Home Artikelen

Een hoger leerrendement bereiken

motivatie | leerstijlen en vakdidactiek | projectonderwijs | differentiatie | ICT/nieuwe media in de klas | trends | internationaal onderwijs | donderdag 14 juni 2012, 14:18
dagdromend meisje

Verhoging van leerrendement is een hot issue. De politiek kiest voor duidelijkere eisen en meer controle. Sommigen verwachten veel van de verhoging van de vakinhoudelijke kwaliteit van docenten en weer anderen hebben hun hoop gevestigd op de digitalisering. Recent heb ik met een grote groep collega’s een dertigtal scholen bezocht. Niet om te vertellen over onze leermiddelen maar vooral om met een docent of klas mee te lopen en te observeren wat er tijdens zo’n lesdag gebeurt.

Met andere dingen bezig
Het waren inspirerende dagen, maar één ding vonden we vrijwel allemaal opvallend: de vele tijd die leerlingen tijdens de les besteden aan zaken die niet tot de les behoren. Kletsen, afwezig naar buiten staren, met een mobiel bezig zijn, tekenen in het schrift en ga zo maar door. Dat wil niet zeggen dat deze leerlingen tijdens de lessen niets van de lesstof leerden, maar op een of andere manier zou het allemaal zoveel sneller en effectiever kunnen gaan. Met andere woorden: hetzelfde leerrendement bereiken in minder tijd, of een hoger leerrendement in meer tijd.

Natuurlijk mag je niet verwachten dat twaalf- tot achttienjarigen voortdurend geconcentreerd luisteren naar hun docenten en aan hun opdrachten werken. Ook zijn er verschillen tussen scholen en tussen klassen. En natuurlijk heeft een tiener ook veel meer dingen in zijn of haar leven die belangrijker zijn dan school. Dat is altijd al zo geweest. Dus regelmatig wat freewheelen gedurende de les hoort er dan toch gewoon bij?

Om een hoger leerrendement te bereiken lijkt me deze ‘verloren’ lestijd toch een interessant thema. Als je er voor zorgt dat leerlingen hun lestijd beter benutten dan moet een hogere output volgen. Wat zou hier een goede aanpak voor zijn?

- Hogere eisen en meer toetsen, zodat leerlingen zich gedwongen voelen harder te werken?
- Meer variatie aanbrengen in de lessen, zodat leerlingen geboeid blijven?
- De lessen tot de helft verkorten en de leerlingen verder zelfstandig aan hun opdrachten laten werken met een docent op afstand (of een computer) als hulp?
- Leerlingen meer taakgericht dan tijdgericht laten werken? Bij het voldoende afsluiten van hun taken volgt dan geen extra stof maar een zeer gewaardeerde beloning: vrij!
- Naast het taakgerichte verplichte lesaanbod ook een vrijwillig aanbod inrichten, waarvoor leerlingen bewust kiezen omdat ze het leuk vinden of willen excelleren, bijvoorbeeld om in aanmerking te komen voor een vervolgstudie?

Verantwoordelijkheid
De laatst genoemde mogelijkheden veronderstellen dat leerlingen zelf veel verantwoordelijker zijn voor hun leerproces. Die verantwoordelijkheid van leerlingen is – vaak gepresenteerd onder de vlag van ‘het nieuwe leren’ – op de achtergrond geraakt, mede door het breinonderzoek van de laatste jaren. Tijdens de lesobservaties bekroop mij echter het gevoel dat daarmee het kind met het badwater is weggespoeld.

De effectiviteit van de dagelijkse lespraktijk intrigeert mij als educatief uitgever, omdat je met je leermiddelenaanbod probeert de efficiëntie van het leerproces te vergroten. Kent u succesvolle strategieën om leerlingen intensiever bij de lessen te betrekken? Of onderzoeken die gaan over leerrendement in de klas of over leermotivatie van leerlingen?

Jan van Miert - uitgeefmanager VO

Stuur dit artikel door | 9009 keer gelezen

img img img img

Geef uw reactie REACTIES (11 totaal) Alle reacties...

C. Jousma - Ik denk dat de oplossing is het prikkelen van de nieuwschierigheid. Als je een voor de leerlingen interessante opdracht weet te verzinnen gaan ze zelf heel vlot op zoek naar de benodigde tools en als ze die niet snel genoeg vinden sta je als docent natuurlijk klaar om ze uit de brand te helpen ;-) Dus niet een vast lesprogramma met per les een aantal tools/onderwerpen waarvan de meeste niet zien `wat ze hier in hun dagelijks leven aan hebben` maar bv de wiskunde achter de zoekmachine van Google uitleggen / laten uitzoeken en ze daar een opdracht mee laten maken.

