Home Artikelen

Zomerreeks 3 - De ethiek van de creativiteit

motivatie | jongerencultuur | Mens & Maatschappij | Mens & Natuur | Talen & Kunstvakken | vrijdag 26 augustus 2011, 16:07

Bekijk het filmpje hier links. Een school in het Oude Westen in Rotterdam weerspiegelt de samenstelling van de bevolking. Er is een grote culturele, sociale  en etnische diversititeit. Meester Herman, directeur van de school, is erin geslaagd samen met het docententeam zijn school aaneen te smeden tot een ontmoetingsplaats voor docenten, ouders en leerlingen. Hiervoor heeft zijn neocortex (intelligente brein) belangrijke inspanningen moeten verrichten. Hij heeft samen met zijn team geobserveerd, gereflecteerd, beleid geformuleerd en hij is met een gezamenlijke visie aan de slag gegaan.

We zien hier een oudere collega. Vermoedelijk bevindt hij zich ergens tussen het IVe en Ve stadium van Kegan. Hij heeft in de loop der jaren veel geleerd. Hij is tot het besef gekomen dat hij leerlingen tot leren kan brengen door het zoogdierenbrein (emoties) in te zetten. Want alleen via dit brein kan hij contact krijgen met zijn leerlingen. Pas nu kan hij zijn levenswijsheid ten volle benutten.

Het menselijke brein
Dit artikel gaat over de neocortex, het menselijke brein, dat ons onderscheidt van alle andere organismen. Het is pas 100.000 jaar oud en vergeleken met het reptielenbrein en het zoogdierenbrein komt het nog maar net kijken. Dit brein is groot en machtig, maar tegelijkertijd zwak. Het levert grote denkkracht, waardoor wij ongeëvenaarde intellectuele prestaties kunnen leveren. Het is zwak, omdat dit brein het vaak moet afleggen tegen de instincten van het reptielenbrein en de emoties van het zoogdierenbrein. De ontwikkeling van dit menselijke brein vergt vele jaren tot een heel leven lang.

De snelle route
Onze hersenen kennen twee routes die parallel binnenkomende informatie verwerken: de snelle en de langzame route. Met de snelle route gaat de informatie naar de amygdala, een onderdeel van het brein dat zich bezighoudt met agressie en angst. Stel, je ziet een gevaarlijke slang en leert dat je moet vluchten. Het beeld van die slang wordt vervolgens met de context (de emotie die je hebt ervaren, in dit geval angst) opgeslagen. Als je later in een soortgelijke omgeving of situatie iets ziet wat op een slang lijkt – ook al is dat een zwart stuk tuinslang of een kronkelige oude boomtak in het hoge gras – reageer je op dezelfde manier als voorheen: door hard weg te rennen. De snelle route werkt met ervaringen, deelwaarnemingen, veronderstellingen en vooroordelen. Op basis van deze route maak je vaak geen slecht besluit. Beter één keer te veel vluchten dan helemaal nooit meer kunnen vluchten.

De langzame route
De verkregen informatie wordt tegelijkertijd via de langzame (intelligente) route naar de neocortex gezonden. De neocortex is het deel van de hersenen dat ons in staat stelt tot zelfreflectie en ons het vermogen geeft om intelligent te leren. De neocortex wikt en weegt, vergelijkt de situatie met eerdere ervaringen en concludeert of we terecht waren gevlucht.

Slapen en lummelen
Wat heb je hieraan in je dagelijkse werk en leven? Eenvoudig: alle informatie die je ontvangt, kun je vaak beter via de langzame route laten verwerken. Die route heet niet voor niets de intelligente route. De neocortex maakt heel slim gebruik van hersencapaciteit en je levenslange ervaring. Dus: stel een besluit in een vergadering eens een dag uit. Laat je niet verleiden tot uitspraken die je neocortex later met veel moeite moet corrigeren. Slaap er letterlijk een nacht over. Of lummel een tijdje.

Beste collega’s, terwijl ik dit schrijf is de zomervakantie bijna voorbij. Geniet er nog even van. Dat is goed voor u.

Henk Witteman (stuur een e-mail) Stuur dit artikel door | 9981 keer gelezen

img img img img

Geef uw reactie REACTIES (36 totaal) Alle reacties...

Dr. Henk Witteman - @Dick van Kalsbeek. Ik herken de problematiek bij de discussietaak of toets. Het is waar dat leerlingen tot zo'n 14 jaar eigenlijk alleen in vriendengroepen willen werken. En vrienden bij elkaar is wel gezellig, maar niet taakgericht. Beter is dan in duo's te laten werken. Laat een sterkere leerling een zwakkere helpen of zet tegengestelde leerstijlen bij elkaar. Eigenlijk is dit de basis van het sociaal consrructivisme. Je dwingt elkaar leerstof te bekijken vanuit meerdere perspectieven. Daar leren mensen van.

