Coaching in beeld: competenties nu écht bruikbaar

10

De meeste scholen werken volgens een competentiegericht leerprogramma. Maar vaak blijken deze competenties helemaal niet zo duidelijk te zijn. Doordat de competenties alleen in geschreven tekst worden uitgedrukt, roepen zij verwarring op bij zowel leerling als leraar. Oplossing hiervoor: het gebruik van (interactieve) cartoons. Een beeld zegt immers meer dan duizend woorden…

Het zit in je hoofd
De reden waarom geschreven competenties voor leerlingen niet werken, zit letterlijk in je hoofd. Onze linker- en rechterhersenhelft hebben beiden hun eigen functies.

Zo zorgt de linkerhersenhelft bijvoorbeeld voor de verwerking van tekst, nummers en gesproken taal. De rechterhersenhelft zorgt voor inzicht, verbeelding en ruimtelijk inzicht. Om de hersenen optimaal te laten werken, dienen de beide helften met elkaar in verbinding te staan.

Bij de beschrijving van competenties ontbreekt deze verbinding van hersenhelften; het blijft slechts bij de geschreven taal die de linkerhersenhelft verwerkt. Logisch gevolg hiervan is dat de leerling zich niet kan herkennen in de competentie en dus niet weet wat er van hem of haar gevraagd wordt.

Zichtbaar
Het gebruik van cartoons is een goede oplossing om competenties zichtbaar te maken. Op deze manier worden de linker- en rechterhersenhelft met elkaar in verbinding gebracht, wat zorgt voor een hogere impact van het contact, meer begrip en duidelijkheid over de boodschap.

De competentie ‘Plannen & organiseren’ zegt een leerling waarschijnlijk nog niet veel, maar wanneer er een cartoon wordt toegevoegd, wordt deze abstracte competentie vertaald in een handeling waarin de leerling zichzelf kan herkennen.
Voorwaarde voor een geschikte cartoon is dat deze niet te veel details bevat en gebruik maakt van herkenbaar én zichtbaar gedrag.

In het voorbeeld (zie cartoon rechts) van het verbeelden van een competentie is te zien dat er door middel van cartoons ook duidelijk onderscheid gemaakt kan worden tussen de verschillende niveaus. Bij niveau 1 is de competentie beperkt tot het ontvangen en uitvoeren van een to-do lijst en bij niveau 4 wordt van de leerling verwacht dat deze zelf problemen kan signaleren.

Naast de genoemde voordelen voor leerlingen heeft het verbeelden van competenties nog andere voordelen. Het biedt leraren de gelegenheid om beter te coachen. In plaats van het zelf nog moeten bedenken wat de juiste uitvoering van een competentie is, hebben zij nu de gelegenheid om meer signalen op te vangen. Ze zien op deze manier dus eerder waar het misgaat en zijn beter in staat bij te sturen. Ook blijft er meer tijd over voor waar het echt om gaat: vakinhoud. 

Verbeelden als test
Het verbeelden van een competentie is een uitstekende test voor de haalbaarheid hiervan. Is een competentie te complex om te verbeelden? Dan is deze simpelweg niet duidelijk geformuleerd.

Zijn bij u op school alle competenties te verbeelden?

Meer weten? Mail met Envision via Ron Jacobs, of bekijk de website.
De illustratie is van Burorub.

10 REACTIES

  1. Een interessante tekst. Er wordt terecht gesproken over het gebruik van linker- en rechterhersenhelft. Leerlingen met een spontane serialistische leerstijl worden mede door het vigerende toetssysteem aangespoord om deze stijl te blijven gebruiken. En dat terwijl het gebruik van de holistische leerstijl veel minder wordt aangemoedigd. Voor meer informatie, zie http://www.onderwijsvanmorgen.nl/denk-en-of-doen-links-of-rechts. Het is belangrijk dat docenten het belang van beide leerstijlen kennen. Als leerlingen meer zouden oefenen met opdrachten die hun rechterhersenhelft aan het werk zetten, zou competentiegericht leren meer kans maken. Vergeet niet dat de linkerhersenhelft focust op talige verwerking en daarom vooral tot expliciete kennis leidt. De inzet van de rechterhersenhelft en de motor-cortex leidt ook tot impliciete kennis. Deze is minder gemakkelijk toetsbaar en is bij leraren daarom niet zo populair. De in het artikel genoemde emoticons zetten de rechterhersenhelft in werking. In mijn volgende twee artikelen over het expeditiemodel komt ook competentieleren in beeld.

  2. Beste Henk e.a.,

    Er bestaan inderdaad veel modellen die leerstijlen benoemen en beschrijven, maar welke is nu aangetoond overeenkomstig met de werkelijkheid? Of anders benaderd, welk model/hypothese is falsifieerbaar en zijn experimenten gedaan om dat te toetsen (wetenschappelijke methode)?

    Kunt u mij hierop antwoord geven?

  3. @Ron. De test van Prof. Jan Vermunt heeft voor het Nederlandse taalgebied een goede wetenschappelijke basis. Zoals je weet ben ik ook op leerstijlen gepromoveerd. Jan Vermunt zat in de promotiecommissie. Zijn test ging/gaat uit van stapsgewijze verwerking en diepteverwerking. Na mijn promotie bij Prof Boekaerts in Leiden heb ik mijn eigen test ontwikkeld. Deze heeft zeker raakvlakken met die van Vermunt, maar ik heb me toen al laten inspireren door bevindingen uit de breinwetenschappen. Geïnspireerd door Nobelprijswinnaar Sperry, Gazzaniga, Entwistle e.a. heb ik de weg gezocht van de dominantie van hersenhelften. Ik spreek dan ook niet van stapsgewijze verwerking, maar van serialisme. De diepteverwerking van Vermunt is bij mij een combinatie van serialisme en holisme. Na mij zijn nog twee promovendi verder gegaan met het door mij ingezette onderzoek. Mijn test is gevalideerd door de vakgroep onderwijsstudies van de Universiteit Leiden. Meer over deze leerstijlentest vind je binnenkort op deze site.

  4. Beste Henk,
    ben ook benieuwd naar modellen leerstijlen en koppeling huidig breinonderzoek. Welk model benadert het meest dicht inzichten rondom de 2 hemisferen. Ben benieuwd naar leerstijlentest.

  5. @Ron. Je snijdt een boeiend en onuitputtelijk onderwerp aan. Maar dit is niet de juiste plaats om er op in te gaan. Jouw (deze)tekst gaat over competenties en niet over leerstijlen. Als reacties niet bij de juiste tekst worden geplaatst, worden ze onvindbaar. Ik heb deze reactie nu ook bij mijn artikel over het expeditiemodel geplaatst. Iedereen kan vragen stellen en ik zal steeds proberen ze te beantwoorden. Vragen over leerstijlen dus bij een artikel over leerstijlen. Tussen haakjes: er komen er twee aan.

  6. Beste Ron. Door treinvertraging was ik te laat. Je was 10 minuten weg. Ik had geen telefoonnunmmer van je. Stuur me eren mail en ik neem contact op. Sorry, Henk

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here