Home Artikelen

Meerwaarde van een digitaal werkboek?

motivatie | leerstijlen en vakdidactiek | ICT/nieuwe media in de klas | trends | woensdag 14 december 2011, 13:43
Digitalisering Onderwijsvanmorgen

Digitalisering van leermiddelen houdt de belofte in van een efficiënter leerproces. Onderzoek, van bijvoorbeeld Kennisnet, toont dat effect ook voorzichtig aan. In toenemende mate vragen scholen om digitale methoden of een gedigitaliseerde versie van methoden die zij al gebruiken. Met name is er vraag naar digitale versies van werkboeken. Maar hoe kun je werkboeken het best digitaliseren? Tegen welke voor- en nadelen loop je aan? Moet je werkboeken eigenlijk wel willen digitaliseren?

Voordelen
Wat zou de meerwaarde kunnen zijn van het digitaliseren van werkboekopdrachten? Er zijn ten minste vier voordelen:
1. Directe feedback: digitalisering van opdrachten maakt het  voor leerlingen eenvoudig om de eigen antwoorden te controleren of feedback te krijgen bij vragen die ze niet direct kunnen oplossen. Dit maakt het gemakkelijker voor leerlingen om zelfstandig te werken, maar je moet ze dan wel de vrijheid durven geven om op een verantwoorde manier met de antwoorden en feedback om te gaan.
2. Adaptiviteit: digitalisering van opdrachten maakt adaptiviteit mogelijk en daardoor meer individueel maatwerk voor leerlingen.
3. Monitoren van resultaten: digitalisering van opdrachten maakt het voor een docent eenvoudig om het werk van leerlingen te controleren en gerichte ondersteuning te bieden. Hoe zijn de resultaten? Met welke opdrachten hebben leerlingen vooral moeite? Welke leerlingen hebben extra hulp nodig en welke kunnen versneld verder?
4. Compleetheid: aan gedigitaliseerde opdrachten kun je eenvoudig teksten en afbeeldingen uit het handboek of andere bronnen toevoegen, waardoor leerlingen al het materiaal bij elkaar hebben en sneller kunnen werken.

Nadelen
Digitalisering van werkboekopdrachten heeft ook nadelen waarvoor het moeilijk is digitale oplossingen te vinden.
1. Open vragen: de eerder beschreven meerwaarde van digitalisering geldt maar heel beperkt  voor open vragen. Mij is tot op heden geen oplossing bekend die op een valide manier antwoorden op open vragen controleert. Al kun je veel opdrachten in een gesloten vorm stellen, open vragen zijn onontbeerlijk. Mijns inziens zijn dát juist de vragen waarmee een leerling laat zien ook iets met de lesstof te kunnen doen.
2. Tekenen en schematiseren: veel opdrachten in de huidige werkboeken vragen leerlingen om te tekenen en in te kleuren. Ook die opdrachten kun je gesloten maken, maar dan verlies je veel meerwaarde. Wanneer leerlingen lijnen trekken, grafieken tekenen, schematiseren en mind mappen creëren ze een product dat hen inzicht geeft in theorie. Ook dit is onontbeerlijk in het leerproces. Leerlingen kunnen met allerlei programma’s ook digitaal tekenen en schematiseren, maar in het dagelijks werk van leerlingen is papier nog steeds erg handig.

Digitaal én papier, een werkbare oplossing?
Wat betekenen  deze voor- en nadelen nu voor de digitalisering van werkboeken? Het is een vraag  die veel scholen aan uitgeverijen stellen. Een eenvoudige vorm is het invulbaar maken van een digitale versie van het werkboek. Dan kun je open vragen beantwoorden, maar tekenen en schematiseren is niet mogelijk. Daarnaast wordt de genoemde meerwaarde van digitaal werken dan niet gerealiseerd.

Beter is om terug te keren naar het basisconcept van een methode om een nieuwe verhouding te zoeken tussen open en gesloten vragen en de leerdoelen die je wilt bereiken. Soms werken de leerlingen dan op de computer aan verwerking van theorie. Een andere keer werken ze aan toepassing en creatie via een werkboek of met geprinte werkbladen.