Dick van Kalsbeek - Een update. Ik heb de discussietoets nu regelmatig toegepast en hier volgen wat bevindingen. Kleine klassen: werkt matig omdat leerlingen eigenlijk alleen willen overleggen met bevriende klasgenoten. Tweede of hogere jaars klassen: werkt matig om dezelfde reden als hierboven. Conclusie: het werkt goed in groepen die elkaar nog niet goed kennen, en, wanneer er echt nieuwe kennis wordt aangebracht (een nieuw vak bijvoorbeeld) Verdere waarnemingen: het is merkbaar dat leerlingen beduidend minder fouten maken in routinematige handelingen zoals bij bijvoorbeeld programmeren nodig is. Het loslaten van de discussietoets en weer gewoon in de klas rondvragen aan specifieke leerlingen geeft een duidelijk mindere aandacht voor de vragen. Je hebt het als docent gewoon drukker met een slechter resultaat. Nog een bijzondere waarneming is dat leerlingen erom vragen. Ze vinden het blijkbaar leuk om dit te doen.

Dr. Henk Witteman - Dick van Kalsbeek, Francine Hendriks. Dick, mijn complimenten voor de moedige beschrijving van je les. Niet veel (jongere) leraren durven toe te geven dat er geen zogenmaande orde is. Maar Dick, ik deel je visie. Stil zitten is voor jonge mensen onnatuurlijk gedrag, Door de ze kans te geven hun emoties te ventileren haal je een hoop stress weg, Daar komt bij dat dit de eerste keer was. Als ze er eenmaal aan gewend zijn, zal de sfeer wat minder uitbundig worden. Waar je nu gebruik van maakt zijn twee belangrijke componenten van natuurlijke leerprocessen. Op de eerste plaats maak je gebruik van de sociale dimensie. Mensen zijn van nature geneigd taken groepsgewijs aan te pakken. Dit bevordert hun motivatie, het wordt immers gezellig. Op de tweede plaats worden concepten aangescherpt omdat kennis via taal gedeeld wordt. Misvattingen verdwijnen of worden genuanceerrd. Men noemt dit constructivistisch leren. Iedere leerling brengt zijn voorkennis in en deelt deze met de anderen. Dat”shoppen” met de rest van de klas vind ik een leuk idee. Het vergroot de gezamenlijke verantwoordelijkhed voor het leerproces. Dick, deze vorm van werken past in het door mij samen met het APS ontwikkelde expeditiemodel, waar samenwerking en verantwoordelijkheid voor elkaar primaire doelstellingen zijn. Dick stuur me eens een mail: henk.witteman@tsmbeheer.nl.

Francine Hendriks - Dick van Kalsbeek - Goed om je eerste ervaringen te lezen over de uitvoering van je hier ondergenoemde idee. Citaat uit tekst van Dick Kalsbeek Het idee is korte toetsen te maken maar deze niet individueel te laten maken maar de leerlingen te laten discussiëren wat het goede antwoord is. Ze mogen geen naslagwerken gebruiken omdat ik ze tot nadenken en discussie wil dwingen. Elke leerling moet wel een individueel blad met antwoorden inleveren ter controle van mij.

Dick van Kalsbeek - De eerste resultaten van de 'discussietoets'. Ik heb het als volgt aangepakt. Eerst heb ik uitgelegd dat ze van mij ca 7 vragen krijgen die ik op het bord schrijf, geen hulpmiddelen mogen gebruiken (boek, internet, etc.), een blaadje krijgen waar ze de antwoorden op moeten schrijven, en mogen/moeten overleggen met klasgenoten. De tijd die ik ervoor gebruik is ca 30 minuten, de totale les is 2 x 2 lesuren. Mijn uitleg was ook dat dit in een beroepssituatie ook voorkomt. Na wat verbaasde gezichten ging het met veel lawaai van start, maar het bijzondere was dat ze alleen maar met de vragen bezig waren. Er werd niet gepraat over games of iets dergelijks. Sommige leerlingen hadden het snel door, ca 10% durfde niet goed te overleggen, bang om voor spieken gepakt te worden. Ook merkte ik dat als ze overlegden, en ze zagen dat ik dat zag, ze twijfelden of het mocht. :-) Ik vond het geweldig om te zien dat er precies gebeurde wat ik wilde, veel luidruchtig overleg of iets wel of niet goed was. Een positief effect is dat ze zich kunnen uitleven, wat tot gevolg heeft dat ze later in de les aanzienlijk rustiger en oplettender omdat ze weten dat ze de volgende dag een vergelijkbare sessie krijgen. Als ik merkte dat in een bepaalde hoek een oplossing niet gevonden werd, stimuleerde ik ze te gaan 'shoppen'. Dan wordt het helemaal een chaos, maar zoals gezegd, was die energie er later uit met een betere concentratie tot gevolg. Bij het nakijken van de resultaten kon ik goed zien wie er wel en wie niet actief had overlegd, te weinig antwoorden! Die leerlingen stimuleerde ik in de tweede sessie meer te overleggen. Op dit moment heb ik het idee dat ze veel sneller hun projecten maken dan de klas die ik vorig jaar had en dat het overleg onderling positiever is, en gebaseerd op elkaar helpen.

