunctie is bijvoorbeeld het in verband brengen van de te leren informatie met aanwezige voorkennis. Het zijn vooral de leerfuncties die de brugfunctie vervullen tussen leerstijl aan de ene kant en leerstrategieën en leertactieken aan de andere kant. De belangrijkste leerfuncties volgens Vermunt en Van Rijswijk (1987) zijn: analyseren, selecteren, structureren, memoriseren, relateren, concretiseren/personaliseren, kritisch verwerken en toepassen.

Ook de keuze voor de juiste leerstrategie en leertactiek hangt samen met de leerstijl. Onder leerstrategieën verstaan wij strategieën die gebruikt worden bij informatieverwerking. Bijvoorbeeld: Welke vraag wordt mij gesteld en kan ik stap voor stap naar deze vraag toe-redeneren? Onder leertactieken verstaan wij strategieën op micro-niveau die leerlingen inzetten bij het leren van de leerstof, zoals schema’s maken of alles onderstrepen. Onder leerstijlen verstaan we de toepassing van een set van leerstrategieën. Het gaat hier om spontane leerstijlen. Dit zijn leerstijlen die als het ware neurobiologisch zijn voorgeprogrammeerd. In de bijlage is de samenhang tussen deze spontane leerstijlen en de hieruit voglende leerfunties, leerstrategieën en leertactieken en leerresultaat te zien. In volgende afleveringen van deze reeks wordt nader ingegaan op de spontane leerstijlen (de serialistische, holistische, versalistische en oppervlakkige leerstijl).

We horen graag uw mening over leerstijlen in het onderwijs. Lijkt u dit haalbaar en bruikbaar? Doet u hier iets mee in uw lessen? Wat levert dit op?

11 REACTIES

  1. Beste Henk,

    Ik vind dit onderwerp bijzonder interessant gezien het feit dat ik een PABO student van 45 ben met veel levenservaring maar niet met jonge kinderen en hun manier van leren. leerstijlen in het onderwijs, zeker in het basisschool onderwijs wordt maar mondjesmaat, zoniet in het geheel niet, toegepast. In februari dit jaar heb ik toevalligerwijs een stagedag aan leerstijlen gewijdt en blijkt bijzonder goed toepasbaar in het basisonderwijs. gezien het feit dat ik nog een afstudeer onderwerp zoek lijkt me dit een uitstekend gelegenheid u te vragen of er ooit onderzoek is gedaan binnen het basisonderwijs naar leerstijlen en het effect van leren van de kinderen.?
    Mij lijkt het haalbaar zoniet noodzakelijk om een goede begeleiding aan leerlingen te kunnen geven en te behoeden voor onjuiste keuzen en beslissingen.
    U kunt me bereiken onder: prong63@gmail.com.

  2. Peter Rong. Ik ken geen wetenschappelijke onderzoeken naar leerstijlen bij kinderen in het basisonderwijs. Leerstijlen bij deze jonge kinderen kun je volgens mij alleen constateren door observatie van het kind. Basisschool leerkrachten doen er goed aan om een veelheid van werkvormen te gebruiken die appelleren aan het gebruik van de beide hersenhelften. Het kind is nog in ontwikkeling en is daardoor nog goed beïnvloedbaar. Zie mijn artikel over het gebruik van de linker- en rechterhersenhelft in deze serie. Overigens is het mogelijk via Malmberg een studiemiddag over dit onderwerp te organiseren. U kunt dit ook met een groep van basisscholen doen. Ik doe dit wel meer.

  3. Hallo,

    Ik ben een logopedist en er is aan mij door een school gevraagd aandacht te besteden aan leerstrategieën. Ik heb dit op de opleiding echter niet gehad en ik kan er niet veel meer informatie over vinden. Colegae weten het ook niet. Heeft iemand een tip?
    Mijn email is: mariskaeilbracht@hotmail.com

  4. Mariska. Je vraag lijkt eenvoudig, maar is complex. Je kunt een overzicht vinden van leerstrategiëen zoals ik deze hanteer in dit zelfde artikel als je klikt op http://www.onderwijsvanmorgen.nl/denken-of-doen-leerfuncties-leerstrategie-n-en-leertactieken/#PageComment_4243
    Let wel, goede leerstrategiëen zijn vaak afhankelijk van de leerstijl van de leerling. Een strategie die goed is voor de ene leerling is nog niet altijd goed voor de andere. Je mag me via dit artikel en op deze site wel wat vragen stellen over enkele praktijkgevallen. Ik zal daar dan op reageren

  5. Een manier waarop ik mijn geheugen verbeter is door regelmatig eventjes wat brain training te doen, op brain fitness sites zoals http://braingymmer.com. Helpt ook voor concentratieproblemen en dergelijke.
    Zeker het proberen waard!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here