Hoe inspraak zorgt voor motivatie

Als aanvulling op de Motivatie-reeks van Henk Witteman, plaatsen we de komende weken een aantal praktijk gerichte artikelen van Linda Spaanbroek.

Motiveren lijkt zo eenvoudig. Maar begin er maar eens aan!

In theorie ontstaat motivatie in een omgeving waarin ruimte is voor gevoelens van competentie, autonomie en sociale verbondenheid. Vooral die ‘autonomie’ stelt veel docenten en leerkrachten voor een dilemma.

Als leerkracht of docent wil je misschien wel meer bewegingsvrijheid geven, maar je werkt in een systeem dat niet altijd evenveel zelfsturing aan leerlingen biedt. Wat kun je dan nog? Jij kunt in je eentje het systeem toch niet veranderen?

Nee, dat klopt………….

Toch is er al veel dat je in je eigen klas kunt doen om autonomie (én competentie & sociale verbondenheid) ruimte te geven. Een van de eenvoudigste manieren om dat te doen is door je leerlingen inspraak te geven. Voor de motiverende werking van inspraak zijn een aantal verklaringen:

-      Mee (mogen) beslissen geeft een gevoel van zelfsturing en zelfbeschikking. Dit heeft een rechtstreekse positieve invloed op gevoelens van autonomie van de leerlingen.

-       Leerlingen voelen zich serieus genomen als hun mening daadwerkelijk telt. Het geeft hen zelfvertrouwen en zelfrespect*. Hun gevoel van competentie wordt aangesproken wanneer zij invloed hebben op beslissingen.

-       Het met elkaar zoeken naar oplossingen voor problemen bevordert een prettige en sociale manier van met elkaar omgaan. Dit komt de sociale verbondenheid in een groep sterk ten goede.

-       Zodra je als leerkracht of docent inspraak geeft aan je leerlingen geef je een stukje van je macht uit handen. Jouw relatie met de leerlingen wordt (een beetje) gelijkwaardiger. Dit heeft een positief effect op het gevoel van sociale verbondenheid van de leerlingen met jou als leerkracht/docent.

Inspraak geven kan op verschillende niveaus.

Op schoolniveau: leerlingen beslissen mee over de inrichting van het gebouw, de vakken die gegeven worden, excursies, de aanschaf van materialen, de schoolregels, de schooltijden en soms zelfs de aanname van personeel.

Op klassenniveau: leerlingen hebben invloed op het reilen en zeilen in de klas.

Op leerlingniveau: de leerling heeft inspraak in zijn eigen leerproces door bijvoorbeeld inspraak in volgorde van werken, het werktempo, de eigen leerdoelen of het soort activiteiten.

In de volgende artikelen geef ik je praktische tips hoe dit te doen!

© 2007-2008 Linda Spaanbroek/Ga naar www.alledagenpauze.nl voor het aanvragen van Linda’s gratis e-boek '7 Motivatiekrachten in uw school'.

*Winter, M. de (1995). Kinderen als medeburgers: kinder- en jeugdparticipatie als maatschappelijk opvoedingsperspectief. Utrecht: De Tijdstroom.