Plasterk stimuleert docenten om zelf digitale leermiddelen te ontwikkelen, denk aan het initiatief Wikiwijs. Zijn verwachting is dat de kwaliteit van onderwijs en het plezier in het vak toenemen als docenten zelf leermiddelen ontwikkelen. Daarnaast is er een stimuleringsprogramma voor het gebruik van digitaal leermateriaal, terwijl het Innovatieplatform van de VO-Raad sinds kort een Open Leermiddelenbank heeft gelanceerd. Deze initiatieven stimuleren de productie en het gebruik van open leermiddelen, oftewel leermiddelen die vrij beschikbaar en toegankelijk zijn, en die docenten zelf kunnen arrangeren in samenwerking met anderen. Hoe zit het eigenlijk met de presentatie van deze open leermiddelen? En zijn open leermiddelen inderdaad gratis omdat ze vrij beschikbaar en toegankelijk zijn?
Tiddo Ekens (Hogeland Educatief) is ontwikkelaar van leermiddelen en werkt in opdracht van onderwijsinstellingen, educatieve uitgeverijen, OCW en SLO. Tiddo Ekens schrijft ook artikelen, onder andere over open leermiddelen. Met voorbeelden toont hij aan dat bij open lesmateriaal meerwerk en dus extra docenttijd vereist is voordat van een effectief leermiddel gesproken kan worden. Dat betekent dat de prijs per les hoog kan worden, mogelijk hoger dan het beschikbare budget uit de lumpsumfinanciering. Vooralsnog maken de open leermiddelen daarmee de politieke verwachtingen van betere en goedkopere leermiddelen nog niet waar.
Deze week plaatsen wij een artikel van zijn hand dat een interessante bijdrage levert aan de discussie over open leermiddelen.
Lees hier het hele artikel.
Meer informatie: www.ekens.nl.
dr. Henk Witteman - In de jaren '80 was ik directeur van een school voor dag-/avondonderwijs. In het toenmalige dag-/avondonderwijs werd er geëxperimenteerd met Open Leermiddelen. Door enthousiaste leraren werden methodes ontwikkeld. Het grote voordeel voor de leraren vond ik destijds de professionalisering van de schrijvende docenten. Zij werden immers gedwongen de leerstof nog eens goed te doordenken en in teams samen te werken met collega's uit het land. De producten? HALFFABRIKATEN! Als ik terugkijk op die tijd dan kan ik slechts concluderen dat het vak van lesgeven en leerlingen begeleiden een heel andere is dan lesmateriaal in welke vorm dan ook te ontwikkelen. Wel zie ik een heel andere trend: leraren op scholen gaan vaak heel creatief om met bijvoorbeeld youtube filmpjes. Deze filmpjes dragen bij aan interessantere lessen en andere perspectieven op kennis. Kennis is overal! Kost niets, minister Plasterk!! In het ontwikkelen van lesmatariaal met het oog op de te behalen leerdoelen, kost echter wel geld. Laat dit niet gebeuren over de ruggen van overbelaste leraren die vergeleken met de leraren in de ons omringende landen de grootste klassen hebben en het hoogste aantal lessen geven.
Hendrika - Ik heb een heel klein beetje ervaring met ontwikkeling van lesmateriaal. Over de huidige methode was ik niet tevreden en die wilde ik aanpassen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Ik onderschrijf de opmerking van Tiddo Ekens over het belang van een goede lay-out. Een van mijn bevindingen in het proces was dat lay-out ontzettend belangrijk is. Noch de kennis noch de programma's bezit ik om de lay-out van een lesmethode te benaderen. Wel is het mogelijk om dit door kleine aanpassingen te verbeteren, maar het blijft vaak minder goed dan de bestaande lesmethodes. Daarnaast heb ik ondervonden dat je bij het ontwikkelen sterk persoonsgebonden keuzes maakt. Wat bij mijn manier van lesgeven past, past bijvoorbeeld minder goed bij mijn collega. Mijn collega moet dan weer mijn materiaal aanpassen, zodat hij het goed kan gebruiken. Doordat wij de luxe hebben om een hele jaarlaag les te geven, is dit probleem bij ons niet aan de orde. Bij het uitwisselen van materiaal is dit echter wel een belangrijk punt. Verder kunnen problemen met compatibiliteit, lettertypen (Grieks, Spaans, Chinees...) en dergelijke een struikelblok vormen om bepaalde leermiddelen in te zetten. Ik vind het wel een goed initiatief, omdat je bijvoorbeeld veel ideeen kunt opdoen door materialen van collega's en niet zelf elke keer het wiel hoeft uit te vinden. Toch verwacht dat er te veel nadelen zijn en dat vooral de ontwikkeltijd een te groot probleem zal zijn.