Francine Hendriks - @Dick van Kalsbeek zit je weer helemaal in het nieuwe schooljaar? Ik wens je veel succes met je plannen. Houd je ons op de hoogte van je ervaringen?

Francine Hendriks - Monique dank voor je reactie. Mooi geformuleerd ‘een kwestie van taal en kleur (pigment)’. Ik zou daar ook temperament aan toe willen voegen. Zoals Fleur steun heeft aan een goed boek, had ik destijds steun aan de scholing in het kader van coaching, waardoor ik inzicht had in groepsprocessen.

Monıque Sappa - Francıne Hendrıks en Fleur. Klopt. Als je met mensen uıt verschıllende culturen met een open mınd kennıs maakt zıe je al spoedıg geen verschıllen meer. Het wordt dan een kwestıe van taal en kleur (pıgment).

Francine Hendriks - @Fleur wat mij heel erg is bijgebleven van verschillende nationaliteiten in de klas binnen het onderwijs aan volwassenen is de uiteenlopende gedachten over de rol van de docent. Zo kon het gebeuren dat binnen een groep leerlingen uit respect opstonden als ik binnenkwam, terwijl anderen me aankeken met een blik in de ogen die boekdelen sprak: wat je me ook wilt leren, dat ga ik echt niet doen!. Het aardige vond ik dat na verloop van tijd leerlingen soms vanzelf met elkaar in discussie gingen over dit onderwerp. Daar gingen meestal dan wel wat behoorlijke onderlinge botsingen aan vooraf.

Dr. Henk Wıtteman - @Dıck van Kalsbeek. Leuk zo,n nıeuwe docent. Jong en enthousıast. Vol nıeuwe plannen. Houden zo, van de jeugd en de toekomt moeten we het hebben. Ik zıt aan de andere kaant van de carrıere lıjn en toch ıs onderwıjs nog steeds mıjn passıe. Blıjf ons ınformeren. Wıj ondersteunen met advıezen.

Dick van Kalsbeek - @meester Maat: het is inderdaad een ROC, maar ik denk dat het ook op het VO kan werken. Deze week was voor de leerlingen een introductieweek en ik heb ze verteld dat ik het zo wil aanpakken. Er werd positief op gereageerd. Over zo'n twee weken ga ik het ook echt toepassen en volgen 'meetresultaten'. @Myra: Ik ben een betrekkelijk nieuwe docent, pas sinds 2010. Maar probeer mijn ervaringen uit mijn eigen schooltijd te herbeleven, waarbij paradigma 1 bij mij dus niet werkte. Ik wil juist veel, maar kort toetsen, en direct na de toets moet de leerling kunnen uitproberen (of opzoeken, bespreken) of het antwoord goed was. Meteen in de les bespreken en discussieren. NIET zoals voor bij vroeger: "klaar? naar huis! gauw vergeten!"

Dick van Kalsbeek - @Fleur: Dit is dan misschien een interessante link en gaat over ITIM: Institute for Training in Intercultural Management . Dit was een deel van een introductie bij een multinational. www.geert-hofstede.com/hofstede_dimensions.php

Francine Hendriks - @Fleur - Fijn dat je een goed boek hebt gevonden. @Jan van Mameren - Geen gek plan lijkt me: Verschillen zoeken in de manier waarop mensen tegen een samenleving aankijken. Als jongeren zich bewust worden van deze verschillen komen we vast een grote stap dichter bij elkaar in onze PLURIFORME samenleving.

Jan van Mameren - @Fleur. Bedankt voor de tip. Misschien moeten we de verschillen inderdaad zoeken in de manier waarop mensen tegen een samenleving kijken. Ik kan me voorstellen dat mensen uit een collectivistische cultuur het vaker hebben over RESPECT. In onze cultuur moet je dat verdienen, maar zij beschouwen het als respect voor je afkomst. Dat is inderdaad een heel andere manier van kijken.