Dit is een van de lijnen waarlangs de komende jaren digitale leermiddelen zich moeten ontwikkelen, om uiteindelijk de verwachte meerwaarde van digitalisering te realiseren. Meerwaarde die leermiddelenontwikkelaars  enkel in nauwe samenspraak met docenten kunnen realiseren. Wat vindt u? Zijn er meer voor- of nadelen bij digitale versies van werkboeken te noemen? Moeten leermiddelen meer gesloten vragen bevatten dan nu, om te profiteren van de meerwaarde van digitaal? Is er nog plaats voor een (afgeslankt) papieren werkboek om leerlingen in te laten tekenen en schetsen?

Jan van Miert, uitgeefmanager Malmberg

De redactie (stuur een e-mail) Stuur dit artikel door | 6299 keer gelezen

img img img img

Geef uw reactie REACTIES (6 totaal) Alle reacties...

Jeroen Kleijn - Leuk om je af te vragen wat beter is. Soms wordt je gedwongen om er wat mee te doen. Daarnaast denk ik wel dat lln meer open staan voor deze nieuwe aanpak dan mijn ouderwetse aanpak van aantekeningen maken en daarna fijn sommen maken. Ik vindt wel dat de (nog te ontwikkelen) tools, dezelfde mogelijkheden moeten bieden als het ouderwetse schrift (met daarnaast natuurlijk alle multi-media extra's!).

Kees van Wee, havo/ vwo - Boeken digitaal in de vorm van pdf is een gewichtsbesparing voor leerlingen, maar de kosten worden wel hoger door de (nog) dure technologie. Interactieve e-methodes, met film, animaties en hulp/tips bij het werk zijn dan interessanter. Dan geldt wel dat de leerling zijn werk terug moet kunnen zien om later zijn fouten nog eens te bestuderen en om zichzelf opnieuw te gaan testen. De docent kan bij lage scores ook eens mee gaan kijken. Ik voel er veel voor om toch een schrift voor leerlingen te hanteren waar je makkelijker open vragen en berekeningen in kunt schrijven. Ook kan geen huiswerk via copy paste gemaakt worden (je moet minimaal overschrijven en dan heb je het tenminste goed gelezen) Als docent zul je lang niet alles gaan controleren wat ze produceren, je kijkt of het gemaakt is en daar houdt het vaak mee op. In full time geef je les aan 300 leerlingen per week (veel 2 uurs vakken) en alleen proefwerken nakijken is al een hetze. Verder zijn de open vragen en berekeningen wel van groot belang voor het toepassen van de kennis en voor het vaardig worden in het vak!

Eugene Wijnhoven - @Ton Waar komt die beleving van die lagere prijzen toch vandaan? De kostprijs (folio of ict) is nagenoeg dezelfde. Tegen het wegvallen van druk- en bindkosten, staan kosten voor het breed elektronisch beschikbaar maken, waar altijd een extra redactieslag voor nodig is en vaak meerdere aanpassingen om het materiaal via verschillende platforms toegankelijk te maken. Daarbij is de BTW geen 6% (folio) maar 13%. Ook in Nederland is in dezen onderzoek gedaan (e-boekenstad, Amsterdam voorjaar 2011). Studenten communicatiewetenschappen ontvingen gedurende drie maanden een e-reader (ofwel elektronische boeken). Na die drie maanden was de mening unaniem: geef ons alsjeblieft een boek (folio). Mijns inziens dient de discussie niet te gaan over de drager, maar over de meest efficiënte drager. In feite geeft Van Miert dat ook aan. Voor bepaalde vakken, scheikunde en wiskunde bijvoorbeeld, is papier onontbeerlijk. Je kunt geen benzeenring op een iPad of iMac tekenen, om maar niet te spreken van de meest basale structuurformules. Tenzij je zeer prijzige software (jaarlicenties) aanschaft. Is dat erg? Nee. Zoals iemand via twitter reageert: boeken elektronisch voor onze slechtziende zoon. Dan heb je meerwaarde, al zal zoonlief voor bepaalde vakken nog steeds diens uitwerkingen op papier maken. Tot slot het businessmodel: Nederlandse uitgevers zouden mijns inziens niets liever willen dan een licentiemodel. U schaft lesmateriaal voor natuurkunde aan, dat kost u jaarlijks x euro per leerling (ongeacht of u papieren of elektronische versie prefereert of een mix van beiden). Dit model biedt scholen tevens zekerheid met betrekking tot hun toekomstige budget voor lesmateriaal. Helaas is de markt, de school, niet klaar voor een dergelijk model. Terwijl de kosten van lesmateriaal daarmee veel inzichtelijker zouden worden.

