Home Column

Gedachte-experiment

motivatie | leerstijlen en vakdidactiek | differentiatie | trends | dinsdag 26 februari 2013, 10:53
experiments 1

Stel: iemand heeft vannacht je hersenen uit je lichaam verwijderd, ze in een bak met vloeistof gelegd en ze aangesloten op een grote computer. Hierdoor blijft je brein normaal functioneren. De computer zorgt voor allerlei prikkels: je krijgt dingen te zien en te horen alsof er niks aan de hand is. Zal je ooit te weten komen wat er gebeurd is? Een korte beschrijving van een bekend gedachte-experiment dat ‘hersenen in een vat’ genoemd wordt.

Als alle kennis beschikbaar is
Een ander gedachte-experiment. ‘Als alle kennis op het internet beschikbaar is, waarom zou je dan nog naar school gaan?’ Ik legde die vraag eens voor aan een panel van leerlingen tijdens een studiedag over internet en sociale media. Het was even stil. ‘Mijn vrienden ontmoeten’, klonk een eerste, voorzichtige reactie. ‘Alleen daarom zou ik toch wel twee of drie keer per week naar school willen.’ ‘Je kunt toch ook bij je vrienden thuis afspreken’, opperde ik. ‘Waarschijnlijk zijn daar de tosti’s ook lekkerder dan in de kantine van school.’ Weer even stilte. ‘Maar soms zoek ik iets op op het internet en dan begrijp ik het toch niet. Dan is het wel handig als je het aan iemand kunt vragen.’


‘Wat als’-vraag
In het onderwijs zetten we graag de hersenen van jonge mensen op ‘aan’. Een van de manieren om dat te doen is ze confronteren met een gedachte-experiment. Zo’n experiment begint met een gedurfde ‘wat als’-vraag. Bij het gesprek dat hierop volgt gaat het niet in eerste instantie om in de werkelijkheid van alledag bruikbare oplossingen, maar om het proces van onderzoeken. Een goede ‘wat als’-vraag stimuleert de creativiteit en de zoektocht naar onderliggende normen en waarden. Het regelmatig doen van gedachte-experimenten helpt bij het ontwikkelen van een onderzoekende houding. Ook oefen je het aangaan van een open dialoog en het formuleren van je gedachten. En ja, zo’n gedachte-experiment kan ook bruikbare ideeën opleveren voor de praktijk van alledag.


Verschillende voorbeelden
We kunnen leerlingen op allerlei manieren gedachte-experimenten voorleggen. In het kader van lessen mediawijsheid: hoe zou een jaar zonder internet eruit zien voor je? Bij de leerlingbegeleiding: stel, je wordt op een dag wakker en je merkt ineens dat het heel lekker gaat op school. Je hebt geen onenigheid meer met je leraren, je resultaten zijn goed. Wat is er veranderd in de nacht die hieraan vooraf ging? Ook in het kader van een specifiek schoolvak kun je werken met gedachte-experimenten. Wat als morgen de olie op is? Wat zou je anders doen als je nu te horen krijgt dat je met de nieuwste medische inzichten 200 jaar oud kunt worden?

Een gedachte-experiment met je team kan ook leiden tot interessante gesprekken. Hoe zouden we het oplossen als de school vanaf volgend jaar geen geld meer krijgt van de overheid en we zelf onze inkomsten moeten gaan genereren? Wat als we geen toetsen meer mogen afnemen? Als we geen gebouw meer tot onze beschikking zouden hebben?

Ben je nog niet overtuigd van het nut van gedachte-experimenten? Begin dan eens met het exploreren van de volgende ‘wat-als’-vraag: Wat zou er veranderen als we onze leerlingen elke schooldag minstens één gedachte-experiment voorleggen?

Welk gedachte-experiment zou jij eens met je leerlingen of met je team willen doen?

Erno Mijland (stuur een e-mail) Stuur dit artikel door | 6240 keer gelezen

img img img img

Geef uw reactie REACTIES (1 totaal) Alle reacties...

Mustafa Dag - Beste, Op 20 april 2013 is er in Amsterdam Inespo event waarbij leerlingen allerlei experimenten/projecten hebben. Ik nodig u uit.

REAGEER

img
img

Widget Title

LAATSTE 3 REACTIES

Chantal - Een hele goede ontwikkeling! Veel van het bovenstaande passen we al toe op mijn school,... 
Lees verder  arrow

schulp - Ga er nou maar van uit dat het onderwijs er op lange termijn net zo... 
Lees verder  arrow

C. van Hout - Positieve ontwikkeling! Wel graag landelijk aansturen. Te grote diversiteit in didaktiek en onderwijsinhoud tussen docenten... 
Lees verder  arrow

Widget Title

MEEST GELEZEN ARTIKELEN
NMC Horizon 2015: belangrijkste trends in onderwijstechnologie
Eerder deze week publiceerde het New Media Consortium (NMC) haar jaarlijkse ‘NMC Horizon Report: 2
Lees verder arrow
NMC Horizon 2015: de grootste uitdagingen in onderwijstechnologie
Eind vorige maand publiceerde het New Media Consortium (NMC) haar jaarlijkse ‘NMC Horizon Report:
Lees verder arrow
Orde in de klas vanaf de eerste dag schooldag
Ordeproblemen: iedere leraar heeft er weleens last van. Voor de ene leraar gaat het over een gevoel
Lees verder arrow

Widget Title

STEM MEE Bekijk resultaat img
Is het idee van een diploma op maat een goed plan? Wat vindt u?
Ja, dat is een goed plan
Nee, geen goed plan
Is het idee van een diploma op maat een goed plan? Wat vindt u?
Ja, dat is een goed plan
 
76%
Nee, geen goed plan
 
24%

Widget Title

VIDEO VAN DE WEEK

Kinderen in de leeftijd van 4-8 jaar worden geconfronteerd met mediadragers uit de jaren '70 '80 en '90. Dit levert verrassende reacties op! Een ding is zeker, technologieën gaan snel, maar zelfs voor 'Digital Natives' lijkt het eeuwen geleden.