Dr. Henk Witteman - Beste redactie, ik volg deze ontwikkelingen met belangstelling. Groet, Henk

Jan van Miert - @Minkema Ook zonder alinea's is uw reactie goed te lezen en ook de moeite waard. Een versterking van het leraarschap levert vast een sterke bijdrage tot hoger leerrendement. Toch is voor mij met deze suggestie mijn vraag nog niet geheel beantwoord. Bij onze lesobservaties hebben we ook veel sterke leraren gezien en gevarieerde lessen. Wat gaan deze beter opgeleide leraren dan in de les beter doen dan we nu zien? Wie gaan er in die lessen dan het werk doen? Zal die 'nieuwe leraar' nog meer inspanning leveren om zijn les aantrekkelijk te maken of zijn het de leerlingen die er meer van gaan maken? Mij dunkt dat dit laatste toch het doel moet zijn.

Hannes Minkema - In deze tijd waarin onze raketten voorbij Jupiter vliegen en we meer dan een miljard transistoren in één chip van 2 euro kunnen duwen, moet het toch mogelijk zijn om recht te doen aan de alinea's waarvan schrijvers hun reacties zo zorgvuldig voorzien. Het zou de leesbaarheid aanmerkelijk vergroten. Technisch is dit natuurlijk een koud kunstje.

Hannes Minkema - In Finland halen leerlingen zowel hogere als bredere prestaties, in aanzienlijk minder lestijd dan in Nederland. En dat voor een lager onderwijsbudget dan OCW! Over leerrendement gesproken. De sleutel is niet een langere schooldag, leraren vervangen door computers, nog kleuriger schoolboeken of prestatieloon. De sleutel is domweg: betere leraren werven met een aantrekkelijker baan. Het leraarschap behoort in Finland tot de allerpopulairste beroepen. Daardoor kan sterk op kwaliteit worden geselecteerd - vakkennis én pedagogische kwaliteit. Bij de opleiding tot leraar basisonderwijs melden 200 getalenteerde academici zich aan - en er worden er maar 20 aangenomen. Idem dito in het voortgezet onderwijs. Zo krijg je een hoogopgeleid, intelligent, zeer gemotiveerd en capabel lerarenteam. En die zijn en blijven de sleutel tot succes. Leraren verdienen er maandelijks niet meer dan in Nederland. Maar hun baan is veel aantrekkelijker door minder lesuren en kleinere klassen, zodat je véél meer kwaliteit kunt bieden. Daarnaast is de maatschappelijke waardering hoog, terwijl we in Nederland leraren door de goegemeente als 'losers' worden gezien. Dat repareer je niet met een computer of nog mooier schoolboek. Met computergestuurd afstandsonderwijs krijgen we geen hoger leerrendement. Ja, misschien hogere scores op digitale toetsen, gepaard met een bewustzijnsvernauwing bij de leerlingen, en bij de arme leraren die op die scores worden 'afgerekend'. Ik vrees dat we in Nederland niet van Finland willen leren. Hoewel dit fruit zo laag hangt dat je er continu je neus tegen stoot. Lees er meer over op: bit.ly/p03OZq .

C.Willemsen - Bij mij is sinds de in voering van het "zelfstandig leren" met het opleuken van het onderwijs 2/3 van de opbrengst verloren gegaan, en mijn stress omgekeerd evenredig toegenomen, ik geef een praktijkvak. Dat betekent samengestelde klassen (3+4) met alle denkbare niveau differentiatie, op 4 werkplekken tegelijkertijd (door de tempodifferentiatie, ondoenlijk. Er is geen controle op wáár de kinderen mee bezig zijn, er is te weinig voortgangcontrole. Mijn voorkeur: modulair afsluiten (sprokkelen van studiepunten) en meer aandacht voor de leerling en afschaffen van de farce die "examen" heet. Momenteel wordt het techniek onderwijs de nek omgedraaid. Ten koste van de gezondheid van docenten. Daar zijn hier schrijnende voorbeelden van. Het beleid van de school; "als het financiële plaatje maar klopt". Er is weinig oog voor de problemen, sterker, geen enkele interesse in het wel en wee van de techniek, laat staan voor dat van de leerling, als ie maar slaagt, dat staat mooi in de PR.

