Een initiatief van Malmberg

Kabinet Rutte III gevallen: onhandig of terecht?

Afgelopen vrijdag viel het kabinet over de toeslagenaffaire. Nadat Lodewijk Asscher zich had teruggetrokken als lijsttrekker van de PvdA was de druk op Rutte te groot geworden. Maar is dat wel zo verstandig in crisistijd?

Het kabinet beraadde zich de afgelopen weken meerdere malen over verschillende aspecten van de kinderopvangtoeslagenaffaire. Tegemoetkoming aan de gedupeerde ouders was het hardst nodig, lessen trekken over hoe dit in de toekomst nooit meer mag gebeuren kwam daarna aan bod. En als laatste lag de vraag over de politieke consequenties van het rapport over kinderopvangtoeslagenaffaire. Hierover zei minister-president Mark Rutte afgelopen vrijdag dat “Als het hele systeem heeft gefaald, kan alleen gezamenlijk verantwoordelijkheid worden genomen.” Hugo de Jonge, vicepremier in het kabinet, maar bekender als coronaminister, noemde het “de meest eensgezinde kabinetsval ever.” Het besluit komt nog voor een debat met de Tweede Kamer over de toeslagenaffaire. Jesse Klaver (GroenLinks) zou daar hoe dan ook een motie van wantrouwen gaan indienen tegen het kabinet. Nu het kabinet demissionair is mag het alleen nog maar de lopende zaken afhandelen, zoals de bestrijding van de pandemie; het kabinet ‘past op de winkel’ tot er een nieuw kabinet zit.

De conclusies van de parlementaire onderzoekscommissie over de kinderopvangtoeslagenaffaire waren niet mals. De overheid; de ambtenaren, ministers en staatssecretarissen – maar ook de Tweede Kamer – heeft vreselijk gefaald bij de kinderopvangtoeslag. Honderden ouders zijn slachtoffer geworden van een overheid die met haar volle gewicht probeert onterecht geld terug te vorderen. De Tweede Kamer heeft hele harde wetgeving gemaakt, ambtenaren voerden die uit. Over het functioneren van het systeem werd de Kamer vervolgens niet goed geïnformeerd door verantwoordelijke ministers en staatssecretarissen. Rechters oordeelden vaak in het gelijk van de overheid, immers ambtenaren handelden naar de letter van de wet.

Corona

Viroloog – en inmiddels bekende Nederlander – Marion Koopmans tweette dat de val van Rutte III vanuit het perspectief van de pandemie bekeken de “worst possible timing” was. Coronamoeheid onder Nederlanders en de verschillende mutaties van het virus noemde ze als reden waarom ‘een stoelendans erbij’ geen goed zou doen. “All hands on deck en focus zou fijn zijn”. Aan de andere kant van dit dilemma staan de verhalen van honderden gedupeerde ouders, het ene verhaal nog triester dan het andere. Ouders die jaren onterecht als fraudeur zijn aangemerkt door de overheid hebben daar nu nog steeds last van. Het aftreden van het kabinet is natuurlijk geen medicijn wat alles weer goed maakt. Voorstanders van deze val gebruikten vaak het argument dat als er geen politieke verantwoordelijkheid wordt genomen voor een affaire waar de beginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, wanneer dan wel? Kritische tegengeluiden vinden elkaar in het argument verwoord door viroloog Koopmans: juist tijdens corona is er geen demissionair kabinet nodig, maar juist een die missionair is. Wat vind jij?

 

Mijn Malmberg

logo Dilemma

Meer opdrachten

Je actuele lessen maatschappijleer op een nieuwe plek

Uit het archief van maatschappijleer