Fleur - Francine Hendriks - Ik heb nogal wat moeite met die verschillende nationaliteiten in de klas. Ik heb er zelfs een boek voor aangeschaft van Geert Hofstede "Allemaal Andersdenkenden"Dat helpt wel. Zo begrijp ik nu waarom Marokkaanse jongens zo blijven liegen als ze ergens op worden betrapt. Nederlandse kinderen geven veel eerder toe. Volgens Hofstede komt dit omdat Nederlandse kinderen opgroeien in een individualistische cultuur en verantwoordelijk zijn voor hun eigen daden, terwijl Marokkanse jongeren opgroeien in een collectivistische cultuur. Hun fouten brengen schande over hun ouders en familie. Als je dat weet, begrijp je het beter,

Myra - @Jan Stuyvesant. Nooit van gehoord van een lege vaten model. Maar ik kan me er wel wat bij voorstellen. Ik geef zelf Engels, ik toets veel en beloon dus veel. Maar ze blijven wel voor mijn vak bezig. Aan grammatica doe ik niet veel. Een taal leren is oefenen en leren. Het is gewoon papegaaien. Iedereen kan een taal leren. Ik zeg dan ook wel eens tegen leerlingen dat ik de vorige week nog in Londen was en dat daar de domste mensen nog Engels spreken. Dus mijn slimme KB leerlingen moeten dat ook kunnen (Ik geloof dat ik Henk Witteman dit eens heb horen zeggen tijdens een studiedag bij ons op school) Weet u dat nog meneer Witteman, het was in Venlo.

Jan Stuyvesant - Sorry, ik heb mijn reactie bij het verkeerde artikel geplaatst. Het moet bij zomerreeks 3 en niet bij 2. Dus nogmaals: @ Myra en Anouk. Deze discussie doet me denken aan de reacties bij het vorige artikel, waar het ging over strenge leraren en meer empathische leraren. Natuurlijk is dit niet hetzelfde. Het gaat nu over veel toetsen en meer periodiek toetsen. Dat vele toetsen doet me denken aan strenge leraren. Die houden de sturing van het leerproces in eigen hand. Ze dwingen het leren als het ware af. Volgens mij kan dat verkeerd uitpakken voor de motivatie, omdat leerlingen nu niet uit zijn op kennis (intrinsiek) maar op goede cijfers (extrinsiek). Ik begrijp de term tweesnijdend zwaard. Een leerling die vanwege de beloofde beloning voor de hoge cijfers gaat, zal geneigd zijn veel uit het hoofd te leren. Sommige onderwijsmensen noemen dit "het lege vaten model". Je gooit jezelf vol kennis. Deze kennis wordt uit het hoofd geleerd, dus via een oppervlakkige leerstijl, en is spoedig daarna weer vergeten. Klopt deze redenatie? Ik sprak erover met enkele collega's vanmorgen in de docentenkamer. Dat "lege vaten model" sprak mij het meest aan.

Myra - @Anouk. Ik geef zelf veel toetsen. Als ik geen toetsen geef, ben ilk bang dat mijn leerlingen niet leren. Dat deed ik vroeger ook als kind. Alas ik huiswerk had, maakte en leerde ik eerst het werk voor de leraren die veel controleerden en toetsten. Als er dan nog tijd over was, deed ik nog wat voor die andere vakken. Dus wat mij betreft leren ze meer als we meer toetsen. Ook Dick van Kalsbeec toetst veel. Hij lijkt me toch een ervaren docent.

Anouk - @Dr. Witteman. Dat vond ik wel verrassend dat u zei dat leerlingen die hoge cijfers halen omdat ze daar juist extra hard voor leren, eigenlijk minder leren. Ik heb ooit ook zoiets gehoord op de lerarenopleiding, maar ik heb dat nooit echt gesnapt. Kunt u mij en misschien ook de lezers eens precies uitleggen? Ik vind wel dat je veel kunt leren op deze site. Ik heb het doorgetweet aan een paar vriendinnen.Groetjes, Anouk.

Margreet - Francine, leuk dat je zo vlot reageert. Ik woon in Limburg, dat is ook multicultureel, want allemaal Limburgers en daar tussen wat Hollanders zoals ik. In ons dorp van 5.000 inwoners is geen suikerfeest, want ik heb er nog geen allochtoon gezien. De allochtonen zijn wij, de Hollanders, zoals ze ons hier noemen. Geen suikerfeest, maar wel Carnaval en niet te vergeten André Rieu in Maastricht. Maar wonen te midden van de heuvels is wel mooi. Groeten aan Nico Schraag want die ken ik ook!?! En hij kent mij ook. Onlangs nog gezellig met hem gegeten.

Francine Hendriks - @Margreet klopt helemaal wat je schrijft! Bedankt voor je zorgvuldige aandacht. Ik geniet ook van de PLURIFORME samenleving die we hier in Nederland hebben. Ik was de afgelopen dagen veel onderweg in verband met mijn onderneming: Zinspraak taal & inburgering. De bijzondere sfeer die het suikerfeest heeft die ik vroeger alleen op school ervaarde als lerares educatie, zag ik nu om me heen op straat. In de trein veel mensen die elkaar gingen bezoeken. Op straat en het station warme omhelzingen en begroetingen. De nacht van maandag op dinsdag was ik gast bij een collega. Zij woont boven een Turkse warme bakker, die in het kader van Ramadan en het Suikerfeest extra laat open was en speciaal lekkere dingen maakten.