Reactie via Twitter - Digitale werkboeken zijn perfect voor onze slechtziende zoon. Hopen dat deze ontwikkeling zich voortzet!

Ton Ammerlaan HAN - Ervaringen in de VS gaan nog verder: uitgeverijen daar sluiten contracten met universiteiten om samen de boeken digitaal aan te bieden met de studiewijzers samen, zodat de student ale bronen digitaal heeft... en via zijn Tablet steeds bij de hand heeft bij veldwerk, stages, projecten bij bedrijven, etc. De student is blij met een permanente bibliotheek, de universiteit is blij met de elearning toepassing en het gemak, de uitgeverij is blij met enorme namsbekendheid die zich terugbetaald in post-graduatiion contact, de student is blij met lagere boekenprijzen en minder geleur, de auteur is blij want deze krijgt via intensiever contact meer en betere feedback over het boek, de Copyright Authority is minder blij want de licenties laten hergebruik van de digi-boeken toe binnen de kaders van de opleiding, zodat er minder te halen valt. HBO breed en WO breed zou Nederland een afspraak hierover kunnen maken met gewillige uitgevers, en zo de kennisverspreiding op legale wijze stroomlijnen en verbeteren. Klus voor HBO raad, SURF OPen Education Sources...en slimme lange termijn denkers bij uitgeverijen? De VS ervaringen met Nederlandse uitgeverijen waren 'slecht'volgens een ECU docent, omdat die vooral op papieren boeken hun business model nog hadden, terwijl VS uitgevers al meer in e-books hun winsten zagen komen.

Piet van Schaick Zillesen - Gisteren vond een uurlange discussie plaats op twitter (onder #netwijs ) over een zeer aanverwant onderwerp: het gebruik van digitaal versus papieren leermateriiaal. Voor de geinteresseerde is het weillicht interessant de link naar het verslag hiervan te cross-posten: bit.ly/v0iR6l

REAGEER

img

Widget Title

LAATSTE 3 REACTIES

Henk Stap - Kijk ook eens op eindexamensite.nl. Doen dat ook en beter. 
Lees verder  arrow

Sem - Ik vind dat windows visual basic niet mag ontbreken de 2008 versie is gratis en... 
Lees verder  arrow

Bert Wieringa - Een mooi initiatief. Zou graag zien dat "teacherpreneurs" zich verbinden als dat via dit platform... 
Lees verder  arrow

Widget Title

MEEST GELEZEN ARTIKELEN
Toetsen moeten in dienst staan van het leren
"We toetsen te veel en doen te weinig met de resultaten", vindt Karen Heij, toetsexpert en directeur
Lees verder arrow
Favoriete educatieve apps: leren programmeren
Om de zoveel tijd kun je er als onderwijsredactie niet omheen. De stortvloed aan educatieve apps die
Lees verder arrow
Virtual reality in de klas?
Nee, we gaan niet skiën.  Al behoort dat binnenkort vast wel tot de mogelijkheden met de Oculus Ri
Lees verder arrow

Widget Title

STEM MEE Bekijk resultaat img
Hoeveel tijd bent u gemiddeld per week kwijt aan correctie- en nakijkwerk van leerlingen?
minder dan 3 uur
3-5
6-10
meer dan 10 uur
Hoeveel tijd bent u gemiddeld per week kwijt aan correctie- en nakijkwerk van leerlingen?
minder dan 3 uur
 
20%
3-5
 
35%
6-10
 
29%
meer dan 10 uur
 
16%