M@@RT3N - Activerende Didactiek Samenwerkend Leren. Heeft gelukkig niets met leeftijd te maken hoor.

Sanne Kuyt - De effectiviteit van de dagelijkse lespraktijk intrigeert mij als educatief uitgever, omdat je met je leermiddelenaanbod probeert de efficiëntie van het leerproces te vergroten. Kent u succesvolle strategieën om leerlingen intensiever bij de lessen te betrekken? Of onderzoeken die gaan over leerrendement in de klas of over leermotivatie van leerlingen? Wat dacht je van bevlogen en geassioneerde leerkrachten die weer de kans krijgen om les te geven ipv zich bezig te houden met registratie systemen en dossiersvorming.

Eric M.P.H.W. Duijkers - Wat is een lesvorm als adsl? Wordt ik echt te oud?

don - de lln moeten in ieder geval rendement terug zien van hun inzet. Onverwachte uitkomsten zoals bij de experimenten in het nieuwe programma economie kunnen een bijdrage leveren om de inzet tijdens de les te vergroten. Lesvormen als adsl wellicht ook (meer voor de onderbouw).

Winde Flinterman - Ook in mijn lespraktijk loop ik aan tegen leerlingen die met andere dingen bezig zijn dan de lesstof. Als beginnend docent laveer ik voortdurend tussen streng optreden en begrip hebben voor datgene wat mijn leerlingen bezighoudt. Het innemen van mobieltjes geeft absoluut geen garantie dat leerlingen wél met de lesstof bezig zijn. Ik probeer inderdaad zo veel mogelijk variatie aan te brengen in de lesstof. Korte instructies, gevolgd door aansprekende opdrachten en dat in een pittig tempo. Leerlingen zelfstandig hun taken laten doen blijkt onhaalbaar. Op de laptops, die alle leerlingen hebben, lokken Youtube en Facebook wel heel erg. En dan: wat op school niet af komt kan thuis ook, en wordt vervolgens niet gedaan. Vrij geven als een leerling zijn taak af heeft? Tja, met zo'n beloning in het vooruitzicht is een zesje al snel voldoende. Tot slot: een vrijwillig aanbod inrichten werkt misschien voor zeer gemotiveerde leerlingen, maar biedt geen oplossing voor leerlingen die mijn en hun lestijd liever benutten voor andere zaken dan de lesstof. Ik heb vaak het gevoel dat ik een theatershow sta op te voeren voor de klas. De 'show' is goed als ik het tempo erin weet te houden. En alleen als ik in topvorm ben, wordt er echt hard gewerkt en zijn de 90 minuten zo om. Dus variatie en tempo in de lessen lijken mij hier toch de sleutelwoorden.

REAGEER

img
img

Widget Title

LAATSTE 3 REACTIES

Dan - en gelukkig blifjt het lichtje knipperen .... ik kom nog eens terug op je... 
Lees verder  arrow

Nebahat - Dear Kai,This is grandma on gmpras's computer.I just caught up on your last week at... 
Lees verder  arrow

Esperansa - This inrftmaoion is off the hizool! 
Lees verder  arrow

Widget Title

MEEST GELEZEN ARTIKELEN
Onderwijstips december 2014
Onderwijs van Morgen selecteert maandelijks de cursussen, congressen, boeken en andere evenementen d
Lees verder arrow
Favoriete educatieve apps: feedback
Om de zoveel tijd kun je er als onderwijsredactie niet omheen. De stortvloed aan educatieve apps die
Lees verder arrow
TIP: 4e Nationale Docentencongres NaSk
Uitgeverij Malmberg organiseert op vrijdag 23 januari het 4e Nationale Docentencongres NaSk voor doc
Lees verder arrow

Widget Title

STEM MEE Bekijk resultaat img
Waar denkt u aan bij het onderwerp adaptief digitaal leren?
Gepersonaliseerd leren
Leren op maat
Device onafhankelijk leren
Opbrengstgericht leren
Geen van allen
Waar denkt u aan bij het onderwerp adaptief digitaal leren?
Gepersonaliseerd leren
 
34%
Leren op maat
 
42%
Device onafhankelijk leren
 
5%
Opbrengstgericht leren
 
6%
Geen van allen
 
14%

Widget Title

VIDEO VAN DE WEEK

TED-Ed: Heel veel korte filmpjes en volop inspiratie als voorbereiding op het nieuwe schooljaar.