Dr. Henk Witteman - @Dick van Kalsbeek, en anderen. Hier is wat mij betreft een eerste reactie. Leert een discussiërende leerling meer? Het antwoord is JA. Door te discussiëren vindt actieve verwerking van de leerstof plaats. Dit betekent dat er actief neurale netwerken worden aangemaakt. Bij discussiëren gaat dat veel beter dan bij lezen. Hier is ten hoogste sprake van een “Innere Monolog”dat absoluut minder effect heeft. Daar komt bij dat discussies ook emoties ontlokken. En zoals mijn promotor Monique Boekaerts altijd zei “Emoties zijn de brandstof van het leren”. Dus wat mij betreft ben ik het met discussiëren helemaal eens. Veel toetsen heeft voor- en nadelen. Het verlaagt motivatie van intrisiek naar extrinsiek. Dit hoeft niet verkeerd te zijn, maar leerlingen proberen dan uit te vinden hoe je gaat toetsen. Teachers are teaching to the test, students are learning to the test. Het doel GOED LEREN kan dan veranderen in goede cijfers halen. We noemen dit operante conditionering.Dit KAN tot minder goede kennis leiden. Daarom noemt men toetsen wel een TWEESNIJDEND ZWAARD. Advies: neem de toetsen vooral bij jongere leerlingen af en geef ze (vooral goede) cjfers, maar probeer oudere leerlingen (16+) toch vooral INTRINSIEK gemotiveerd te houden. Dit levert op de duur het meeste op. Wat dat discussiëren betreft over de gemaakte toetsen vind ik een goed idee. Ik het APS-expeditiemodel ® dat ik over enkele weken met het APS hoop te presenteren wordt het woord FOUTENANALYSE genoemd. Ik zal jouw idee over gezamenlijk discussiëren daar zeker bij betrekken. Ik ben het ook eens met dat individuele blad per leerling. In ons systeem is een cijfers vooral een maatstaf voor individuele prestatie ook al is deze gezamenlijk bereikt. Misschien is jouw school niet zover weg voor mij en kan ik eens komen kijken. Groet, Henk

Peter Voogd (London University) - Ik lees samen met mijn vrfiend Joh Browett deze artikelen. Wat mij opvalt bij Meester Herman is zijn plezier in zijn werk. Volgens mij verkeert hij steeds in een flow. U kent het begrip neem ik aan. Volgens de theorie van flow ervaren mensen de meeste bevrediging als zij zelf hun doelen mogen stellen en als persoon of als team autonomie ervaren bij het vorm geven van de weg naar deze doelen. Docenten ervaren flow als zij een belangrijke inbreng hebben in het formuleren van de door hen te bereiken doelen en zij daarmee in staat zijn zich te concentreren op deze doelen en op de weg erheen. En vooral, als zij als team in de gelegenheid worden gesteld de gezette stappen op de weg naar deze doelen te evalueren, hierop te reflecteren en deze zo nodig bij te stellen. Motivatie van leerlingen en docenten is een voorwaarde voor het succes van een school. De directie heeft dus een belangrijke rol in het ervoor zorgen dat beide groepen hun flow behouden of weer terugvinden.

Margreet - Francine Hendriks. Ik heb al een keer op je reactie gereageerd. Maar zoals dat met discussies gaat, is de aandacht eigenlijk gekaapt door Dick van Kalsbeek.Ik heb ook nog eens extra naar de videoclip gekeken. Ongelooflijk wat die meester Herman in deze PLURIFORME omgeving voor elkaar krijgt. Ik volg ook de artikelen over het volwassen brein. Ik weet zeker dat Meester Herman hoog zou scoren. Zeker stadium IV, maar als ik hem zo bezig zie, zel hij hoog in 4 en misschien wel in 5 zitten.Het zijn juist deze mensen waar we het voor onze toekomst van moeten hebben. Francine, ik zie jouw naam ook regelmatig langskomen en vermoedt dat jouw belangstelling ook uitgaat naar deze pluriforme samenleving. Kloipt dat?

Meester Maat - @Dick van Kalsbeek. Ik heb wel een vraag na je reactie of eigenlijk een probleem. Ik denk sterk VO en zie een school voor me waar een gewoon rooster is en waar docenten elk lesuur van klas verwisselen. Ik krijg nu meer het idee van een ROC of HBO. Klopt dat?

Dick van Kalsbeek - Even wat voorinformatie. De lessen voor 'mijn' vak zijn als volgt opgebouwd: 2 (of 3) weken van 16 uur per week. Na deze periode volgt een ander vak. Persoonlijk zet ik wat vraagtekens bij de lange termijn effectiviteit van deze aanpak, maar het is de keuze van de school op dit moment en pas ik me op aan. Voorheen legde ik nieuwe stof uit aan de hand van voorbeelden. Daarna gingen de leerlingen ermee aan de slag. De volgende dag herhaalde ik de stof door de leerlingen (zonder boek o.i.d.) verbaal klassikaal. Dan zie je de brutalen antwoord geven, de begrijpenden kijken, de onbegrijpenden slechts luisteren. Ofwel, je bereikt een deel niet. Wat ik dus nu wil doen is de leerling die het niet helemaal weet zelf een keuze te laten maken wie het goede antwoord weet. Nadenken over wat is verteld en later kunnen zien, na mijn controle, of het goed was. Individueel is er dus 'no escape'. Ze kunnen niet wegkruipen achter een ander. Ook kan het zijn dat ze na de controle een bevestiging zien van hun keuze, wat het zelfvertrouwen kan versterken (nadeel, het kan ook verzwakken). Het voordeel is wel dat ik niet van te voren een uitgebreide toets moet maken. Ik kan het ter plekke bedenken en laten afhangen van de 'twijfelkennis' binnen een bepaalde klas. Waar ik mee zit is dat er ongetwijfeld leerlingen zullen zijn die het vak echt goed begrijpen. Anderen hebben dan feilloos door wie dat zijn en nemen dat antwoord over. Binnenkort start ik met de lessen en ga dit testen. Intussen sta ik open voor tips.

drs. Jan Delissen - @Dick van Kalsbeek. Ik heb geleerd dat leren kan worden omschreven als het verwerven van kennis, vaardigheden, houdingen en waarden. We spreken bijvoorbeeld van leren als iemand meer kennis heeft verworven, iets van buiten heeft geleerd, een vaardigheid heeft verworven, vooruitgang heeft geboekt of een andere houding heeft aangenomen. Leren zelf nemen we over het algemeen niet waar. We concluderen op grond van veranderingen in gedrag dat mensen geleerd hebben of we horen van mensen zelf dat zij van mening zijn geleerd te hebben. Over leren kan gezegd worden dat het zich manifesteert als een relatief stabiele verandering in iemands gedrag. Wanneer we eenmaal iets geleerd hebben, verleren we het niet zo gauw. Dat is de theorie en die zal wel kloppen. Wat ik in jouw beschrijving lees, is dat jij het strak aanstuurt, met name door het constante toetsen. Je houdt de leerlingen als het ware scherp. Ze willen immers een goed cijfer halen.Je levert boter bij de vis. Goed idee!

Dr. Henk Witteman - Margje, Dick van Kasbeek, Marije. Natuurlijk ben ik graag bereid me in deze discussie te mengen, MAARRR.... alle kans dat deze boeiende discussie dan meteen eindigt. Ik vermoed dat er nog veel interessante bijdragen kunnen worden verwacht van docenten die dagelijks met leerlingen in de slag zijn en een schat van ervaringen hebben. De discussie die nu aan de gang is, is van hoge kwaliteit en ik wil deze nu niet verstoren. Dus lezers: Blijf reageren!

Margje - Dick van Kalsbeek, Marije, Frans van Mameren e.a. Ik heb de naam van Freeman opgezocht en vond het volgende artikel in NRC Next. Vooral achterstandsleerling profiteert van actief hoorcollege NRC.Next: Moeilijke vragen beantwoorden in een volle collegezaal. Lastige discussies voeren terwijl 700 anderen met je meeluisteren. In het openbaar je mening geven over wat je geleerd hebt. Veel studenten zullen zoiets eng vinden, maar dit soort oefeningen helpen wel hij het leren en onthouden van lastige stof. Vooral studenten met laag opgeleide ouders of studenten die behoren tot een etnische minderheid hebben veel baat bij een dergelijke actieve leermethode. Dat hebben wetenschappers van de Universiteit van Washington aangetoond in een studie die vorige week is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Science. Scott Freeman en zijn collega’s testen de ‘actieve manier van leren’ met veel discussies en toetsen in het elf weken durende lesprogramma ‘genetica en evolutionaire biologie’ voor eerstejaars studenten aan de Universiteit van Washington. ,,De verschillen in score tussen studenten met een gunstige of ongunstige sociaal-economische achtergrond zijn enorm”, zegt onderzoeker Scott Freeman. Op een schaal van 0 tot 4 blijven de studenten, die behoren tot achterstandsgezinnen of minderheden, in dit vak 0,65 punten achter op studenten met een bevoorrechte achtergrond. Met onze methode zijn we erin geslaagd om dit verschil te halveren.” Alle studenten hadden baat bij Freemans programma. Er waren niet alleen discussies en plein public; studenten werden ook frequent getest. Tijdens de elf weken durende leergang werd van hen verwacht dat ze vier avonden in de week via het internet zeven tot tien multiple choice vragen beantwoordden over de stof die zij geleerd hadden. Ook moesten zij elke week schriftelijk enkele open vragen beantwoorden, in ruil voor een bescheiden bonus op het examenpunt. Michiel van Nieuwstadt, NRC.Next 10 juni 2011 Misschien kan de heer Witteman commentaar hierop leveren.

Marc - Dick van Kalsbeek. Marije wees me op deze discussie. Ik wil proberen hier een kleine bijdrage aan te leveren. Ik begrijp dat je leerlingen gee naslagwerken wilt laten gebruiken. Je vindt waarschijnlijk net als ikl dat dit tot luiheid leidt en tot het eenvoudigweg citeren van het werk van anderen. Deze eclectische vorm van werken zie je vaak bij studenten. Ze schrijven de denkbeelden van anderen over, maar vergeten erbij dat deze denkbeelden en gevolg zijn van een proces waarvan jij vindt dat ze die zelf moeten doormaken. Dit proces heet DENKEN.

Dick van Kalsbeek - @Frans, Marije, e.a. Hier is nog wat aanvulende info: Nog wat achtergrond informatie. Het vak dat ik geef is Applicatie Programmeren(AP) MBO niveau 4 Crebo 90020. Bij AP leren de leerlingen een> programma te maken voor de PC met buttons, sliders, scrollbars, etc. Het> > maken van een programma gebeurt in een programmeertaal waarbij het> > aanleren van de syntax belangrijk is. Ook moeten ze leren hoe je zoiets maakt, de semantiek, en daarbij moeten ze abstract leren denken. Beide onderdelen lenen zich heel goed voor discussie omdat ze routine moeten opbouwen bij het programmeren en er daarbij weinig ruimte is voor fouten. Bewust zijn van keuzen en welke acties er nodig zijn is heel belangrijk.Ik denk dat ik door discussie een betere kennisverankering kan bereiken, maar 'meetresultaten' heb ik niet. Henk,Ik zal jouw artikel lezen en ben benieuwd of er lezers reageren! Als je het artikel van NRC Next niet hebt en je zou een ingescande versie willen, laat dan maar weten. Ik wil het je dan wel sturen.groeten, Dick.

Frans van Mameren - @Dick van Kalsbeek. Wat dat discussiëren betreft kan ik je zeggen dat ik heb gemerkt in mijn lessen dat kennis beter wordt onthouden als je er actief mee aan de gang gaat. Met elkaar er over spreken helptzeker. Op de eerste plaats dwingt het je om je (vaak vage) gedachten onder woorden te brengen. Dit maakt het denken scherper. Vraag leerlingen maar eens om een opstel te maken over een onderwerp. Je zult er verbaasd over zijn wat ze er daarna van af weten. Ik gebruik het in de les bij toetsen. Ik laat ze met elkaar spreken over de fouten die ze ieder inividueel hebben gemaakt. Dit lijkt een beetje op de foutenanalyse waar dr. Witteman al eens over sprak.Het lijkt dan net of alle stukjes van de puzzel in elkaar vallen. Succes Dick.. Ik volg deze discussie met grote interesse.

Marije - @Dick van Kalsbeek. Ik kan wel ingaan op een deel van de vraag die je oproept en wel op de toets. Ik heb Henk Witteman tijdens een lezing horen zeggen dat toetsen de achillespees van het onderwijs zijn,want zei Henk "students are learning to the test and teachers are teaching to the test.. Beide partijen zijn content, want het schept veiligheid (reptielenbrein). Dit ontaardt vaak in dictaten van de kant van de leraar en uit het hoofd leren van de leerling. Kennis wordt dus niet actief geconstrueerd en kan alleen geproduceerd worden als er rechtstreeks naar wordt gevraagd. Dode kennis dus.Vlak boor mijn pensioen heb ik meegedaan met de fameuze masterclasses van TSM met de Universiteit Leiden. Hier heb ik bijvoorbeeld veel geleerd van prof. Monique Boekaerts en vele andere bekende hoogleraren. In de laatste jaren van mijn onderwijsloopbaan heb ik met een klas ge-experimenteerd met toetsen. Ik liet toetsen maken in groepen van 4 leerlingen met verschillende leerstijlen. Zij mochten per groep 1 toets inleveren. Daar gaf ik een cijfer voor, bijvoorbeeld een 6. Dit getal werd vermenigvuldigd met 4 (aantal leerlingen). Er kwamen dus 24 punten uit. De groep mocht die punten onderling verdelen. In het begin waren de leerlingen solidair, Iedereen klreeg een 6. Maar al spoedig kwamen er discussies. De een had veel bijgedragen en een ander niets. De volgende keer was de verdeling dan ook anders. De een kreeg 8, de ander 5 etc. Dit moesten ze wel voor mij verantwoorden.Het werkte prima. Ik ben bang dat ik dit alleen kon doen, omdat ik een zekere status binnen de school had opgebouwd. Een jonge leraar kan dit beter niet op zijn eentje gaan doen, maar moet proberen medestanders te vinden. Succes Dick. Laat vooral van je horen.

Dick van Kalsbeek - Beste Henk, Een tijd geleden heb ik contact met jou gehad met betrekking tot vakoverstijgend onderwijs in verband met mijn afstuderen aan de PTH. Ik heb destijds een document gekregen van Rob Kayzel. Volgende week begint het schooljaar weer op (in ieder geval) het MBO en heb ik behalve vakoverstijging nog andere plannen om de lesstof beter te laten beklijven. Ik heb nu weer een vraag en zou graag jouw mening hieroverweten. In de NRC Next van 10 juni 2011 stond een artikel (een discussiërende leerling leert meer) dat kort een onderzoek beschreef van Scott Freeman (universiteit van Washington) waarbij leerlingen beter de stof onthouden als er actieve discussies zijn en veel toetsen. Nu wil ik dat proberen toe te passen in mijn vak. Het idee is korte toetsen te maken maar deze niet individueel te laten maken maar de leerlingen te laten discussiëren wat het goede antwoord is. Ze mogen geen naslagwerken gebruiken omdat ik ze tot nadenken en discussie wil dwingen. Elke leerling moet wel een individueel blad met antwoorden inleveren ter controle van mij. Het idee is dit elke les te doen met weinig vragen. Heb je hier ervaring mee of zijn er mensen die dit ooit geprobeerd hebben? Aanvulling HW: Zijn er onder de lezers misschien collega's die hier meer van afweten? Misschien kunnen we hier op de site een discussie opzetten.

Marga Pietersen - Francine Hendriks - Enige weken uit de running geweest. Maar nu kom ik weer zo'n interessant artikel van Henk Witteman tegen. Complimenten Fancine voor de vondst. Niet langer multiclutureel, maar pluriform. Haalt negatieve connotaties weg. Wat een schitterende film. Meester Herman lijkt goed te scoren op Kegan.

Francine Hendriks - Beste Henk, Ik heb het filmpje bekeken en uren later de tekst uitgeprint en gelezen. Toen ik het filmpje zag dacht ik aan een gesprek met een vriendin die me zei: 'we moeten in de toekomst niet meer spreken van een multiculturele samenleving maar van een pluriforme samenleving. Na het zien van dit filmpje denk ik dat ze gelijk heeft. Pluriforme samenleving associeer ik niet met problemen, multiculturele samenleving wel. De school van meester Herman is voor mij een duidelijk voorbeeld hoe een pluriforme samenleving kan zijn. Chapeau voor meester Herman en voor u Henk Witteman omdat u de tijd heeft genomen een boeiende zomerreeks te maken. Vriendelijke groet, Francine ;-)

REAGEER

img
Zomerreeks3

Widget Title

LAATSTE 3 REACTIES

Anne Timmer Melis - Leer van het verleden en kijk naar het heden. Er zijn al zoveel concepten gesneuveld... 
Lees verder  arrow

Jarnick Maarse - We moeten eerst kijken het hedendaagse onderwijs en het onderwijs op korte termijn. Dat de... 
Lees verder  arrow

M.Moekotte - De staatssecretaris zou zich niet met dit soort vraagstukken moeten bezig houden. Hij heeft voor... 
Lees verder  arrow

Widget Title

MEEST GELEZEN ARTIKELEN
Verboden om je vinger op te steken
Het is dinsdagochtend het tweede uur. De leerlingen van mijn 4havo klas hebben thuis één van mijn
Lees verder arrow
Leeromgeving van invloed op motivatie leerlingen
De leeromgeving is van invloed op de motivatie van leerlingen voor school. Maar hoe zit dat eigenlij
Lees verder arrow
To do: de Week van de Mediawijsheid 2014
Van 21 tot en met 28 november staat Nederland weer in het teken van de mediawijsheid. Tijdens de Wee
Lees verder arrow

Widget Title

STEM MEE Bekijk resultaat img
Waar denkt u aan bij het onderwerp adaptief digitaal leren?
Gepersonaliseerd leren
Leren op maat
Device onafhankelijk leren
Opbrengstgericht leren
Geen van allen
Waar denkt u aan bij het onderwerp adaptief digitaal leren?
Gepersonaliseerd leren
 
34%
Leren op maat
 
42%
Device onafhankelijk leren
 
4%
Opbrengstgericht leren
 
6%
Geen van allen
 
13%

Widget Title

VIDEO VAN DE WEEK

TED-Ed: Heel veel korte filmpjes en volop inspiratie als voorbereiding op het nieuwe schooljaar.